Κυβερνοασφάλεια στα σούπερ μάρκετ: τα μέτρα και οι πιέσεις στον κλάδο

Κυβερνοασφάλεια στα σούπερ μάρκετ: τα μέτρα και οι πιέσεις στον κλάδο

Η κυβερνοασφάλεια στα σούπερ μάρκετ βρίσκεται στο επίκεντρο μετά τις επιθέσεις που επηρεάζουν συστήματα ψύξης σε επιχειρήσεις τροφίμων και λιανεμπορίου σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Στην Ελλάδα, οι αλυσίδες δηλώνουν σε ετοιμότητα, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί πρόβλημα στα καταστήματα της χώρας.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, επιβεβαιώνει ότι οι ελληνικές αλυσίδες βρίσκονται σε ετοιμότητα. Όπως λέει, από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκαν τα περιστατικά στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ΕΣΕ σε συνεργασία με ειδικούς κυβερνοασφάλειας και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας προσδιόρισε τα τεχνικά στοιχεία του προβλήματος και ενημέρωσε όλα τα μέλη της για τις ενέργειες που απαιτούνται.

Ο κ. Πεταλάς σημειώνει ότι τα μέλη της ΕΣΕ παραμένουν σε εγρήγορση και λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία επιχειρήσεων και καταναλωτών. Παράλληλα, εκφράζει προβληματισμό για τα παγκόσμια φαινόμενα κυβερνοεπιθέσεων, επισημαίνοντας ότι τα μαζικά περιστατικά σε σούπερ μάρκετ, σχολεία και νοσοκομεία δεν μοιάζουν με τις συνήθεις επιθέσεις όπου ζητείται χρηματική συναλλαγή από τους χάκερς.

«Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, στόχος είναι η απόλυτη καταστροφή. Αυτό είναι ανησυχητικό και μάς προβληματίζει πολύ», τονίζει.

Σημειώνεται ότι η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, με επιστολή της στις 3/11/2026 προς τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη, ενημέρωσε για νέο κύμα κυβερνοεπιθέσεων τη νύχτα 1-2 Νοεμβρίου 2026 σε περισσότερα από 100 καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία και την Εσθονία. Σύμφωνα με την Αρχή, η Danfoss επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις αφορούσαν προϊόντα της.

Οι περισσότερες συσκευές που επλήγησαν ήταν παλαιότερα μοντέλα, εκτός υποστήριξης και χωρίς πλέον ενημερώσεις ασφαλείας. Στην Ελλάδα, η ΕΑΚ έχει εντοπίσει πάνω από 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης, μεταξύ των οποίων Danfoss, Copeland/Dixell και Carel.

Η ΕΣΕ, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, διαβίβασε τις οδηγίες της Αρχής στα μέλη της και υπενθυμίζει τις συστάσεις που καλούνται να εφαρμόσουν άμεσα:

– να αποσυνδέσουν τα συστήματα ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο και να επιτρέπουν απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης (VPN) με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση

– να αλλάξουν τους προεπιλεγμένους κωδικούς και να εγκαταστήσουν τις ενημερώσεις ασφαλείας

– να αντικαταστήσουν τον εξοπλισμό που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή

– να ζητήσουν από τους συνεργάτες που εγκαθιστούν και συντηρούν τα συστήματα ψύξης να εφαρμόσουν άμεσα τα παραπάνω.

Η Αρχή προειδοποιεί ότι η μη εφαρμογή των συστάσεων αφήνει τα καταστήματα εκτεθειμένα στον ίδιο κίνδυνο που έπληξε τη Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με συνέπειες όπως απώλεια νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων μέσα σε μία νύχτα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και πυρκαγιά.

Από την πλευρά του, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων προειδοποιεί ότι οι κυβερνοεπιθέσεις που επηρεάζουν τα συστήματα ψύξης παραγωγικών επιχειρήσεων τροφίμων και επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αναδεικνύουν τη σημασία της διατήρησης των τροφίμων στη σωστή θερμοκρασία.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΕΦΕΤ, η διασφάλιση της αδιάλειπτης ψυκτικής αλυσίδας, από την παραγωγή και τη μεταφορά έως την αποθήκευση και τη διάθεση στον τελικό καταναλωτή, είναι βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια των τροφίμων.

Στο σύστημα ασφάλειας τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι επιχειρήσεις τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων λιανικής πώλησης ευαλλοίωτων τροφίμων, όπως κρεοπωλεία και σούπερ μάρκετ, φέρουν την ευθύνη για την ασφάλεια των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά. Ο ΕΦΕΤ τονίζει ότι, εφόσον υπάρχει πιθανότητα η διακοπή της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις οφείλουν να αποσύρουν τα συγκεκριμένα προϊόντα.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης που επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και, κατ’ επέκταση, την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις πρέπει να ενημερώνουν και τον Φορέα. Σε κάθε περίπτωση, οφείλουν να ακολουθούν τις συστάσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας για αποσύνδεση των συστημάτων ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο, απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης (VPN) με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση, αλλαγή προεπιλεγμένων κωδικών, εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας και αντικατάσταση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή.

Το νέο τοπίο της αγοράς

Πέρα από τις νέες απειλές της ψηφιακής εποχής, ο κλάδος των σούπερ μάρκετ αντιμετωπίζει ένα ευρύτερο πλέγμα προκλήσεων. Από την ασφάλεια των υποδομών και την απρόσκοπτη λειτουργία των καταστημάτων έως το αυξημένο λειτουργικό κόστος, τις πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να κρατήσουν ισορροπίες σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

Την ίδια στιγμή, η αγορά κινείται σε ένα μοντέλο συγκέντρωσης, όπου λίγοι όμιλοι διαμορφώνουν τους όρους του ανταγωνισμού. Η συμφωνία για την εξαγορά 13 καταστημάτων της ENA Cash&Carry από τη The Mart, θυγατρική του Ομίλου «Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτης», είναι η πιο πρόσφατη κίνηση, μετά την εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από τη βορειοελλαδίτικη εταιρεία Δ. Μασούτη.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και επικεφαλής της αλυσίδας Διαμαντής Μασούτης, Γιάννης Μασούτης, ανέφερε πρόσφατα στην ετήσια συνέντευξη Τύπου της ΕΣΕ ότι η περαιτέρω συγκέντρωση θεωρείται αναπόφευκτη για την επιβίωση του κλάδου. Οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, τα χαμηλά περιθώρια κέρδους και οι πιέσεις που δέχονται οι επιχειρήσεις δημιουργούν, όπως είπε, τις συνθήκες για νέο κύκλο εξαγορών και συγχωνεύσεων.

«Το μόνο σίγουρο είναι πως σε δύο χρόνια οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα είναι λιγότερες», τόνισε χαρακτηριστικά. Υπογράμμισε επίσης ότι η περιορισμένη κερδοφορία, αλλά και οι ζημίες που εμφανίζουν ορισμένες αλυσίδες, κάνουν τη συγκέντρωση αναπόφευκτη εξέλιξη των συνθηκών της αγοράς.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο αντιπρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, εκτίμησε ότι έχει ήδη ξεκινήσει μια νέα περίοδος ανακατατάξεων στον κλάδο. Κατά τον ίδιο, το αυξημένο κόστος λειτουργίας σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία θα οδηγήσουν σταδιακά σε μείωση του αριθμού των μεγάλων και μεσαίων αλυσίδων.

Ωστόσο, διευκρίνισε ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο για μικρότερες επιχειρήσεις που ακολουθούν διαφορετική εμπορική στρατηγική και απευθύνονται σε πιο εξειδικευμένα καταναλωτικά κοινά.

Παρά τις αναμενόμενες επιχειρηματικές ανακατατάξεις, η περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς δεν σημαίνει ότι θα ενισχυθεί αυτόματα η κερδοφορία των αλυσίδων. Ο κ. Παντελιάδης επισήμανε ότι για να θεωρείται βιώσιμο το επιχειρηματικό μοντέλο του κλάδου, χρειάζεται περιθώριο κέρδους προ φόρων κοντά στο 3%.

Όπως εξήγησε, η επίτευξη αυτού του στόχου συνδέεται περισσότερο με τις επιλογές κάθε επιχείρησης παρά με τον αριθμό των ανταγωνιστών στην αγορά. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η εμπορική πολιτική, η αποτελεσματική διαχείριση των λειτουργικών εξόδων και η ανάπτυξη προϊόντων που διαφοροποιούνται από τον ανταγωνισμό και προσφέρουν καλύτερα περιθώρια κέρδους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, παράλληλα, η δυνατότητα των αλυσίδων να κρατούν ανταγωνιστικές τιμές στα βασικά αγαθά χωρίς να μετακυλίουν το σύνολο των αυξημένων δαπανών στους καταναλωτές. Όπως σημείωσε ο κ. Παντελιάδης, δεν υπάρχει αυτόματη σύνδεση ανάμεσα στις εξαγορές και την αύξηση της κερδοφορίας.

Στο μέτωπο των τιμών, η ακρίβεια παραμένει σημαντική πρόκληση για τα ελληνικά νοικοκυριά, με τα στελέχη του κλάδου να επισημαίνουν ότι απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των στοιχείων πριν εξαχθούν συμπεράσματα για την πορεία της αγοράς.

Ο Γιάννης Μασούτης περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα ως περίοδο σχετικής σταθεροποίησης των τιμών, στην οποία όμως συνεχίζουν να καταγράφονται πιέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Όπως διευκρίνισε, αυτή τη στιγμή δεν διαφαίνεται νέος γενικευμένος κύκλος ανατιμήσεων.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη των τιμών το 2027 παραμένουν ιδιαίτερα επισφαλείς. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι διακυμάνσεις στο ενεργειακό κόστος, οι μεταφορές και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αγορά και να κάνουν δύσκολη κάθε ασφαλή πρόβλεψη.

Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν τα στελέχη της ΕΣΕ, το τελευταίο τρίμηνο έχουν σημειωθεί αυξήσεις στις τιμές των γαλακτοκομικών, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στην άνοδο του κόστους του αιγοπρόβειου γάλακτος.

Ανοδικές πιέσεις αναμένονται επίσης στην αγορά της μπύρας, με τις σχετικές ανατιμήσεις να εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ στις αρχές Δεκεμβρίου. Παράλληλα, αυξημένο κόστος καταγράφεται και στα ζυμαρικά και τα δημητριακά, λόγω της ανόδου των τιμών των πρώτων υλών και κυρίως του σιταριού.

Την ίδια ώρα, ο κλάδος συνεχίζει να επενδύει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕ, το 2025 οι επενδύσεις ανήλθαν συνολικά σε 660 εκατ. ευρώ, ενώ στη δεκαετία 2015-2025 έφτασαν τα 3,8 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και τη δυνατότητα καλύτερης εξυπηρέτησης του καταναλωτή.

Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, ο κύκλος εργασιών το 2025 διαμορφώθηκε στα 13,6 δισ. ευρώ, τα λειτουργικά έξοδα στα 3,4 δισ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 189 εκατ. ευρώ, με το αντίστοιχο περιθώριο κέρδους να περιορίζεται στο 1,39%.

Η εικόνα των τιμών στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων παραμένει συγκρατημένη. Με βάση τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 0,53%, έναντι 2,1% βάσει ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% βάσει Eurostat.

Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλουν, μεταξύ άλλων, ο έντονος ανταγωνισμός ανάμεσα στις αλυσίδες, οι προσφορές, τα προγράμματα πιστότητας και η διεύρυνση των επιλογών σε διαφορετικά επίπεδα τιμών, μέσα από τα οποία ο κλάδος επιδιώκει καθημερινά να προσφέρει μεγαλύτερη αξία στον καταναλωτή. Σημειώνεται ότι την περίοδο 2023-2025 η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών του κλάδου έφτασε περίπου τα 5 δισ. ευρώ.

Ο κλάδος είναι ένας από τους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας, με 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα, ενώ συνδέεται άμεσα με την εγχώρια παραγωγή, καθώς 9 στους 10 προμηθευτές είναι ελληνικές επιχειρήσεις. Η συνολική συνεισφορά του στην ελληνική οικονομία εκτιμάται στο 5,6% του ΑΕΠ, με το 40% των εργαζομένων να απασχολείται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, το 62% να είναι γυναίκες και το 38% άνω των 50 ετών.

Loading

Play