Σε νέο πλαίσιο συνεργασίας για την ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό κατέληξαν οι ΗΠΑ, η Δανία και η Γροιλανδία, με την υπογραφή της συμφωνίας να προγραμματίζεται για την επόμενη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη.
Την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων επιβεβαίωσαν η δανική και η γριλανδική πλευρά. Οι υπογραφές αναμένεται να μπουν στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ενώ οι προβλέψεις της συμφωνίας ανοίγουν τον δρόμο για σημαντική αύξηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.
Παράλληλα, το πλαίσιο περιλαμβάνει περιορισμούς τόσο για τη στρατιωτική δραστηριότητα όσο και για τις επενδύσεις χωρών που αποτελούν αντιπάλους των ΗΠΑ. Όπως μεταδίδει το Reuters, η Ουάσινγκτον εξασφαλίζει μόνιμα δικαιώματα πρόσβασης, εγκατάστασης βάσεων και υπερπτήσεων. Δεν έχει, ωστόσο, αποσαφηνιστεί εάν η εφαρμογή της συμφωνίας θα συνοδευτεί από τη δημιουργία νέων αμερικανικών βάσεων στη Γροιλανδία.
Θετικά υποδέχθηκε την εξέλιξη η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «καλή για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη».
Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της κυριαρχίας, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου (της Δανίας), καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση».
«Χαιρετίζω την προοπτική μιας καλής συμφωνίας για τη Γροιλανδία, το βασίλειο της Δανίας και τις ΗΠΑ», ανέφερε επίσης η Φρεντέρικσεν στην ανακοίνωσή της.
Η τοποθέτηση της κυβέρνησης της Γροιλανδίας
Την ικανοποίησή του για τον συμβιβασμό εξέφρασε και ο επικεφαλής της κυβέρνησης της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δίνοντας έμφαση στη συμβολή του στην ασφάλεια των εμπλεκόμενων πλευρών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία «εγγυάται και ενισχύει την ασφάλεια της Γροιλανδίας, του βασιλείου της Δανίας, των ΗΠΑ και της δυτικής συμμαχίας».
Ο Νίλσεν αναφέρθηκε ακόμη στη διεθνή θέση του νησιού, προσθέτοντας ότι το συμφωνηθέν πλαίσιο «αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση μας στη διεθνή συνεργασία».
Οι στρατιωτικές προβλέψεις και οι περιορισμοί στις επενδύσεις
Την επίτευξη της συμφωνίας γνωστοποίησε με ανάρτησή του στο Truth Social και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε προηγουμένως εκφράσει την επιθυμία να αποκτήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τη Γροιλανδία.
Στην ανάρτησή του παρουσίασε τη συμφωνία ως πλαίσιο που επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική της παρουσία στο νησί. Παράλληλα, ανέφερε ότι για την εγκατάσταση βάσεων, την ανάπτυξη στρατιωτικής παρουσίας ή την πραγματοποίηση ευαίσθητων επενδύσεων από αντιπάλους των ΗΠΑ θα απαιτείται αμερικανική έγκριση.
«Συνεργαστήκαμε με εκπροσώπους της Δανίας και της Γροιλανδίας ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν για πάντα κάθε δυνατότητα να κάνουν ό,τι απαιτείται στη Γριλανδία προκειμένου να διαφυλάξουν και να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας, καθώς και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής», έγραψε ο Τραμπ.
Περιγράφοντας τους περιορισμούς που προβλέπονται για τους αντιπάλους της Ουάσινγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε:
«Στο εξής, κανείς αντίπαλος των ΗΠΑ δεν θα μπορέσει ουδέποτε να έχει βάση στη Γροιλανδία, να έχει στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία ή να πραγματοποιήσει επενδύσεις ευαίσθητου χαρακτήρα στη Γροιλανδία, χωρίς τη ρητή γραπτή έγκρισή μας».
Περαιτέρω διευκρινίσεις έδωσε αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, οι όροι της συμφωνίας αποκλείουν τη δυνατότητα της Κίνας και της Ρωσίας να διατηρούν βάσεις ή να αναπτύσσουν στρατεύματα στη Γροιλανδία. Επιπλέον, περιλαμβάνονται μηχανισμοί που αποσκοπούν στην αποτροπή επενδύσεων σε τομείς ευαίσθητου χαρακτήρα.
Το καθεστώς του νησιού και τα επόμενα βήματα
Η συμφωνία δεν συνεπάγεται προσάρτηση της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν τονίσει ότι διατηρούνται η κυριαρχία και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των κατοίκων του νησιού. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο της συμφωνίας.
Μετά την προγραμματισμένη υπογραφή της την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, θα ακολουθήσουν οι απαιτούμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες στη Δανία και τη Γριλανδία, προκειμένου η συμφωνία να τεθεί σε εφαρμογή.
