Για πρώτη φορά έπειτα από περίπου τέσσερις δεκαετίες, τέθηκε ανοιχτά το ενδεχόμενο η Ανάσταση να τελεστεί χωρίς τη μεταφορά του Αγίου Φωτός από τα Ιεροσόλυμα.
Με την προσωρινή εκεχειρία που συμφώνησαν οι ΗΠΑ και το Ιράν ανοίγει ο δρόμος για τον προγραμματισμό πτήσεων μεταφοράς του Αγίου Φωτός. Ωστόσο, η γενικότερη αυτή κατάσταση έχει πυροδοτήσει συζητήσεις μεταξύ των πιστών, με ποικίλες απόψεις να εκφράζονται σχετικά με το ζήτημα του Πάσχα και την προϋπόθεση του Αγίου Φωτός για την τέλεση της Ανάστασης.
Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, για παράδειγμα, αναφερόμενος στο ζήτημα είπε ότι «δεν είναι απαραίτητη η παρουσία του Αγίου Φωτός από τα Ιεροσόλυμα για να κάνουν Ανάσταση οι πιστοί», και πολλοί αντέδρασαν έντονα. Παράλληλα, τόνισε πως «θεωρούμε μία ξεχωριστή ευλογία που έρχεται το Άγιο Φως, όχι όμως ως μία απολύτως απαραίτητη προϋπόθεση». Τελικά, πόσο δίκιο έχει;
Ας κάνουμε μια ιστορική αναδρομή...
Η άφιξη του Αγίου Φωτός στην Ελλάδα με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα αποτελεί σχετικά πρόσφατη παράδοση. Μόλις το 1988 πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά η αυθημερόν αεροπορική μεταφορά του στην Αθήνα, με πρωτοβουλία ενός ταξιδιωτικού γραφείου. Μέχρι τότε, το Φως έφτανε με πλοίο, αρκετές ημέρες μετά το Πάσχα. Η πρωτοβουλία εκείνη βρήκε σταδιακά αποδοχή και καθιερώθηκε, ενώ από το 2002 η διαδικασία τελεί υπό την ευθύνη του ελληνικού κράτους.
Με άλλα λόγια, η Ανάσταση γιορταζόταν για αιώνες χωρίς την άμεση παρουσία του Αγίου Φωτός από τα Ιεροσόλυμα, όπως ακόμα και σήμερα στην ελληνική επαρχία.
Σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε, ίσως αξίζει να επαναξιολογούμε τις προτεραιότητές μας. Όταν μαίνονται συγκρούσεις και χάνονται ανθρώπινες ζωές, η επιμονή στην τήρηση ενός τελετουργικού στοιχείου ως απαραίτητης προϋπόθεσης είναι απλά εγωιστική.
Μέχρι και πριν από περίπου 40 χρόνια, δεν χρειαζόμασταν το Άγιο Φως αυτούσιο από τον Πανάγιο Τάφο. Όπως το νερό γίνεται Αγιασμός τα Θεοφάνια, όπως το ψωμί και το κρασί ευλογούνται και γίνονται Θεία Κοινωνία στην Κυριακάτικη Λειτουργία, έτσι και το φως γίνεται Άγιο κατά την ιεροτελεστία.
Το αν ανάβει μόνο του ή καθαγιάζεται το υπάρχον φως στην καντήλα του Πανάγιου Τάφου είναι άλλη συζήτηση. Αυτό που πρέπει να μας απασχολεί είναι το τί συμβολίζει.
Μπορεί η Ανάσταση να συνδέεται με τα κόκκινα αυγά, τη μαγειρίτσα, την αναμμένη λαμπάδα στην εκκλησία, και το «Χριστός Ανέστη» που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα, αλλά την αξία της γιορτής την δίνουν οι άνθρωποι κι όχι η προσκόλληση στην τυπολατρία.
Το φως δεν περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο τόπο ή τρόπο μετάδοσης. Είτε προέρχεται από μια τελετή στα Ιεροσόλυμα είτε ανάβει τοπικά σε έναν ναό, ο συμβολισμός του παραμένει ο ίδιος.
Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν θα φτάσει το Άγιο Φως, αλλά τι νόημα δίνουμε εμείς οι ίδιοι στη γιορτή. Σε έναν κόσμο που δοκιμάζεται, η ουσία βρίσκεται λιγότερο στα μέσα και περισσότερο στις αξίες, στην αλληλεγγύη, στον σεβασμό προς τη ζωή και στην επιθυμία για ειρήνη.
Με αυτή την οπτική, η Ανάσταση δεν εξαρτάται από μια φλόγα που ταξιδεύει, αλλά από το φως που μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα στην κοινωνία – ένα φως που στο τέλος πάντα θα νικήσει το σκοτάδι.
