Νέος γύρος ανατιμήσεων στα καύσιμα σαρώνει την εγχώρια αγορά, επαναφέροντας στο προσκήνιο την πίεση για νοικοκυριά, επαγγελματίες και παραγωγούς. Η άνοδος του αργού πετρελαίου διεθνώς, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη γεωπολιτική αναταραχή σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, έχει ήδη περάσει στα διυλιστήρια και, στη συνέχεια, στις αντλίες σε όλη τη χώρα για αμόλυβδη και ντίζελ.
Η πανελλαδική μέση τιμή της απλής αμόλυβδης κινείται πλέον σταθερά προς τα 2,09 έως 2,10 ευρώ το λίτρο, αφού έχει ανέβει αρκετά λεπτά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η πορεία του ντίζελ, που έχει περάσει το ψυχολογικό όριο των 2,05 ευρώ το λίτρο. Η εξέλιξη αυτή έχει ευρύτερες οικονομικές συνέπειες, καθώς το ντίζελ στηρίζει τις μεταφορές εμπορευμάτων και ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Στο επίκεντρο της νέας ανόδου βρίσκονται οι διεθνείς τιμές των υδρογονανθράκων. Το Brent διαπραγματεύεται σε υψηλά αρκετών εβδομάδων στις διεθνείς αγορές και πλησιάζει ανοιχτά το όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι. Ανοδικά κινείται και το φυσικό αέριο, ξεπερνώντας τα 74 ευρώ ανά μεγαβατώρα στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF.
Η νευρικότητα στις αγορές τροφοδοτείται κυρίως από την αναζωπύρωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, ιδίως γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Νέοι περιορισμοί και ανακοινώσεις για ζώνες αποκλεισμού στην περιοχή έχουν μειώσει απότομα τον αριθμό των δεξαμενόπλοιων που περνούν καθημερινά. Υπό κανονικές συνθήκες, δεκάδες πλοία μεταφοράς αργού και LNG διέρχονται κάθε μέρα από το πέρασμα· σήμερα οι διελεύσεις έχουν περιοριστεί σε μικρό κλάσμα αυτού του αριθμού, πιέζοντας τη διεθνή προσφορά.
Η εικόνα επιβαρύνεται και από την απόφαση του OPEC+ να διατηρήσει σταθερή την παραγωγή, αντί να ρίξει επιπλέον ποσότητες στην αγορά. Η επιλογή αυτή κρατά το έλλειμμα προσφοράς σε ισχύ και ενισχύει τις κερδοσκοπικές πιέσεις στα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης.
Στην Ελλάδα, οι αυξήσεις χονδρικής μεταφέρονται γρήγορα στη λιανική αγορά. Στο επίπεδο των διυλιστηρίων, η αμόλυβδη έχει ανέβει σημαντικά και φτάνει τα 1,54 ευρώ το λίτρο προ φόρων και περιθωρίων κέρδους, ενώ ακόμη πιο έντονη είναι η άνοδος στη χονδρική τιμή του ντίζελ.
Όπως συμβαίνει συχνά, οι περιφερειακές διαφορές οξύνουν το πρόβλημα. Ενώ σε μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, οι τιμές κινούνται γύρω ή κάτω από τα 2,08 έως 2,10 ευρώ, η εικόνα είναι πολύ πιο δύσκολη στα νησιά και σε απομακρυσμένες ορεινές περιοχές. Στις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, λόγω υψηλότερου μεταφορικού κόστους και τοπικών συνθηκών ανταγωνισμού, η αμόλυβδη έχει ήδη ξεπεράσει τα 2,30 ευρώ το λίτρο, επιβαρύνοντας δυσανάλογα τους μόνιμους κατοίκους.
Στο ζήτημα της επάρκειας καυσίμων, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ελλείψεων στην εγχώρια αγορά. Πηγές της αγοράς και παράγοντες του ενεργειακού κλάδου αναφέρουν ότι τα ελληνικά διυλιστήρια διαθέτουν επαρκώς διαφοροποιημένη βάση προμηθευτών και διατηρούν τις προβλεπόμενες στρατηγικές εφεδρείες ασφαλείας. Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι η διαθεσιμότητα αλλά το καθαρό κόστος.
Οι επιπτώσεις από την άνοδο του ντίζελ και των υγρών καυσίμων αναμένεται να φανούν γρήγορα στους δείκτες τιμών καταναλωτή:
Μεταφορές και τρόφιμα: Το αυξημένο κόστος μεταφοράς περνά απευθείας στις τιμές βασικών αγαθών στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στις αγορές.
Αεροπορικά και θαλάσσια ταξίδια: Η απότομη άνοδος στα καύσιμα αεροσκαφών και στο marine diesel ασκεί ισχυρές πιέσεις στις τιμές των εισιτηρίων, επηρεάζοντας τόσο τον εσωτερικό τουρισμό όσο και τις καθημερινές μετακινήσεις.
Θέρμανση: Με τον χειμώνα να πλησιάζει, τα επίπεδα του πετρελαίου θέρμανσης και του φυσικού αερίου προμηνύουν μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τα νοικοκυριά.
Η σημερινή συγκυρία αναδεικνύει ξανά πόσο εκτεθειμένες παραμένουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες σε εξωτερικά ενεργειακά σοκ. Όσο παραμένουν ενεργές οι γεωπολιτικές εστίες έντασης και ο OPEC+ διατηρεί σφιχτό έλεγχο στην παραγωγή, η πίεση στις αντλίες είναι πιθανό να συνεχιστεί.
Για τους Έλληνες καταναλωτές, ο συνδυασμός υψηλών διεθνών τιμών, ειδικών φόρων κατανάλωσης και ΦΠΑ διαμορφώνει μια παρατεταμένη περίοδο ακριβών καυσίμων, μετατρέποντας τις καθημερινές μετακινήσεις και την κάλυψη βασικών ενεργειακών αναγκών σε μια διαρκή δοκιμασία.
