Η νέα ταινία Artificial για την OpenAI βάζει στο κέντρο το ερώτημα ποιος θα ελέγξει την AI, σατιρίζοντας όσους κινούν τα νήματα της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Λούκα Γκουαντανίνο δεν τους αντιμετωπίζει σαν αψεγάδιαστες ιδιοφυΐες, αλλά σαν ματαιόδοξους, ανταγωνιστικούς και συχνά αμήχανους ανθρώπους που κρατούν μια τεχνολογία ικανή να τους ξεπεράσει.
Η μαύρη κωμωδία-δράμα έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης και ήδη έχει ανοίξει συζήτηση. Όπως αναφέρει το WIRED, η ταινία είχε αρχικά προγραμματιστεί να κυκλοφορήσει από την Amazon MGM, όμως το στούντιο αποχώρησε από το πρότζεκτ το καλοκαίρι, μετά τη συμφωνία ύψους 50 δισ. δολαρίων της Amazon με την OpenAI. Τη διανομή ανέλαβε τελικά η ανεξάρτητη Neon.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ίλια Σούτσκιβερ, συνιδρυτής της OpenAI και μία από τις πιο καθοριστικές μορφές στην εξέλιξη της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης. Τον υποδύεται ο Ρώσος ηθοποιός Γιούρι Μπορίσοφ, σε μια εκδοχή του ως ιδιοφυή αλλά βασανισμένο ερευνητή, που αρχίζει να ανησυχεί για τις συνέπειες της τεχνολογίας την οποία βοήθησε να δημιουργηθεί.
Απέναντί του βρίσκεται ο Σαμ Άλτμαν, τον οποίο υποδύεται ο Άντριου Γκάρφιλντ. Η ταινία τον παρουσιάζει ως χαρισματικό, αλλά και αμφιλεγόμενο, άνθρωπο που μπορεί να κερδίζει τους γύρω του και ταυτόχρονα να μένει προσηλωμένος στη νίκη στην κούρσα της AI.
Στο ίδιο σύμπαν εμφανίζεται και ο Έλον Μασκ, με τον Άικ Μπάρινχολτζ να δίνει μια έντονα σατιρική ερμηνεία του δισεκατομμυριούχου. Η υπερβολική αυτοπεποίθηση, οι γκριμάτσες και ακόμη και ο τρόπος που περπατά γίνονται μέρος της κωμωδίας.
Στην πραγματικότητα, τα παράξενα περπατήματα των πρωταγωνιστών αποτελούν ένα από τα επαναλαμβανόμενα αστεία της ταινίας. Στη συζήτηση μετά την πρεμιέρα, ο Μπάρινχολτζ αστειεύτηκε ότι ο χαρακτήρας του είναι απλώς ένας άνθρωπος που περπατά φυσιολογικά.
Το αντίθετο του The Social Network
Οι συγκρίσεις με το The Social Network του Ντέιβιντ Φίντσερ είναι αναπόφευκτες. Και οι δύο ταινίες αφηγούνται ιστορίες ανθρώπων της τεχνολογίας που απέκτησαν τεράστια δύναμη, ενώ και στις δύο πρωταγωνιστεί ο Γκάρφιλντ.
Ωστόσο, σύμφωνα με το WIRED, οι ομοιότητες ουσιαστικά σταματούν εκεί.
Το The Social Network παρουσίαζε τους πρωταγωνιστές της Silicon Valley σαν αρχιτέκτονες μιας νέας εποχής. Το Artificial κάνει σχεδόν το αντίθετο. Απομυθοποιεί τους τεχνολογικούς ηγέτες και τους παρουσιάζει ως ανθρώπους γεμάτους φιλοδοξία, ανασφάλεια και εγωισμό.
Ο Γκουαντανίνο επιλέγει τη μαύρη κωμωδία, η οποία σε ορισμένες στιγμές αγγίζει το σουρεαλιστικό. Ακόμη και οι πανηγυρισμοί των προγραμματιστών όταν η AI καταφέρνει ένα νέο επίτευγμα παρουσιάζονται με τρόπο επίτηδες άχαρο και αντιηρωικό.
Ο ίδιος ο σκηνοθέτης εξήγησε μετά την πρεμιέρα ότι στο επίκεντρο της ιστορίας βρίσκεται ένα ιδιαίτερο είδος επιθυμίας: η επιθυμία να επικρατήσεις.
Πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η AI;
Πίσω από το χιούμορ βρίσκεται όμως το πραγματικό ερώτημα της ταινίας: τι συμβαίνει όταν μια τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από την ικανότητα των ανθρώπων να συμφωνήσουν για το πώς πρέπει να ελεγχθεί;
Ο Σούτσκιβερ εμφανίζεται ως η ηθική συνείδηση της ιστορίας. Ζητά περισσότερες δικλίδες ασφαλείας, επιβράδυνση της ανάπτυξης και ευθυγράμμιση της τεχνητής νοημοσύνης με τα συμφέροντα της ανθρωπότητας.
Οι υπόλοιποι, ωστόσο, κινούνται κυρίως προς την αντίθετη κατεύθυνση: περισσότερη τεχνολογική ανάπτυξη, περισσότερα κεφάλαια και μεγαλύτερη ισχύ.
Η ταινία θίγει μάλιστα μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της βιομηχανίας. Ακόμη και οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους της AI μπορούν να μετατραπούν σε πλεονέκτημα για μια εταιρεία. Όταν μια επιχείρηση μιλά ανοιχτά για τους κινδύνους της τεχνολογίας της, μπορεί να εμφανίζεται ως υπεύθυνη και διαφανής. Ταυτόχρονα, το γεγονός ότι η τεχνολογία θεωρείται τόσο ισχυρή ώστε να είναι δυνητικά επικίνδυνη λειτουργεί και ως απόδειξη των δυνατοτήτων της.
Η κούρσα έχει ήδη αρχίσει
Το βασικό επιχείρημα του Artificial είναι ίσως και το πιο ανησυχητικό: η τεχνολογία υπάρχει ήδη και κανείς δεν μπορεί απλώς να την εξαφανίσει.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί, αλλά ποιος θα την ελέγξει.
Αν δεν είναι η OpenAI, μπορεί να είναι η Anthropic, η Google, ο Έλον Μασκ ή κάποιος άλλος παίκτης. Και μέσα σε αυτή την κούρσα, οι ηθικές ενστάσεις γίνονται όλο και δυσκολότερο να επιβραδύνουν τις εξελίξεις, καθώς κάθε εταιρεία γνωρίζει ότι, αν σταματήσει, κάποιος ανταγωνιστής της μπορεί να συνεχίσει.
Το Artificial δεν επιχειρεί τελικά να δώσει μια καθησυχαστική απάντηση. Χρησιμοποιεί τη σάτιρα για να κοιτάξει με δυσπιστία εκείνους που έχουν αυτοανακηρυχθεί αρχιτέκτονες του τεχνολογικού μας μέλλοντος.
Και ο Μπάρινχολτζ συνόψισε ίσως καλύτερα το κλίμα της ταινίας όταν, μετά την πρεμιέρα, είπε στο κοινό με εμφανή ειρωνεία: Το μέλλον είναι λαμπρό! Όλα θα πάνε καλά!.
Το κοινό απάντησε με νευρικά γέλια.
