Σε μια εξέλιξη που ενδέχεται να αποτελέσει σημείο καμπής για την πορεία των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» κατέληξε σε συμφωνία-πλαίσιο για τη Γάζα, την οποία η Χαμάς φέρεται να αποδέχθηκε επί της αρχής.
Το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει μια σταδιακή διαδικασία πλήρους αφοπλισμού της Χαμάς και των υπόλοιπων ένοπλων οργανώσεων, την αποχώρηση της οργάνωσης από τη διοίκηση της Γάζας, τη μεταβίβαση της εξουσίας σε νέα παλαιστινιακή τεχνοκρατική διοίκηση, τη σταδιακή απομάκρυνση των ισραηλινών στρατευμάτων, την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης ασφαλείας και την έναρξη της ανοικοδόμησης της περιοχής.
Ωστόσο, παρά την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον, η εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει αβέβαιη. Η Χαμάς υποστηρίζει ότι ο αφοπλισμός της θα πρέπει να συνδεθεί με την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ το Ισραήλ δεν έχει δηλώσει ότι αποδέχεται το πλαίσιο όπως παρουσιάστηκε από την αμερικανική πλευρά.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί «μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια».
«Σήμερα το Συμβούλιο Ειρήνης πέτυχε μια ιστορική συμφωνία για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των άλλων ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Πρόκειται για ένα μνημειώδες βήμα προς τη διαρκή ειρήνη και ασφάλεια», ανέφερε.
Ο Τραμπ σημείωσε ακόμη ότι, όσο προχωρά η διαδικασία αφοπλισμού, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν σταδιακά από τη Λωρίδα της Γάζας, ενώ την ευθύνη για την ασφάλεια θα αναλάβουν μια νέα παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη και η υπό σύσταση Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ΔΔΣ).
Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το πλαίσιο αποτελεί αποτέλεσμα πολύμηνων διαπραγματεύσεων με τη διαμεσολάβηση της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας, υποστηρίζοντας πως για πρώτη φορά η Χαμάς αποδέχθηκε επί της αρχής ένα συγκεκριμένο σχέδιο αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας.
Τα 10 σημεία του αμερικανικού σχεδίου
Η πρόταση προβλέπει μια διαδικασία διάρκειας περίπου 200 έως 250 ημερών, η οποία θα εφαρμοστεί σταδιακά σε ολόκληρη τη Γάζα και κάθε στάδιό της θα ενεργοποιείται μόνο μετά την πιστοποίηση ανεξάρτητων διεθνών παρατηρητών.
- Πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς
Η οργάνωση αποδέχεται μια σταδιακή διαδικασία πλήρους αφοπλισμού, η οποία θα πραγματοποιηθεί σε διαδοχικές φάσεις και υπό διεθνή εποπτεία. - Αποχώρηση της Χαμάς από τη διακυβέρνηση
Η οργάνωση θα εγκαταλείψει κάθε πολιτικό και διοικητικό ρόλο, παραδίδοντας τις αρμοδιότητές της στην Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας (NCAG), ένα μεταβατικό τεχνοκρατικό παλαιστινιακό όργανο. - Συγκρότηση νέας παλαιστινιακής αστυνομίας
Η διαδικασία θα ξεκινήσει με την παράδοση του οπλισμού της αστυνομίας της Χαμάς. Στη συνέχεια θα δημιουργηθεί νέο αστυνομικό σώμα, το οποίο θα υπάγεται στη νέα διοίκηση και θα εκπαιδευτεί με διεθνή υποστήριξη. - Καταστροφή σηράγγων και βαρέος οπλισμού
Οι υπόγειες σήραγγες, οι αποθήκες όπλων, οι εκτοξευτές πυραύλων και οι εγκαταστάσεις παραγωγής οπλισμού θα αποσυναρμολογηθούν ή θα τεθούν εκτός λειτουργίας. - Παράδοση ατομικών όπλων
Στο τελικό στάδιο θα συγκεντρωθούν τα ατομικά όπλα, βάσει του νομικού πλαισίου που θα εφαρμόσει η νέα παλαιστινιακή διοίκηση. - Αφοπλισμός όλων των ένοπλων οργανώσεων
Το σχέδιο αφορά όλες τις ένοπλες ομάδες που δραστηριοποιούνται στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων πολιτοφυλακών που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. - Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης
Το Συμβούλιο Ειρήνης αναφέρει ότι έχουν εξασφαλιστεί δεσμεύσεις για συμμετοχή περίπου 5.000 στρατιωτών από διάφορες χώρες, χωρίς όμως η ανάπτυξη της δύναμης να έχει ολοκληρωθεί.
Η ΔΔΣ θα εκπαιδεύσει τη νέα παλαιστινιακή αστυνομία, θα στηρίξει τη διαδικασία αφοπλισμού και θα λειτουργεί ως ενδιάμεση δύναμη μεταξύ ισραηλινών και παλαιστινιακών δυνάμεων.
- Σταδιακή αποχώρηση του Ισραήλ
Οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποχωρούν από κάθε περιοχή μόνο αφού ολοκληρώνεται ο αφοπλισμός και η διαδικασία επιβεβαιώνεται από τη Διεθνή Επιτροπή Επαλήθευσης. - Διεθνής έλεγχος της εφαρμογής
Κάθε φάση θα προχωρά μόνο όταν οι διεθνείς παρατηρητές επιβεβαιώνουν ότι Χαμάς και Ισραήλ έχουν τηρήσει τις δεσμεύσεις τους. - Ανοικοδόμηση της Γάζας
Η ανοικοδόμηση θα ξεκινήσει στις περιοχές όπου θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, έχουν εξασφαλιστεί δεσμεύσεις χρηματοδότησης περίπου 16 δισ. δολαρίων, κυρίως από χώρες του Κόλπου, ενώ τα πρώτα πιλοτικά έργα κατοικιών σχεδιάζεται να ξεκινήσουν στη Ράφα στις αρχές του 2027.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα κάνει πρώτος το βήμα
Το βασικό πρόβλημα για την εφαρμογή της συμφωνίας αφορά τη σειρά των ενεργειών που πρέπει να ακολουθηθούν.
Ο ανώτερος αξιωματούχος της Χαμάς Ράζι Χαμάντ δήλωσε στο Al Jazeera ότι η οργάνωση δεν πρόκειται να προχωρήσει σε αφοπλισμό πριν ξεκινήσει η αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα και εφαρμοστούν οι δεσμεύσεις της πρώτης φάσης της εκεχειρίας, μεταξύ των οποίων και η απρόσκοπτη είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας.
Αντίθετα, το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει ότι η αποχώρηση του ισραηλινού στρατού θα γίνεται σταδιακά μόνο μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού κάθε περιοχής.
Η διαφορετική αυτή προσέγγιση αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την υλοποίηση της συμφωνίας.
Επιφυλάξεις από το Ισραήλ
Παρά τη συνεργασία που, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, υπήρξε στις διαπραγματεύσεις, στο Ισραήλ εξακολουθούν να υπάρχουν έντονες επιφυλάξεις.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκφράζουν αμφιβολίες για το αν η Χαμάς θα προχωρήσει τελικά σε πλήρη αφοπλισμό, ενώ το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να θεωρεί ότι το σχέδιο δεν καλύπτει όλες τις ισραηλινές απαιτήσεις.
Η Ουάσιγκτον, πάντως, υποστηρίζει ότι περιμένει από το Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει στο πλαίσιο του αμερικανικού σχεδίου των 20 σημείων, προειδοποιώντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα είναι «πολύ απογοητευμένος» σε περίπτωση υπαναχωρήσεων.
Ο ρόλος Αιγύπτου, Κατάρ και Τουρκίας
Καθοριστική ήταν η συμβολή της Αιγύπτου, του Κατάρ και της Τουρκίας στις πολύμηνες συνομιλίες, καθώς λειτούργησαν ως βασικοί διαμεσολαβητές μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, σημαντικό ρόλο είχε ο επικεφαλής των αιγυπτιακών μυστικών υπηρεσιών, Χασάν Ρασάντ, ο οποίος φιλοξένησε συνομιλίες και διατηρεί επαφές με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Η επόμενη ημέρα στη Γάζα
Σε περίπτωση πλήρους εφαρμογής του σχεδίου, θα είναι η πρώτη φορά από το 2007 που η Χαμάς θα αποχωρήσει από τη διακυβέρνηση της Λωρίδας της Γάζας.
Η Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας θα αναλάβει σταδιακά τον έλεγχο των περιοχών μόνο μετά την ολοκλήρωση του αφοπλισμού και την έγκριση της Διεθνούς Επιτροπής Επαλήθευσης.
Παρά τις προσδοκίες που δημιουργεί η ανακοίνωση της αμερικανικής πλευράς, η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από το αν Χαμάς και Ισραήλ θα εφαρμόσουν στην πράξη τις δεσμεύσεις τους. Μέχρι τότε, η συμφωνία παραμένει ένα φιλόδοξο πλαίσιο, η τύχη του οποίου θα κριθεί από τα επόμενα βήματα των εμπλεκόμενων πλευρών.
