Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η συγκομιδή του ελληνικό κάστανο στη χώρα, με τα πρώτα στοιχεία να δείχνουν παραγωγή σταθερή έως και ελαφρώς αυξημένη. Η ποιότητα εμφανίζεται βελτιωμένη, όμως οι υψηλές θερμοκρασίες, η έλλειψη υγρασίας και το αυξημένο κόστος καλλιέργειας κρατούν σε εγρήγορση τους παραγωγούς.
Περισσότεροι από 1.500 τόνοι εκτιμάται ότι θα παραχθούν στη Μελιβοία, ποσότητα ελαφρώς μεγαλύτερη από πέρυσι. Όπως ανέφερε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καστανοπαραγωγός και πρώην πρόεδρος της Μελιβοίας, Θανάσης Μπελιάς, «το χωριό θα ξεπεράσει τους 1.500 τόνους», διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για ποσότητα «λίγο παραπάνω από πέρυσι». Για το σύνολο του Δήμου Αγιάς, η εκτίμηση του ίδιου διαμορφώνεται περίπου στους 3.000 τόνους.
Οι τιμές καθορίζονται άμεσα από το μέγεθος του καρπού. Για τα πολύ μεγάλα κάστανα, στα οποία φημίζεται η Μελιβοία, οι παραγωγοί λαμβάνουν από 6,30 έως 6,70 ευρώ το κιλό. Στην αμέσως μικρότερη κατηγορία η τιμή πέφτει στα 3 ευρώ, ενώ τα μικρότερα μεγέθη φτάνουν τα 2 ευρώ το κιλό.
Ο κ. Μπελιάς περιγράφει βελτιωμένη και την ποιότητα, κυρίως σε ό,τι αφορά τον μύκητα που είχε πλήξει την παραγωγή τα προηγούμενα χρόνια. Όπως σημειώνει, «οι εντατικοί ψεκασμοί και η σωστή καλλιεργητική φροντίδα βοήθησαν σημαντικά στην αντιμετώπισή του». Η παραγωγή διοχετεύεται τόσο στο εξωτερικό, με προορισμούς την Αγγλία, την Ισπανία και τα Βαλκάνια, όσο και στην εγχώρια αγορά.
Στο Πάικο, οι έως τώρα εκτιμήσεις δείχνουν παραγωγή στα επίπεδα της περσινής χρονιάς, μεταξύ 1.000 και 1.200 τόνων, εφόσον ο καιρός επιτρέψει την ομαλή ολοκλήρωση της συγκομιδής. Η πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καστανοπαραγωγών Πάικου, Φωτεινή Βαΐρλη, ανέφερε ότι μέχρι στιγμής έχει συγκεντρωθεί τουλάχιστον το 30% της παραγωγής.
Η υγρασία είναι το βασικό ζητούμενο, όπως επισημαίνει η ίδια. Αν δεν υπάρξουν βροχές ή έστω ομίχλη το αμέσως επόμενο διάστημα, «τα κάστανα θα ξεραθούν επάνω στα δένδρα», σημειώνει, προσθέτοντας πως σε μια τέτοια περίπτωση «οι σημερινές εκτιμήσεις για τον όγκο της σοδειάς θα ανατραπούν».
Η τελική καθαρή τιμή για τα μέλη του συνεταιρισμού δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί και θα προκύψει μετά την ολοκλήρωση των πωλήσεων και τον υπολογισμό των εξόδων.
Όπως επισημαίνει, οι τιμές διάθεσης κινούνται στα περσινά επίπεδα, με διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία μεγέθους, ενώ οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και η απώλεια βάρους των καρπών επηρεάζει την κατάταξή τους, ιδιαίτερα στη μεσαία κατηγορία.
«Ο συνεταιρισμός δεν έχει γίνει για να βγάλει κέρδος, είναι για να παλέψει τη μεγαλύτερη δυνατή τιμή για τον παραγωγό», τονίζει η κ. Βαΐρλη, αποφεύγοντας να εκτιμήσει την τελική τιμή που θα πληρώσει ο καταναλωτής, καθώς μεσολαβούν και άλλα στάδια εμπορίας.
Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Καστανοπαραγωγών Πάικου αριθμεί 29 μέλη και διακινεί συνήθως περίπου 250-260 τόνους κάστανων, από τους οποίους σχεδόν το 90% κατευθύνεται στο εξωτερικό, διατηρώντας παράλληλα συνεργασίες και με πελάτες στην ελληνική αγορά.
Η εικόνα σε εθνικό επίπεδο
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δημοσιευμένα επίσημα στοιχεία του 2024 από την ΕΛΣΤΑΤ, η ελληνική παραγωγή κάστανου διαμορφώθηκε τότε στους 40.100 τόνους, αυξημένη κατά 0,7% σε σχέση με τους 39.800 τόνους του 2023. Το 2022 η παραγωγή είχε φτάσει τους 38.200 τόνους, με την τριετία να κινείται σε ήπια ανοδική πορεία.
Στο εμπόριο, η Ελλάδα εξήγαγε το 2024 περίπου 2.212 τόνους νωπών ή αποξηραμένων κάστανων, αξίας 6,96 εκατ. δολαρίων, με βασικούς προορισμούς την Ιταλία και τη Γερμανία.
Κόστος, ποιότητα και η επόμενη γενιά
Η διατήρηση των τιμών στα περσινά επίπεδα, την ώρα που τα έξοδα αυξάνονται, είναι η βασική ανησυχία των παραγωγών του Πάικου. «Τα έξοδα δεν έχουν μείνει στα περσινά επίπεδα και έχουν αυξηθεί σημαντικά», λέει χαρακτηριστικά η κ. Βαΐρλη, εκτιμώντας ότι το καθαρό εισόδημα θα περιοριστεί.
Σε ένα σημείο, πάντως, οι δύο περιοχές διαφοροποιούνται. Ενώ στη Μελιβοία ο μύκητας των προηγούμενων ετών περιορίστηκε με επίπονη προσπάθεια, στο Πάικο, σύμφωνα με την πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καστανοπαραγωγών Πάικου, δεν έχει εμφανιστεί ούτε φέτος ούτε τα προηγούμενα χρόνια. «Είμαστε από τις λίγες περιοχές που μπορούν να το λένε αυτό», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι το κάστανο της περιοχής είναι άψογης ποιότητας.
«Η ποιότητα όμως δεν αρκεί από μόνη της για να κρατήσει τους καλλιεργητές στα χωράφια», όπως αναφέρουν και οι δύο πλευρές. Υπάρχουν οικογένειες των οποίων τα παιδιά θέλουν να συνεχίσουν την καστανοπαραγωγή, όμως οι δυσκολίες μεγαλώνουν κάθε χρόνο. «Δεν ξέρουμε κατά πόσο τα παιδιά θα θέλουν να συνεχίσουν σε αυτές τις συνθήκες, με τόση ανασφάλεια, ειδικά όταν κρεμόμαστε από τον καιρό», λέει η κ. Βαΐρλη.
Θ. Παπακώστας
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
