Το ταπεινό μήλο είναι βασικό στοιχείο της καθημερινής διατροφής: προσιτό, γευστικό και καλλιεργημένο σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η χώρα του μήλου και η διαδρομή του καρπού που έφτασε στο τραπέζι μας παραμένουν ένα συναρπαστικό επιστημονικό και ιστορικό ταξίδι.
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς αυτό το φρούτο πέρασε από ήπειρο σε ήπειρο μέχρι να φτάσει τελικά στο πιάτο σας; Για πολλά χρόνια, η ιστορία του μήλου ήταν τυλιγμένη σε ένα πέπλο μυστηρίου.
Σήμερα, η σύγχρονη γενετική έρευνα δίνει καθαρή απάντηση, δείχνοντας ότι η καρδιά του καλλιεργούμενου μήλου βρίσκεται στην Κεντρική Ασία και ειδικότερα στο Καζακστάν. Δύο είδη άγριας μηλιάς —η Malus sieversii από την Κεντρική Ασία και η Malus sylvestris από την Ευρώπη— υπήρξαν οι βασικοί συντελεστές στην εξέλιξη του φρούτου που καταναλώνουμε σήμερα.
Φωλιασμένα στις πλαγιές των όρων Τιεν Σαν, στα σύνορα Καζακστάν και Κιργιστάν, τα παρθενικά δάση της άγριας μηλιάς Sievers εξακολουθούν να ευδοκιμούν. Το είδος πήρε το όνομά του από τον γερμανό βοτανολόγο Γιόχαν Άουγκουστ Καρλ Ζίβερς, ο οποίος κατέγραψε πρώτος αυτά τα ανεξερεύνητα δάση τον 18ο αιώνα.
Ωστόσο, η επιστημονική επιβεβαίωση ήρθε έναν αιώνα αργότερα.
Τη δεκαετία του 1930, ο κορυφαίος σοβιετικός βοτανολόγος Νικολάι Βαβίλοφ μελέτησε τα δάση της Κεντρικής Ασίας και απέδειξε επιστημονικά ότι το Καζακστάν είναι η κοιτίδα της μηλιάς Sievers, εξηγεί στο Euronews η Δρ. Γκουλνάρα Σιτμπάγεβα, Διδάκτωρ Βιολογικών Επιστημών.
Τα αποτελέσματα πρόσφατης μεγάλης γενετικής έρευνας είναι αποκαλυπτικά: σε ανάλυση περισσότερων από 10.000 καλλιεργούμενων ποικιλιών μήλου παγκοσμίως, διαπιστώθηκε ότι το 46% του γενετικού τους υλικού προέρχεται απευθείας από τη μηλιά Sievers, αποδεικνύοντας πέρα από κάθε αμφιβολία ότι πρόκειται για τον πρωτογενή πρόγονο του σύγχρονου μήλου.
Η φύση έκανε το πρώτο βήμα. Άγρια πτηνά και θηλαστικά διέσπειραν τους πρώτους σπόρους στις ορεινές πλαγιές, ενώ στη συνέχεια τα καραβάνια των εμπόρων που διέσχιζαν τον Δρόμο του Μεταξιού μετέφεραν τα άγρια μήλα προς τη Δύση και την Ανατολή.
Όταν έφτασε στην Ευρώπη, το ασιατικό αγριομήλο διασταυρώθηκε φυσικά με το ευρωπαϊκό Malus sylvestris, αποκτώντας την οξύτητα, τη σφριγηλότητα και τη γευστική ποικιλία που γνωρίζουμε σήμερα.
Σε αντίθεση με τη Νέα Υόρκη, που είναι γνωστή ως Το Μεγάλο Μήλο (The Big Apple), το Αλμάτι στο Καζακστάν είναι μια πόλη της οποίας το ίδιο το όνομα συνδέεται με το φρούτο.
Στα καζακικά, η λέξη alma σημαίνει μήλο, και το όνομα Αλμάτι συνδέεται παραδοσιακά με έναν τόπο πλούσιο σε μήλα. Εδώ, το φρούτο δεν είναι απλώς μέρος του ονόματος της πόλης, αλλά σύμβολο του πνεύματός της.
Το Αλμάτι βρίσκεται στους πρόποδες των βουνών, όπου τα άγρια δέντρα μηλιάς αναπτύσσονται εδώ και αιώνες. Σχήματα και μοτίβα μήλου εμφανίζονται στον αστικό σχεδιασμό, σε διακοσμητικές λεπτομέρειες, γλυπτά, τοιχογραφίες και δημόσιους χώρους σε όλη την πόλη.
Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκαν οπωρώνες, μαζί με ποικιλίες που έγιναν γνωστές πολύ πέρα από τα σύνορα της περιοχής. Μία από τις πιο διάσημες είναι η Aport, μια ποικιλία που αναπτύχθηκε μέσω επιλεκτικής διασταύρωσης και ξεχώρισε για τους μεγάλους καρπούς της και το ιδιαίτερο άρωμά της.
Ο Ιβάν Σεργκέεφ και η οικογένειά του καλλιεργούν το θρυλικό Aport για σχεδόν 20 χρόνια.
Το άρωμα του Aport θυμίζει γαλλικό άρωμα. Επειδή η φλούδα του είναι εξαιρετικά λεπτή και ευαίσθητη, η συγκομιδή γίνεται αποκλειστικά με το χέρι, σημειώνει ο Ιβάν Σεργκέεφ, καλλιεργητής δεύτερης γενιάς.
Σήμερα, οι οπωρώνες γύρω από το Αλμάτι έχουν μετατραπεί σε πόλο έλξης αγροτουρισμού, προσφέροντας στους επισκέπτες τη δυνατότητα να περπατήσουν στα ιστορικά δάση και να συλλέξουν μήλα απευθείας από τα δέντρα που άλλαξαν τη διατροφική ιστορία της ανθρωπότητας.
