Αναστάτωση έχει προκαλέσει στην καρδιά της ΕΕ το χρυσό άγαλμα Τραμπ, που εμφανίστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τον Αμερικανό πρόεδρο γυμνό και καλυμμένο μόνο με φύλλο χρυσού 23 καρατίων. Το έργο, με τίτλο «Η Πορτοκαλί Πανούκλα», συγκεντρώνει ήδη έντονο ενδιαφέρον και αντιδράσεις στο Στρασβούργο.
Τοποθετημένο σε πολυσύχναστο διάδρομο μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το άγαλμα παρουσιάζει τον Ντόναλντ Τραμπ σε ύψος 2,6 μέτρων, γυμνό, με μια λεπτή επίστρωση χρυσού 23 καρατίων. Οι διερχόμενοι πολιτικοί έρχονται αντιμέτωποι με ένα επιχρυσωμένο και αλλόκοτο θέαμα της αμερικανικής ισχύος.
«Στον Τραμπ αρέσει ο χρυσός», δήλωσε τηλεφωνικά ο Δανός καλλιτέχνης Γενς Κάλσιοτ, δημιουργός του αγάλματος, μετά τα αποκαλυπτήρια της Τρίτης στο CNN International. «Κατά κάποιον τρόπο, πιστεύω ότι αυτό το γλυπτό θα του άρεσε».
Με τίτλο Η Πορτοκαλί Πανούκλα (The Orange Plague), το έργο τοποθετήθηκε στο Στρασβούργο της Γαλλίας, την επίσημη έδρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Το χάλκινο γλυπτό, που αποκαλείται επίσης Βασιλιάς της Αδικίας, δείχνει τον Αμερικανό πρόεδρο να στέκεται στους ώμους μιας εύθραυστης, μικρότερης φιγούρας.
Οι μηροί και η χαλαρή κοιλιά του τυλίγονται σφιχτά γύρω από το κεφάλι του άνδρα που τον κουβαλάει στους ώμους του, ενώ στα χέρια του κρατά ένα μακρύ μπαστούνι του γκολφ και τη ζυγαριά της δικαιοσύνης.
Στη βάση του αγάλματος υπάρχει το κείμενο: «Κάθομαι στην πλάτη ενός ανθρώπου. Λυγίζει κάτω από το βάρος μου. Θα κάνω τα πάντα για να τον βοηθήσω. Εκτός από το να κατέβω από την πλάτη του».
Για τον Κάλσιοτ, το έργο συμβολίζει αυτό που ο ίδιος θεωρεί ως απειλή του Αμερικανού προέδρου απέναντι στο περιβάλλον και τη διεθνή τάξη πραγμάτων που βασίζεται σε κανόνες.
«Ο Τραμπ καταστρέφει όλα όσα πιστεύω», είπε ο καλλιτέχνης.
Αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα επίσημη μομφή από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μάλλον από τον Δανό πολιτικό Περ Κλάουσεν, ο οποίος ήταν ο χορηγός της έκθεσης.
Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι ευρωβουλευτές, έχουν το δικαίωμα να φιλοξενούν εκθέσεις στους χώρους του κοινοβουλίου, αν και όλες πρέπει να εγκρίνονται από τις αρμόδιες αρχές.
Οι κοινοβουλευτικοί κανόνες απαγορεύουν εκδηλώσεις ή εκθέσεις που θεωρούνται προσβλητικές, εμπρηστικές ή αντίθετες με τις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ένωση, ή όσες υπονομεύουν την αξιοπρέπεια του Κοινοβουλίου.
Η άδεια δεν ισοδυναμεί με ρητή υιοθέτηση του περιεχομένου τους. Παρ’ όλα αυτά, ο Κάλσιοτ, που φοβόταν ότι η αίτηση θα απορριπτόταν, θεωρεί το πράσινο φως ως μια μορφή σιωπηρής έγκρισης από τους Ευρωπαίους βουλευτές.
«Πιστεύω ότι πολλοί Αμερικανοί λένε: Εντάξει, είναι ο πρόεδρός μας, αλλά είναι επίσης γελοίος με έναν τρόπο. Και νομίζω ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι τον βλέπουν επίσης έτσι», είπε.
Από την Τιενανμέν στην καρδιά της Ευρώπης 
Ο Κάλσιοτ είναι γνωστός για τα προκλητικά πολιτικά του έργα, μεταξύ των οποίων ο Πυλώνας της Ντροπής, ένα μνημείο για τα θύματα της σφαγής στην πλατεία Τιενανμέν, το οποίο απομακρύνθηκε επεισοδιακά από πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ το 2021.
Το άγαλμα που συμβόλιζε τη σφαγή στην κινεζική πλατεία αφαιρέθηκε λίγους μήνες μετά το σχετικό αίτημα των πρυτανικών αρχών.
Πριν από την αφαίρεσή του, το χάλκινο άγαλμα Πυλώνας της Ντροπής βρέθηκε στο επίκεντρο μαζικών συγκεντρώσεων μνήμης τον Ιούνιο του 2021, στην επέτειο της Τιενανμέν. Είχε ύψος 8 μέτρα, έδειχνε 50 πρόσωπα και σώματα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο και ήταν ένα από τα ελάχιστα δημόσια μνημεία στο Χονγκ Κονγκ για τη σφαγή, που παραμένει ταμπού για την Κίνα.
Τότε ο Κάλσιοτ είχε δηλώσει σοκαρισμένος από την απόφαση της επιχείρησης εκκαθάρισης.
«Εύχομαι ο Πυλώνας να παραμείνει στο Χονγκ Κονγκ, στο ίδιο σημείο που βρίσκεται σήμερα. Αυτό θα ήταν ιστορικά σωστό. Ο πυλώνας είναι ένα σημαντικό έργο τέχνης που έχει έναν ιστορικό σύνδεσμο με το Χονγκ Κονγκ και πρέπει να παραμείνει στην κινεζική γη», έλεγε.
Πέντε χρόνια μετά, ο εικαστικός επέστρεψε με τον γυμνό Τραμπ. Όπως εξήγησε, η επιλογή να τον απεικονίσει γυμνό παραπέμπει στο παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν «Τα Καινούρια Ρούχα του Αυτοκράτορα», όπου ένας ματαιόδοξος αυτοκράτορας παρέλαυνε στην πόλη χωρίς ρούχα.
«Στους δικτάτορες δεν αρέσει να τους γελοιοποιείς», εξήγησε ο Κάλσιοτ.
Η συγκεκριμένη περιοδική έκθεση αναμένεται να παραμείνει προσβάσιμη μέχρι την Πέμπτη. Συνοδεύεται από περισσότερες από 1.000 τρισδιάστατα τυπωμένες (3D-printed) μικρογραφίες του γλυπτού, οι οποίες διατίθενται στους περαστικούς ως συμβολικά αντικείμενα διαμαρτυρίας.
Ο Κλάουσεν, χορηγός της έκθεσης, είναι μέλος του σοσιαλιστικού κόμματος Κόκκινη-Πράσινη Συμμαχία της Δανίας. Εκλεγμένος ευρωβουλευτής το 2024, ανήκει στην ομάδα της Αριστεράς (The Left), μια μειοψηφική αριστερή ομάδα που αντιπροσωπεύει περίπου το 6% των εδρών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε μια συζήτηση για την εξουσία στον κόσμο και πώς αυτή χρησιμοποιείται», δήλωσε τηλεφωνικά από το Στρασβούργο.
«Ο τρόπος που ενεργεί ο Τραμπ είναι ένα πολύ, πολύ μεγάλο πρόβλημα για τους ανθρώπους στην Ευρώπη. Θέλω να ανοίξω τη συζήτηση στην Ευρώπη για το πώς μπορούμε να αμυνθούμε απέναντι στον Τραμπ και πώς μπορούμε να ασκήσουμε πολιτική που δεν εξαρτάται από αυτόν», πρόσθεσε.
Εκτός από ορισμένους ανθρώπους από την ακροδεξιά, ο Κλάουσεν ανέφερε ότι η ανταπόκριση στο άγαλμα ήταν θετική. «Είναι πολύ σημαντικό που έχουμε στο κοινοβούλιο την ευκαιρία να δείχνουμε πράγματα με τα οποία δεν συμφωνούν όλοι».
Ο Κάλσιοτ έχει εκθέσει την Πορτοκαλί Πανούκλα δημοσίως αρκετές φορές στο παρελθόν, μεταξύ άλλων στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου και στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) στη Βραζιλία τον περασμένο Νοέμβριο.
Σχεδιάζει επίσης να την παρουσιάσει στην COP31 στην Αστάνα της Τουρκίας τον επόμενο μήνα.
Εκπρόσωπος της υπηρεσίας Τύπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέφερε μέσω email ότι η έκθεση εγκρίθηκε από τους Κοσμήτορες του Κοινοβουλίου, μια διακομματική ομάδα ευρωβουλευτών υπεύθυνη για διοικητικά θέματα.
Κάθε ευρωβουλευτής δικαιούται να υποστηρίξει δύο πολιτιστικές εκδηλώσεις ή εκθέσεις ανά κοινοβουλευτική θητεία σε καθορισμένους χώρους, προσθέτει η δήλωση, συμπληρώνοντας ότι οι Κοσμήτορες αξιολογούν τη συμμόρφωση με τους ισχύοντες κανόνες.
Το 2024, ο Κάλσιοτ είχε εκθέσει ένα μοντέλο του Πυλώνα της Ντροπής μπροστά από το κτίριο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο μιας έκθεσης απαγορευμένης τέχνης.
Με χορηγό τότε μια άλλη Δανή ευρωβουλευτή, την Κίρα Μαρία Πέτερ-Χάνσεν, η έκθεση έβαζε στο στόχαστρο το Χονγκ Κονγκ και την ηπειρωτική Κίνα, όπου οι αναφορές στη σφαγή της πλατείας Τιενανμέν το 1989 λογοκρίνονται αυστηρά.
Ο καλλιτέχνης παρομοίασε το πιο διάσημο έργο του με αυτή τη νέα του παρέμβαση για τον Τραμπ: «Πρόκειται για τους ισχυρούς και τους ανίσχυρους, και κατά κάποιον τρόπο, τα δύο έργα είναι το ίδιο πράγμα», είπε για τον Πυλώνα της Ντροπής και την Πορτοκαλί Πανούκλα.
Ο Τραμπ δεν έχει σχολιάσει ακόμη το έργο τέχνης.
