FinTech στο παλιό Χρηματιστήριο της Πεσμαζόγλου 1 δείχνει πώς η χρηματοοικονομική άλλαξε εποχή και έφερε κοντά ανθρώπους από διαφορετικές επαγγελματικές διαδρομές.
Στην αίθουσα όπου στεγάστηκε το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών από το 1891 έως το 1934, σήμερα μιλούν για blockchain, κρυπτονομίσματα, τεχνητή νοημοσύνη, machine learning και big data.
Η εικόνα στο πρώτο μάθημα της εφετινής χρονιάς είχε τη δική της σημασία. Το παλιό Χρηματιστήριο συνεχίζει να φιλοξενεί τη χρηματοοικονομική, όμως η χρηματοοικονομική είναι πια διαφορετική. Στα θρανία βρίσκονται όχι μόνο απόφοιτοι οικονομικών σχολών, αλλά και απόφοιτοι Μαθηματικών, Διοίκησης Επιχειρήσεων, Οικονομικών Επιστημών, Λογιστικής, Οικονομετρίας, Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Νομικής, καθώς και πολλών ακόμη Σχολών. Οι ηλικίες επίσης ποικίλλουν, αφού δίπλα σε φοιτητές 25 και 30 ετών κάθονται επαγγελματίες 35, 40, αλλά και 45 ή 50 ετών που επέλεξαν να επιστρέψουν στα θρανία.
Τι αναζητούν
Η απάντηση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τις αλλαγές που έχουν ήδη ξεκινήσει στην αγορά εργασίας. Τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικές επιχειρήσεις, εταιρείες τεχνολογίας, αλλά και εποπτικές αρχές χρησιμοποιούν πλέον εργαλεία και τεχνολογίες που πριν από λίγα χρόνια υπήρχαν κυρίως σε εργαστήρια πληροφορικής ή σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Τεχνητή νοημοσύνη, big data, blockchain και κανονιστική συμμόρφωση έχουν γίνει μέρος της καθημερινής λειτουργίας της χρηματοοικονομικής αγοράς.
Τι είναι τελικά το FinTech
Με απλά λόγια, Χρηματοοικονομική Τεχνολογία (Financial Technology ή FinTech) είναι η συνάντηση της χρηματοοικονομικής με την τεχνολογία. Στην πράξη βρίσκεται πίσω από πολλές υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται ήδη, όπως οι ψηφιακές πληρωμές και το mobile banking, οι ηλεκτρονικές πλατφόρμες επενδύσεων και χρηματοδότησης, αλλά και πιο σύνθετες εφαρμογές, από τα αυτοματοποιημένα επενδυτικά εργαλεία έως το blockchain και τα crypto-assets. Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει νέους τρόπους συναλλαγών, νέα επιχειρηματικά μοντέλα και αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους. Η τεχνολογία επηρεάζει πλέον από τη διαχείριση κινδύνου και τη συμμόρφωση μέχρι τον τρόπο λήψης αποφάσεων και αξιοποίησης των δεδομένων.
Για τους εργαζομένους και τα στελέχη σημαίνει κάτι ακόμη πιο πρακτικό. Η γνώση μόνο των παραδοσιακών χρηματοοικονομικών δεν αρκεί πάντα. Χρειάζεται σταδιακά και η κατανόηση των ψηφιακών υποδομών και του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογία μεταβάλλει τη λειτουργία των αγορών. Αυτή η αλλαγή αποτυπώνεται και στη σύνθεση των φοιτητών του Μεταπτυχιακού Προγράμματος στη Χρηματοοικονομική Τεχνολογία του ΕΚΠΑ. Στην ίδια αίθουσα συναντώνται διαφορετικές ειδικότητες: ο οικονομολόγος χρειάζεται να καταλάβει περισσότερο την τεχνολογία, ο μαθηματικός τη λειτουργία των χρηματοοικονομικών αγορών, ο άνθρωπος της διοίκησης τα δεδομένα και ο νομικός το νέο περιβάλλον ρύθμισης και συμμόρφωσης.
Από τις μετοχές του 1891 στους αλγόριθμους
Το ίδιο το κτίριο δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα γέφυρα με το παρελθόν. Το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών εγκαταστάθηκε στο συγκεκριμένο κτίριο τον Νοέμβριο του 1891 και παρέμεινε εκεί έως τον Νοέμβριο του 1934, όταν μεταφέρθηκε στη Σοφοκλέους. Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, στον ίδιο χώρο, το αντικείμενο παραμένει κατά μία έννοια το ίδιο: χρήμα, επενδύσεις, αγορές, κίνδυνος. Τα εργαλεία όμως είναι εντελώς διαφορετικά. Σήμερα ένας αναλυτής μπορεί να χρειάζεται να επεξεργαστεί τεράστιους όγκους δεδομένων, ενώ ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα χρησιμοποιεί αλγόριθμους για την αξιολόγηση πιστωτικού κινδύνου ή τον εντοπισμό απάτης. Η μηχανική μάθηση αξιοποιείται στην ανάλυση και πρόβλεψη των αγορών και στη διαχείριση χαρτοφυλακίων, ενώ η κυβερνοασφάλεια έχει γίνει κρίσιμο ζήτημα για ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
διαφορετικές επαγγελματικές διαδρομές αναζητά και ένας εργαζόμενος 30, 40 ή 50 ετών που αποφασίζει να αφιερώσει Παρασκευές, Σάββατα και Κυριακές σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Δεν θέλει μόνο έναν ακόμη τίτλο σπουδών, αλλά γνώσεις που μπορούν να τον βοηθήσουν να παρακολουθήσει τις αλλαγές που συντελούνται ήδη στη δουλειά του. Το ίδιο το FinTech δείχνει πόσο έχουν πλησιάσει πεδία που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν ξεχωριστά, καθώς οι χρηματοοικονομικές γνώσεις συναντούν πλέον τον προγραμματισμό, την ανάλυση δεδομένων και τις νέες τεχνολογίες.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αγορές χρήματος και κεφαλαίου, η αποτίμηση επενδύσεων, η θεωρία χαρτοφυλακίου και η διαχείριση κινδύνου. Από την άλλη, η μηχανική μάθηση, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια, το blockchain, τα κρυπτονομίσματα και οι αλγοριθμικές συναλλαγές. Η γνώση εργαλείων προγραμματισμού και ανάλυσης δεδομένων, όπως Python, R και Matlab, γίνεται επίσης ολοένα πιο χρήσιμη σε αρκετές από αυτές τις ειδικότητες.
Ιδιαίτερη θέση αποκτά και ένας κλάδος που μεγαλώνει παράλληλα με την ψηφιοποίηση των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών: η κανονιστική συμμόρφωση και το RegTech. Όσο οι συναλλαγές και τα προϊόντα γίνονται περισσότερο ψηφιακά, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για ανθρώπους που κατανοούν ταυτόχρονα το κανονιστικό πλαίσιο και την τεχνολογία.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να μετατραπεί ένας οικονομολόγος σε προγραμματιστή ή ένας άνθρωπος της τεχνολογίας σε οικονομολόγο. Είναι να υπάρχουν στελέχη που μπορούν να κατανοούν και τις δύο πλευρές και να λειτουργούν ως σύνδεσμος ανάμεσα στη χρηματοοικονομική και την πληροφορική. Πρόκειται για έναν ρόλο που αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο οι τράπεζες, οι επενδύσεις και γενικότερα οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες βασίζονται περισσότερο στα δεδομένα και στις ψηφιακές τεχνολογίες.
Πού οδηγούν οι νέες δεξιότητες
Οι επαγγελματικές διαδρομές που συνδέονται με το FinTech δεν περιορίζονται πλέον στις τράπεζες. Στην αγορά εμφανίζονται ή εξελίσσονται ειδικότητες όπως χρηματοοικονομικοί αναλυτές με ισχυρή γνώση δεδομένων, στελέχη διαχείρισης κινδύνων με τεχνολογικό υπόβαθρο και επαγγελματίες συμμόρφωσης που κατανοούν ψηφιακά συστήματα. Το πεδίο απασχόλησης εκτείνεται επίσης σε ασφαλιστικές και συμβουλευτικές εταιρείες, επιχειρήσεις τεχνολογίας, επενδυτικές εταιρείες, δημόσιους και διεθνείς οργανισμούς, καθώς και στον χώρο των startups.
Αυτός είναι και ο λόγος που η εκπαίδευση στο FinTech δεν αφορά αποκλειστικά όσους ξεκινούν τώρα την επαγγελματική τους πορεία. Αφορά και ανθρώπους που βρίσκονται ήδη αρκετά χρόνια στην αγορά και βλέπουν ότι η ειδικότητά τους αλλάζει.
Ο Αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ και καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, μιλώντας στο πρώτο μάθημα της χρονιάς, στάθηκε στη σύνδεση των σπουδών με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Όπως έχει επισημάνει, τα σύγχρονα προγράμματα δεν μπορούν να περιορίζονται σε αποσπασματικές προσθήκες νέων μαθημάτων, αλλά χρειάζονται σύνδεση της γνώσης και των δεξιοτήτων με τις ειδικότητες που ήδη δημιουργούνται.
Και ίσως η εικόνα του πρώτου μαθήματος να περιγράφει καλύτερα από οποιονδήποτε ορισμό αυτή τη μετάβαση. Σε μια αίθουσα όπου πριν από 135 χρόνια άνθρωποι συγκεντρώνονταν για να διαπραγματευθούν μετοχές, σήμερα μια νέα γενιά φοιτητών και μια μεγαλύτερη γενιά επαγγελματιών που επιστρέφει στα θρανία μαθαίνει για αλγορίθμους, δεδομένα, blockchain και ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Το χρήμα δεν άλλαξε μόνο μορφή, άλλαξε και η γνώση που χρειάζεται κάποιος για να το κατανοήσει.
