Η υπόθεση Pegasus στην Πολωνία ξεκίνησε να ξεδιπλώνεται το 2021, όταν έρευνες του Citizen Lab και στη συνέχεια της Διεθνούς Αμνηστίας επιβεβαίωσαν ότι είχαν μολυνθεί με το κατασκοπευτικό λογισμικό τα κινητά ανώτερων στελεχών του κόμματος του Ντόναλντ Τουσκ, που τότε ηγούνταν της αντιπολίτευσης.
Στη λίστα των στόχων, που αργότερα διευρύνθηκε, μπήκαν επίσης εισαγγελείς, δημοσιογράφοι, συνδικαλιστές και πολλοί ακόμη.
Οι πρώτες ενδείξεις για χρήση του λογισμικού στην Πολωνία είχαν εμφανιστεί ήδη από το 2018, χωρίς όμως να υπάρξει τότε ουσιαστική πρόοδος στη διερεύνηση.
Από το 2015, την εξουσία στην Πολωνία είχε αναλάβει το ακροδεξιό Κόμμα Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS), με πρωθυπουργούς αρχικά την Μπεάτα Ζίντλο και από το 2017 τον Ματέους Μοραβιέτσκι. Παρ’ όλα αυτά, ευρέως θεωρείται ότι και οι δύο λειτουργούσαν ως πρόσωπα-βιτρίνες του ηγέτη του PiS και ισχυρού άνδρα της χώρας, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, σε σημείο που η πολωνική κυβέρνηση της περιόδου να αποκαλείται συχνά από τον Τύπο και διεθνείς οργανισμούς de facto κυβέρνηση Κατσίνσκι.
Η κυβέρνηση του PiS βρέθηκε πολλές φορές στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής για πολιτικές όπως η απαγόρευση των εκτρώσεων και η σκληρή αντιμεταναστευτική της γραμμή ως μέρος της ομάδας του Βίσεγκραντ, για μια σειρά σκανδάλων με κυβερνητικά στελέχη, αλλά και για βαριές κατηγορίες που αφορούσαν τη διακυβέρνηση της χώρας, από την καταστολή της ελευθεροτυπίας και τον έλεγχο της δικαστικής εξουσίας έως απόπειρες εκλογικής νοθείας.
Όπως ήταν αναμενόμενο, μόλις αποδείχθηκε η χρήση του Pegasus στην Πολωνία, η κυβέρνηση έσπευσε αρχικά να αρνηθεί ότι είχε προμηθευτεί το λογισμικό και επιτέθηκε στους οργανισμούς που είχαν αποκαλύψει τις επιμολύνσεις.
Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε ότι η πολωνική κυβέρνηση είχε πράγματι αγοράσει το λογισμικό, με τον Κατσίνσκι να λέει χαρακτηριστικά «δεν θα μπορούσαμε να μην το έχουμε» και να διαβεβαιώνει ότι χρησιμοποιήθηκε μόνο για την καταπολέμηση του εγκλήματος, κάτι που δεν ίσχυε.
Μάλιστα, προέκυψε ότι η αγορά έγινε με κονδύλια από το Ταμείο Δικαιοσύνης, το οποίο κανονικά χρησιμοποιείται για την υποστήριξη των θυμάτων του εγκλήματος και την επανένταξη των ανθρώπων που αποφυλακίζονται. Η αγορά του Pegasus ήταν μόνο ένα από τα πολλά περιστατικά κακοδιαχείρισης του συγκεκριμένου Ταμείου κατά τη θητεία του PiS.
Το Pegasus βρέθηκε στην αιχμή της σχετικής τεχνολογίας, καθώς πρόκειται για λογισμικό της κατηγορίας zero-click, που δεν χρειάζεται καμία ενέργεια από τον χρήστη, όπως το κλικ σε έναν σύνδεσμο, για να μολύνει τη συσκευή.
Η συμφωνία για την αγορά του λογισμικού είχε κλείσει το 2017, σύμφωνα με έρευνες στον πολωνικό Τύπο, όταν στο περιθώριο συνάντησης των αρχηγών κρατών του Βίσεγκραντ, η Μπεάτα Ζίντλο είχε συνάντηση με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Εκτιμάται ότι τις ίδιες ημέρες συμφωνήθηκε και η αγορά του Pegasus από την Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.
Τα ίχνη της ταχείας διάδοσής του σε όλο τον κόσμο κινητοποίησαν μεταξύ άλλων το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο συνέστησε την επιτροπή PEGA, δανειζόμενη το όνομά της από το λογισμικό, παρότι το αντικείμενο της έρευνας αφορούσε όλα τα συναφή κατασκοπευτικά λογισμικά, μεταξύ των οποίων και το Predator που εντοπίστηκε στην Ελλάδα.
Η κυβέρνηση Κατσίνσκι αρνήθηκε να συναντηθεί με τους εκπροσώπους της επιτροπής κατά την επίσκεψή τους στην Πολωνία, ενώ παράλληλα οι εισαγγελικές αρχές της χώρας έδειξαν μάλλον απροθυμία να προχωρήσουν στη διερεύνηση της υπόθεσης.
Όπως είχε δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου η ευρωβουλεύτρια που πρωταγωνίστησε στην επιτροπή PEGA, Σόφι Ιν’τ Βελντ, η χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών από κυβερνήσεις κρατών-μελών για πολιτική επιρροή δεν επηρεάζει μόνο το εθνικό επίπεδο, αλλά και το ευρωπαϊκό, καθώς ορίζει ποιοι θα συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Με την αλλαγή κυβέρνησης το 2023 και την ανάδειξη του Ντόναλντ Τουσκ στην πρωθυπουργία της Πολωνίας, ξεκίνησε η διερεύνηση της υπόθεσης σε εξεταστική επιτροπή του κοινοβουλίου, στην οποία στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης προσπάθησαν να αποφύγουν να καταθέσουν. Με την ολοκλήρωση των διαδικασιών της, η υπόθεση πλέον παίρνει τον δρόμο της Δικαιοσύνης.
Ωστόσο, οι αποκαλύψεις δεν σταματούν και φαίνεται ότι παίρνουν ακόμη πιο ανησυχητική τροπή, καθώς πρόσφατα η εισαγγελική έρευνα έδειξε πως η τότε ισραηλινή εταιρεία NSO, η οποία σήμερα έχει περάσει σε Αμερικανούς επενδυτές, είχε και πρόσβαση στις πληροφορίες που συλλέγονταν από το λογισμικό.
Με άλλα λόγια, τα προϊόντα των υποκλοπών στην Πολωνία έφταναν στο Ισραήλ, την ίδια στιγμή που από την ίδια τη σύμβαση πώλησης το Pegasus ήταν κλειδωμένο για στόχους στη Ρωσία, τη Λευκορωσία και τη Βόρεια Κορέα. Σε βίντεο που ανάρτησε στα κοινωνικά δίκτυα, ο Τουσκ χαρακτήρισε την υπόθεση έγκλημα κατά της πολιτείας και το μεγαλύτερο σκάνδαλο από την πτώση του κομμουνισμού.
Υπενθυμίζεται ότι έκθεση του Citizen Lab το περασμένο καλοκαίρι αποκάλυψε πως το κινητό τηλέφωνο του πρώην ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου μολύνθηκε τουλάχιστον δύο φορές από το Pegasus την περίοδο που ο ίδιος συμμετείχε στην επιτροπή PEGA. Τον Σεπτέμβριο, μάλιστα, κατέθεσε μήνυση εναντίον της εταιρείας NSO, με νομική εκπροσώπηση από τον Ζαχαρία Κεσσέ, που υπερασπίστηκε τα θύματα της κατασκοπείας στην πρόσφατη δίκη για το Predator.
Η υπόθεση του Pegasus στην Πολωνία δείχνει τι θα γίνει στην Ελλάδα το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, δήλωσε την Πέμπτη ο Ζαχαρίας Κεσσές στην εκπομπή Μαινάδες του Mega News Radio 104.6. «Είναι τρομακτικές οι ομοιότητες και δείχνει και μια αλληλουχία γεγονότων η οποία είναι βέβαιο ότι θα γίνει και εδώ».
