Ένας πίνακας του Γκόγια που αγοράστηκε πριν από οκτώ χρόνια ως έργο του Φρανθίσκο Μπαγιέου μπορεί τελικά να αποδειχθεί άγνωστος μέχρι σήμερα Γκόγια. Η οριστική απάντηση δεν έχει δοθεί ακόμη, καθώς απαιτείται πλήρης τεχνική εξέταση, όμως τόσο το ισπανικό υπουργείο Πολιτισμού όσο και το Μουσείο Πράδο αντιμετωπίζουν σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο.
Σύμφωνα με το The Art Newspaper, ο γκαλερίστας και παλαιοπώλης Αρτούρ Ραμόν απέκτησε το 2018, σε δημοπρασία στη Μαδρίτη, τον πίνακα El milagro de la aparición del eucaristo al San Pascual Bailón (Το θαύμα της εμφάνισης της Θείας Ευχαριστίας στον Άγιο Πασχάλ Μπαϊλόν). Το έργο, που δείχνει τον άγιο σε μια εκστατική οπτασία, αποδιδόταν τότε στον Μπαγιέου, κουνιάδο και μέντορα του Γκόγια.
Οι πρώτες αμφιβολίες γεννήθηκαν μέσα στην πανδημία. Ο Ραμόν είχε μεταφέρει τον πίνακα από τη γκαλερί στο σπίτι του και, παρατηρώντας τον επί μήνες, άρχισε να διακρίνει στοιχεία που δεν ταίριαζαν με την αρχική απόδοση. Ιδιαίτερα τον εντυπωσίασε ο τρόπος με τον οποίο είχαν ζωγραφιστεί τα χέρια και η οικονομία με την οποία ο δημιουργός απέδιδε την κίνηση μέσα από το φως και το χρώμα. Όπως λέει, το έργο τού φάνηκε υπερβολικά καλό για να είναι του Μπαγιέου.
Το έργο El milagro de la aparición del eucaristo al San Pascual Bailón είχε αποδοθεί αρχικά στον Φρανθίσκο Μπαγιέου, κουνιάδο και μέντορα του Φρανθίσκο Γκόγια. Φωτογραφία: Artur Ramon Art, Πηγή: Τhe Art Newspaper
Αφού συμβουλεύτηκε ειδικούς που συμμερίστηκαν τις υποψίες του, αποφάσισε να δοκιμάσει την υπόθεσή του με έναν ασυνήθιστο τρόπο. Ζήτησε από το ισπανικό υπουργείο Πολιτισμού άδεια να μεταφέρει τον πίνακα στο Μάαστριχτ για την έκθεση Tefaf, γνωρίζοντας ότι στη διαδικασία θα εμπλεκόταν το Πράδο.
Ήξερα ότι, αν το Πράδο πίστευε πως ήταν Γκόγια, δεν θα με άφηναν να τον βγάλω από τη χώρα, εξηγεί.
Η άδεια πράγματι απορρίφθηκε. Το υπουργείο ανέφερε στο The Art Newspaper ότι, παρότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα, όλα δείχνουν πως πρόκειται για άγνωστο έργο του Φρανθίσκο ντε Γκόγια, πιθανότατα γύρω στο 1780.
Το Πράδο έχει ήδη αποφασίσει να συμπεριλάβει τον πίνακα σε έκθεση που προγραμματίζεται για το 2028, με αφορμή τα 200 χρόνια από τον θάνατο του ζωγράφου. Η έκθεση, σε επιμέλεια της Γκούντρουν Μάουρερ, θα εξετάσει τη σχέση του Γκόγια με τη θρησκευτική θεματολογία. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της θα γίνει και η αναλυτική μελέτη που αναμένεται να επιβεβαιώσει ή να ανατρέψει την απόδοση.
Ο Χοσέ Μανουέλ Ματίγια του Πράδο ξεκαθαρίζει ότι η έρευνα παραμένει ανοιχτή, αλλά σημειώνει πως το σημείο εκκίνησης του μουσείου είναι ότι πρόκειται πράγματι για Γκόγια.
Πιο επιφυλακτικός εμφανίζεται ο Ξαβιέ Μπρέι, διευθυντής της Wallace Collection και ειδικός στα θρησκευτικά έργα του ζωγράφου. Όπως εξηγεί, η απόδοση των πρώιμων θρησκευτικών έργων του Γκόγια είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς το ύφος του άλλαξε σημαντικά στη διάρκεια της ζωής του. Για τον συγκεκριμένο πίνακα, θεωρεί ότι δεν είναι προφανές ούτε ότι είναι Γκόγια ούτε ότι δεν είναι.
Πριν από την οριστική εξέτασή του, ο πίνακας θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο στην γκαλερί Artur Ramon, στο πλαίσιο των εορτασμών για τα 100 χρόνια λειτουργίας της. Για τον Ραμόν, εάν η απόδοση επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για εκείνη τη σπάνια ανακάλυψη που, όπως λέει, συμβαίνει μία φορά στη ζωή ενός παλαιοπώλη, αν είναι τυχερός.
