Η πραγματική αξία μιας επιχείρησης ή μιας οικονομίας δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στα πάγια περιουσιακά στοιχεία ή στην υλικοτεχνική υποδομή. Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι ο παράγοντας που βρίσκεται στο επίκεντρο και αλλάζει τους κανόνες.
Το ανθρώπινο κεφάλαιο έχει μετακινηθεί από το περιθώριο στο κέντρο των στρατηγικών αποφάσεων, λειτουργώντας ως βασικός καταλύτης για την υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής, την ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Σύμφωνα με αναλύσεις θεσμικών φορέων, όπως ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), η επένδυση στη γνώση και τις δεξιότητες δεν είναι μόνο κοινωνική πολιτική, αλλά μια αδιαπραγμάτευτη επιχειρηματική αναγκαιότητα.
Η ευρωπαϊκή στροφή
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πίεση για αναβάθμιση των προσόντων του εργατικού δυναμικού έχει ενταθεί δραματικά, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσα από στρατηγικές πρωτοβουλίες όπως η Ένωση Δεξιοτήτων (Union of Skills), να επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στις εκπαιδευτικές δομές και τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Όλοι πλέον γνωρίζουν ότι η ψηφιακή μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη επαναπροσδιορίζουν τα εργασιακά καθήκοντα και τις προϋποθέσεις εύρεσης εργασίας.
Καθώς το παραδοσιακό μοντέλο σπουδές εφάπαξ για ολόκληρη τη ζωή πνέει τα λοίσθια, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ενεργά το πλαίσιο της διαρκούς κατάρτισης (lifelong learning).
Όπως επισημαίνεται και σε αναλύσεις του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ), η προσαρμοστικότητα των εργαζομένων είναι ο μοναδικός τρόπος να αποτραπεί η απαξίωση της εργασίας απέναντι σε έναν τεχνολογικό μετασχηματισμό που καλπάζει.
Προσέλκυση και διατήρηση ταλέντων (talent acquisition)
Η προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού έχει εξελιχθεί σε έναν παγκόσμιο πόλεμο μυαλών. Οι εργαζόμενοι, ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές, δεν αρκούνται πλέον σε μια ανταγωνιστική αμοιβή, καθώς δίνουν έμφαση και σε άλλους παράγοντες. Η εργασιακή ευελιξία και η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, για παράδειγμα, έχουν μεγάλη σημασία. Παράλληλα, απαιτούν σαφείς προοπτικές εσωτερικής εξέλιξης και μάθησης, όπως και δίνουν βάρος σε μια εταιρική κουλτούρα βιωσιμότητας και κοινωνικής ευθύνης (ESG).
Έτσι, και οι σύγχρονες επιχειρήσεις στην Ελλάδα αναγκάζονται να αναθεωρήσουν το λεγόμενο employer branding τους. Η προσέλκυση ταλέντου δεν αφορά πλέον τη δημοσίευση αγγελιών εργασίας, αλλά τη δημιουργία ενός ελκυστικού οικοσυστήματος όπου ο εργαζόμενος αισθάνεται ότι προστίθεται αξία στην καριέρα του.
Οργανισμοί που μαθαίνουν (Learning Organizations)
Πέρα από την ατομική κατάρτιση, το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται στη δομή των ίδιων των επιχειρήσεων. Οι λεγόμενοι οργανισμοί που μαθαίνουν (learning organizations) είναι οι εταιρείες που ενσωματώνουν τη γνώση σε κάθε τους επίπεδο.
Σε αυτούς τους οργανισμούς, η αποτυχία δεν τιμωρείται, καθώς αντιμετωπίζεται ως πηγή ανατροφοδότησης και ανάλυσης. Η επικοινωνία είναι αμφίδρομη, οι ηγέτες λειτουργούν ως μέντορες και όχι ως αυταρχικοί προϊστάμενοι, και η τεχνολογία αξιοποιείται για τη συνεχή βελτίωση των εσωτερικών διαδικασιών.
Σύμφωνα με ακαδημαϊκές μελέτες γύρω από τη στρατηγική διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, οι επιχειρήσεις που επενδύουν συστηματικά στη συλλογική γνώση παρουσιάζουν σημαντικά υψηλότερη παραγωγικότητα και ανθεκτικότητα στις οικονομικές διακυμάνσεις.
Το στοίχημα του μέλλοντος
Όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία από οικονομικές πλατφόρμες, οι χώρες και οι οργανισμοί που επενδύουν στους ανθρώπους τους είναι αυτοί που τελικά ηγούνται της αγοράς.
Το μεγάλο στοίχημα για τη χώρα μας παραμένει η συνέργεια πολιτείας, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, ώστε να δημιουργηθεί ένα δυναμικό, πολυσχιδές και διαρκώς εξελισσόμενο εργασιακό οικοσύστημα.
Με πληροφορίες από τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), το Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ (ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ) και τις στρατηγικές αναλύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ένωση Δεξιοτήτων.
