Άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρισε το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, εκφωνώντας κοινή δήλωση εξ ονόματος της Ελλάδας, της Αιγύπτου, της Κύπρου, του Μπαχρέιν, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δήλωση στηρίζει ότι το μνημόνιο δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Η τοποθέτηση αφορά την πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο. Όπως επισημαίνεται, η εξέλιξη αυτή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.
Στην κοινή δήλωση αναφέρεται ακόμη ότι η απόφαση αναδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη, δηλαδή την ανάγκη να διασφαλιστεί πως αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν θα υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θα θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι το Διεθνές Δίκαιο και, ειδικότερα, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), μαζί με το εθιμικό διεθνές δίκαιο, συνιστούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Οι κανόνες αυτοί, σημείωσε, έχουν θεμελιώδη σημασία για την προβλεψιμότητα, την ασφάλεια δικαίου και τις ειρηνικές σχέσεις μεταξύ των κρατών.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες βασίζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών.
Στη δήλωση αναφέρεται ότι το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντιβαίνει σε αυτές τις θεμελιώδεις αρχές, καθώς παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Υπογραμμίζεται επίσης ότι η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν αλλάζει αυτή τη νομική πραγματικότητα.
Οι συμμετέχοντες στην κοινή δήλωση επαναβεβαιώνουν την προσήλωσή τους στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης. Τονίζουν ότι μια σταθερή Λιβύη, με ενεργό συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια στη Μεσόγειο.
Επισημαίνουν επίσης ότι η πολιτική μετάβαση της χώρας και οι σχέσεις της με τους γείτονές της πρέπει να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις σχέσεις καλής γειτονίας.
Γίνεται ειδική αναφορά στις διμερείς συνομιλίες Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Όπως σημειώνεται, η Ελλάδα τις έχει διεξαγάγει με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές.
Ο κ. Γεραπετρίτης κατέληξε ότι ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.
Γ. Γαραντζιώτη
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
