Να πούμε μια μεγάλη αλήθεια; Η Τουρκία μας έπιασε στον ύπνο με το Τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η επικύρωση του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εξέλιξη στο σύνθετο γεωπολιτικό παζλ της Ανατολικής Μεσογείου. Είναι μια υπενθύμιση ότι η Άγκυρα δεν εγκαταλείπει τους αναθεωρητικούς σχεδιασμούς της, αλλά επιμένει να τους επαναφέρει στο προσκήνιο, αναζητώντας ευκαιρίες για να δημιουργήσει τετελεσμένα. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο. Πόσο ακόμη θα επιτρέπουμε στην Άγκυρα να επιχειρεί να αιφνιδιάζει την Ελλάδα;
Το μνημόνιο του 2019 ήταν εξαρχής νομικά αβάσιμο, καθώς αγνοεί την ύπαρξη και τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, παραβιάζοντας τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Επιπρόσθετα, η γεωγραφία δεν αλλάζει με κοινοβουλευτικές αποφάσεις και το «έτσι θέλω», ούτε τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών ακυρώνονται επειδή δύο κυβερνήσεις αποφασίζουν να χαράξουν αυθαίρετες γραμμές στον χάρτη.
Τα αντανακλαστικά της ελληνικής διπλωματίας
Από εκεί και πέρα η κοινή δήλωση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Αντόνιο Κόστα, με την οποία επαναβεβαιώνεται η αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο, έχει ιδιαίτερη σημασία. Όπως σημασία έχει και η σαφής θέση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από το 2019. Παρόλα αυτά, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, όσο απαραίτητη κι αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για συνεχή ελληνική διπλωματική κινητοποίηση και στρατηγική εγρήγορση. Από τη δική της πλευρά η Αθήνα ορθώς απορρίπτει την απόφαση και ενεργοποιεί τους διπλωματικούς διαύλους με την Αίγυπτο και την Κύπρο. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι να περιοριστεί σε μια ακόμη ανακοίνωση καταδίκης. Είναι να διασφαλίσει ότι κάθε απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων θα συναντά συντονισμένη, έγκαιρη και ουσιαστική αντίδραση.
Σε τελική ανάλυση η Τουρκία δεν κρύβει τις προθέσεις της. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν εμείς αξιολογούμε εγκαίρως τις κινήσεις της και αν προετοιμαζόμαστε ανάλογα. Γιατί στην εξωτερική πολιτική η αποφασιστικότητα δεν αποδεικνύεται μόνο όταν απαντάς σε μια πρόκληση. Αποδεικνύεται, κυρίως, όταν έχεις προβλέψει την επόμενη κίνηση του αντιπάλου σου. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αιφνιδιάζεται. Έχει κάθε λόγο να βρίσκεται ένα βήμα μπροστά.
