Τα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδειχθεί σε κομβικό σημείο της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις δύο πλευρές να επιχειρούν να διατηρήσουν τα στρατηγικά τους πλεονεκτήματα στην περιοχή. Την ίδια στιγμή, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν χωρίς ουσιαστική πρόοδο και η ένταση συνεχίζεται.
Σύμφωνα με το CNN, τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι οι ΗΠΑ ενισχύουν τη θέση τους στη θαλάσσια οδό, χάρη στη ναυτική τους παρουσία, ενώ το Ιράν φαίνεται να έχει περιορίσει τον έλεγχο που ασκούσε στο συγκεκριμένο πέρασμα.
Ενδεικτικό είναι ότι περισσότερο από το 80% των πλοίων που διέρχονται από τα Στενά τις τελευταίες δύο εβδομάδες επιλέγει πλέον τη διαδρομή που περνά από την πλευρά του Ομάν, έναν δίαυλο ναυσιπλοΐας που έχει εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Η επιλογή αυτή έρχεται παρά την αντίθεση της Τεχεράνης, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler.
Το Ιράν έχει επιτεθεί σε δεκάδες πλοία που επιχείρησαν να κινηθούν μέσω της θαλάσσιας οδού κοντά στις ακτές του Ομάν, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών. Ωστόσο, ολοένα και περισσότερα πλοία φαίνεται να αγνοούν τις σχετικές απαιτήσεις, βασιζόμενα στην προστασία που παρέχει το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.
«Φαίνεται ολοένα και περισσότερο ότι το Ιράν έχει χάσει τουλάχιστον εν μέρει τον έλεγχο των Στενών», δήλωσε ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler.
Αυξάνεται η ναυτιλιακή κίνηση μέσω Ομάν
Η εικόνα παρουσιάζει σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με έναν μήνα νωρίτερα, καθώς η Kpler καταγράφει αύξηση της ναυτιλιακής κίνησης μέσω της διαδρομής του Ομάν. Αντίθετα, η κίνηση στη διαδρομή που επιχειρεί να ελέγξει το Ιράν έχει περιοριστεί, γεγονός που στερεί από την Τεχεράνη τη δυνατότητα να εισπράττει τα τέλη διέλευσης που επέβαλλε την άνοιξη.
Παρότι η παρέλευση των 60 ημερών που είχαν συμφωνήσει ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει στην Τεχεράνη να επαναφέρει τα τέλη, η Kpler εκτιμά ότι κάτι τέτοιο δεν είναι προς το παρόν εφικτό.
«Το αίτημα του Ιράν για την είσπραξη διοδίων είναι κάτι που οι περισσότεροι κάτοικοι της Μέσης Ανατολής δεν θέλουν να κάνουν και δεν έχουν κάνει», δήλωσε ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.
«Επομένως, η διαδρομή του Ομάν έχει απολύτως το πιο λογικό αποτέλεσμα», πρόσθεσε.
Την ίδια ώρα, χώρες του Περσικού Κόλπου, όπως το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, χρησιμοποιούν μεγάλα πετρελαιοφόρα για τη μεταφορά αργού μέσω των Στενών. Το φορτίο στη συνέχεια μεταφέρεται σε άλλα δεξαμενόπλοια εκτός της επικίνδυνης ζώνης, στον Κόλπο του Ομάν.
Πολλά πλοία, προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο επίθεσης, απενεργοποιούν για εβδομάδες τους αναμεταδότες τους, εφαρμόζοντας την πρακτική που είναι γνωστή ως «σκοτεινή κίνηση». Αυτό δυσκολεύει την παρακολούθησή τους από εταιρείες όπως η Kpler, αν και ορισμένα εξακολουθούν να εντοπίζονται μέσω δορυφορικών δεδομένων.
Οι ΗΠΑ, έχοντας ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, παρακολουθούν τις διελεύσεις και εκτιμούν ότι οι ποσότητες πετρελαίου που μεταφέρονται είναι σημαντικά υψηλότερες από εκείνες που προκύπτουν από παλαιότερες εκτιμήσεις.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι οι μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών, μαζί με τις ποσότητες που διοχετεύονται μέσω εναλλακτικών διαδρομών, έφτασαν περίπου τα 15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε διάστημα μίας εβδομάδας. Πρόκειται για επίπεδο που πλησιάζει τον προπολεμικό μέσο όρο των 20 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Τραμπ: «Πλήρης έλεγχος επί του στενού»
Οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώσει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο επί του στενού».
Ωστόσο, οι συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις και το γεγονός ότι οι ροές πετρελαίου παραμένουν χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο δείχνουν ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν φαίνεται να διαθέτει απόλυτο έλεγχο της θαλάσσιας οδού.
«Αν ο στόχος τους είναι να έχουν τον έλεγχο, τότε θα έλεγα ότι δεν είχαν ποτέ τον απόλυτο έλεγχο εξαρχής», δήλωσε ο Πίκερινγκ.
Παράλληλα, σημείωσε: «Νιώθω ότι ο στόχος τους είναι η αποτροπή, προκειμένου να επικυρωθεί ότι έχουν τον έλεγχο. Νομίζω ότι εξακολουθούν να αποτρέπουν».
Εφόσον οι εκτιμήσεις των ΗΠΑ για τις ποσότητες πετρελαίου που μεταφέρονται ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τότε η επιρροή του Ιράν στα Στενά έχει περιοριστεί σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.
Παρόλα αυτά, η κατάσταση παραμένει σύνθετη. Το Ομάν και το Ιράν πραγματοποιούν συνομιλίες με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, εξέλιξη που προκαλεί δυσαρέσκεια στον Ντόναλντ Τραμπ.
Το αποτέλεσμα των συνομιλιών και ο αντίκτυπός τους στις πετρελαϊκές ροές και στον έλεγχο της θαλάσσιας οδού παραμένουν προς το παρόν αβέβαια.
«Θα λάμβανα υπόψη όλες τις πληροφορίες και τους τίτλους», ανέφερε ο Λίποου, προσθέτοντας: «Αλλά είναι δίκαιο να πούμε ότι το Ιράν έχει χάσει εν μέρει τον έλεγχο του στενού».
