Στη διπλωματία υπάρχουν στιγμές όπου μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το «μήνυμα» έχει ο τόπος και ο χρόνος που αυτό εκπέμπεται.
Και η χθεσινή παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη από την Άγκυρα, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ήταν μία από αυτές τις στιγμές, καταφέρνοντας να κάνει… «Τούρκο» τον Ταγίπ Ερντογάν.
Ο πρωθυπουργός δεν αρκέστηκε να αναδείξει τον ρόλο της Ελλάδας ως μιας χώρας που είναι από τους πλέον συνεπείς συμμάχους της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας, υπενθυμίζοντας ότι η χώρα συγκαταλέγεται ήδη μεταξύ εκείνων που υπερκαλύπτουν τον στόχο των αμυντικών δαπανών. Επέλεξε συνειδητά να στείλει ένα ευδιάκριτο πολιτικό μήνυμα προς κάθε αποδέκτη ότι η συλλογική άμυνα και η συνοχή του ΝΑΤΟ δεν μπορούν να συνυπάρχουν με πρακτικές που αμφισβητούν το Διεθνές Δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Το θέμα του casus belli
Ο τρόπος που έθεσε το casus belli που εξακολουθεί να διατηρεί η Τουρκία απέναντι στην Ελλάδα, υπενθυμίζοντας ότι η απειλή πολέμου κατά ενός συμμάχου δεν μπορεί να θεωρείται συμβατή με τις θεμελιώδεις αρχές της Συμμαχίας, ήταν ενδεικτικός. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων αποτελεί αναφαίρετο κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας, όπως προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτό είναι ίσως το στοιχείο που διαφοροποιεί τη χθεσινή παρέμβαση. Και αυτό γιατί δεν επρόκειτο για μια ελληνοτουρκική αντιπαράθεση σε διμερές επίπεδο, αλλά για μια δημόσια υπενθύμιση ενώπιον όλων των συμμάχων ότι οι σχέσεις καλής γειτονίας δεν μπορούν να αποτελούν επιλεκτική υποχρέωση. Μάλιστα, το γεγονός ότι αυτή η επισήμανση έγινε στην Άγκυρα, την τουρκική πρωτεύουσα, προσέδωσε ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό στην όλη πράξη.
Στη μεγάλη εικόνα η ελληνική πλευρά δεν υιοθέτησε υψηλούς τόνους ούτε επένδυσε σε μια επικοινωνιακή σύγκρουση. Αντιθέτως, αξιοποίησε το βήμα μιας διεθνούς συνόδου για να διατυπώσει με ψυχραιμία αλλά και σαφήνεια τις πάγιες ελληνικές θέσεις. Η συγκεκριμένη επιλογή εντάσσεται στη στρατηγική της διεθνοποίησης των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και της διαρκούς υπενθύμισης ότι η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο περνά μέσα από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Τους είπε «εντός έδρας» όσα δεν ήθελαν να ακούσουν
Ίσως γι’ αυτό ο τίτλος του κειμένου να μην απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Γιατί ο Κυριάκος Μητσοτάκης, χωρίς κορώνες και χωρίς περιττές εντάσεις, επέλεξε να θέσει στην τουρκική πρωτεύουσα όλα όσα η Άγκυρα θα προτιμούσε να μη συζητηθούν δημόσια. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που αυτό συνέβη μπροστά στους ηγέτες ολόκληρης της Συμμαχίας, είναι μάλλον βέβαιο ότι στην άλλη πλευρά του Αιγαίου δεν περνά απαρατήρητο.
