Τον κίνδυνο δημιουργίας πολιτών δύο ταχυτήτων λόγω της δραστικής συρρίκνωσης του τραπεζικού δικτύου, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, αναδεικνύει με Επίκαιρη Ερώτησή της προς τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη η βουλευτής και υπεύθυνη ΚΤΕ Τραπεζών και Ιδιωτικού Χρέους του ΠΑΣΟΚ, Μιλένα Αποστολάκη.
Όπως επισημαίνει, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα τραπεζικά καταστήματα στην Ελλάδα μειώθηκαν από 4.097 το 2008 σε μόλις 1.352 το 2025, δηλαδή κατά 67%, έναντι 45,9% στην Ευρωζώνη. Την ίδια ώρα, οι τέσσερις συστημικές τράπεζες κατέγραψαν το 2025 καθαρά κέρδη 4,65 δισ. ευρώ και διανομές προς τους μετόχους ύψους 2,83 δισ. ευρώ.
Παραθέτει επίσης νεότερα στοιχεία γεωχωρικής ανάλυσης, σύμφωνα με τα οποία πάνω από 2,5 εκατομμύρια πολίτες βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 5 χιλιομέτρων από το πλησιέστερο τραπεζικό κατάστημα, ενώ 67 δήμοι, με σχεδόν μισό εκατομμύριο κατοίκους, δεν διαθέτουν κανένα τραπεζικό κατάστημα. Σε ό,τι αφορά τα ΑΤΜ, περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια πολίτες απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από το πλησιέστερο ΑΤΜ, με το 96,1% να ζει εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, όπου περισσότεροι από ένας στους πέντε κατοίκους βρίσκονται σε απόσταση άνω των 5 χιλιομέτρων από ΑΤΜ.
Το ΑΤΜ δεν υποκαθιστά ένα τραπεζικό κατάστημα. Όμως η πρόσβαση έστω σε ΑΤΜ αποτελεί την ελάχιστη προϋπόθεση για πρόσβαση στα μετρητά. Δεν είναι αποδεκτό, επομένως, η ψηφιοποίηση του τραπεζικού συστήματος, η οποία παράλληλα μειώνει ουσιωδώς τα λειτουργικά έξοδα των τραπεζών, να μετατρέπεται σε άλλοθι για την εγκατάλειψη ολόκληρων περιοχών, υπογραμμίζει η κ. Αποστολάκη.
Με την Επίκαιρη Ερώτηση ζητά από την Κυβέρνηση δεσμευτικά κριτήρια ελάχιστης γεωγραφικής κάλυψης, με βάση την πραγματική οδική απόσταση και τον χρόνο μετάβασης, καθώς και προηγούμενη αξιολόγηση των κοινωνικών και γεωγραφικών επιπτώσεων πριν από το κλείσιμο καταστήματος ή την κατάργηση ΑΤΜ. Παράλληλα, ζητά τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν τραπεζικό αποκλεισμό, ώστε η υψηλή κερδοφορία των συστημικών τραπεζών να συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις φυσικής παρουσίας, εξυπηρέτησης και καθολικής πρόσβασης των πολιτών σε βασικές τραπεζικές υπηρεσίες και μετρητά.
ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς: Τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη
Θέμα: Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες χωρίς ουσιαστική πρόσβαση σε καταστήματα και ΑΤΜ. Ο τραπεζικός αποκλεισμός ερημώνει την περιφέρεια και δημιουργεί πολίτες δύο ταχυτήτων
Κύριε Υπουργέ,
Η δραστική συρρίκνωση του δικτύου τραπεζικών καταστημάτων στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε σοβαρό ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, δημιουργώντας συνθήκες ουσιαστικού χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, ιδίως στην περιφέρεια, στις ορεινές, νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο αριθμός των τραπεζικών καταστημάτων στην Ελλάδα μειώθηκε από 4.097 το 2008 σε μόλις 1.352 το 2025, δηλαδή κατά περίπου 67%, έναντι 45,9% στην Ευρωζώνη. Αντίστοιχα, το προσωπικό των τραπεζών μειώθηκε κατά 57,1%, όταν στην Ευρωζώνη η μείωση περιορίστηκε στο 22%.
Η συρρίκνωση αυτή συντελείται σε μία εξαιρετικά συγκεντρωμένη τραπεζική αγορά, όπου τα πέντε μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα συγκεντρώνουν το 95,72% του συνολικού τραπεζικού ενεργητικού. Παράλληλα, το 2025 οι τέσσερις συστημικές τράπεζες κατέγραψαν καθαρά κέρδη 4,65 δισ. ευρώ και διανομές προς τους μετόχους ύψους 2,83 δισ. ευρώ.
Τα νεότερα στοιχεία γεωχωρικής ανάλυσης για το σύνολο των 6.136 κοινοτήτων της χώρας αποκαλύπτουν την πραγματική έκταση του προβλήματος. Περισσότεροι από 2,5 εκατομμύρια πολίτες, σχεδόν ένας στους τέσσερις, απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από το πλησιέστερο τραπεζικό κατάστημα. Περισσότεροι από 1,34 εκατομμύρια χρειάζονται πάνω από 15 λεπτά οδήγησης για να φτάσουν σε κατάστημα και 410.332 πάνω από μισή ώρα.
Στην περιφέρεια η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη. Εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, 2,27 εκατομμύρια κάτοικοι απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από κατάστημα, 1,5 εκατομμύριο πάνω από 10 χιλιόμετρα και σχεδόν 600.000 πάνω από 20 χιλιόμετρα.
Σήμερα 67 δήμοι, στους οποίους κατοικούν 483.049 πολίτες, δεν διαθέτουν κανένα τραπεζικό κατάστημα. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι ούτε το δίκτυο των ΑΤΜ καλύπτει το κενό που αφήνει η αποχώρηση των τραπεζικών καταστημάτων.
Σε ολόκληρη τη χώρα, 1.306.662 πολίτες απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από το πλησιέστερο ΑΤΜ. Το 96,1% αυτών κατοικεί εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Στην περιφέρεια, 1.255.077 κάτοικοι, δηλαδή περισσότεροι από ένας στους πέντε, απέχουν πάνω από 5 χιλιόμετρα από ΑΤΜ και 601.164 πάνω από 10 χιλιόμετρα.
Η ευρωπαϊκή σύγκριση είναι αποκαλυπτική της στρέβλωσης. Εντός 5 χιλιομέτρων από ΑΤΜ βρίσκεται το 87,5% του ελληνικού πληθυσμού, έναντι 97,1% στην Αυστρία. Εκτός μάλιστα των μητροπολιτικών κέντρων το ελληνικό ποσοστό υποχωρεί στο 77,5%.
Σε 23 δήμους καταγράφεται πλέον διπλό έλλειμμα, η μέση απόσταση είναι τουλάχιστον 20 χιλιόμετρα από τραπεζικό κατάστημα και τουλάχιστον 10 χιλιόμετρα από ΑΤΜ.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα, ο δήμος Αργιθέας στη Θεσσαλία όπου η μέση απόσταση φτάνει τα 51,4 χλμ. από κατάστημα και 34,8 χλμ. από ΑΤΜ, ενώ στα Ανώγεια το πλησιέστερο καταγεγραμμένο ΑΤΜ βρίσκεται 27,4 χλμ. μακριά.
Η πρόσβαση έστω σε ΑΤΜ αποτελεί την ελάχιστη προϋπόθεση για πρόσβαση στα μετρητά. Δεν είναι αποδεκτό, επομένως, η ψηφιοποίηση του τραπεζικού συστήματος, η οποία παράλληλα μειώνει ουσιωδώς τα λειτουργικά έξοδα των τραπεζών, να μετατρέπεται σε άλλοθι για την εγκατάλειψη ολόκληρων περιοχών.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάται ο κ. Υπουργός:
1. Προτίθεται η Κυβέρνηση να θεσπίσει δεσμευτικά κριτήρια ελάχιστης γεωγραφικής κάλυψης και εγγυημένης πρόσβασης σε τραπεζικά καταστήματα και ΑΤΜ με βάση την πραγματική οδική απόσταση και τον χρόνο μετάβασης, καθώς και υποχρέωση προηγούμενης αξιολόγησης των κοινωνικών και γεωγραφικών επιπτώσεων πριν από το κλείσιμο καταστήματος ή την κατάργηση ΑΤΜ, ιδίως όταν αποτελεί το τελευταίο σημείο εξυπηρέτησης μιας περιοχής;
2. Ποια συγκεκριμένα μέτρα προτίθεται να λάβει για τις περιοχές που αντιμετωπίζουν τραπεζικό αποκλεισμό, ώστε η υψηλή κερδοφορία των συστημικών τραπεζών να συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις φυσικής παρουσίας, εξυπηρέτησης της περιφέρειας και καθολικής πρόσβασης των πολιτών σε βασικές τραπεζικές υπηρεσίες και μετρητά;
Η ερωτώσα Βουλευτής
