Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε χθες το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, που ενεργοποιεί τη δέσμευση του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, για την ψηφιακή «κάρτα του αγρότη». Το νομοσχέδιο συνδέει το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ) με την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης myagro (ΟΣΔΕ) και προχωρά στην αναμόρφωση και τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου της αλιείας, με έμφαση στην πλήρη ψηφιοποίησή της.
Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις», περιλαμβάνει παρεμβάσεις για τον πρωτογενή τομέα, με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στους πιο αποτελεσματικούς ελέγχους, στην προστασία της παραγωγής και στην αντιμετώπιση χρόνιων ζητημάτων και εκκρεμοτήτων.
Νέο πλαίσιο ελέγχου της αλιείας – αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, θεσπίζεται Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας, το οποίο καλύπτει τόσο τη θαλάσσια δραστηριότητα όσο και την εμπορία, με στόχο την πιο αποτελεσματική διενέργεια των ελέγχων. Το σύστημα διασυνδέεται ψηφιακά, σε πραγματικό χρόνο (real-time), με τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κρατών-μελών και περιφερειακών οργανώσεων.
Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ), που ενισχύεται με νέα υποσυστήματα. Το ΟΣΠΑ θα συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον στοιχεία για το αλιευτικό μητρώο, τις άδειες αλίευσης, την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των αλιευτικών προϊόντων, τα αλιευτικά σκάφη, τις αλιευτικές παραβάσεις, τους επιθεωρητές αλιείας, τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.
Το νομοσχέδιο φέρνει επίσης νέα διοικητικά μέτρα συμμόρφωσης για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται άμεση παύση της αλιευτικής δραστηριότητας, αλλαγή πορείας σκάφους ή μεταφορικού μέσου για έλεγχο, αναστολή αλιευτικής άδειας, επιβολή εγγύησης και δέσμευση παράνομων αλιευτικών εργαλείων, εξοπλισμού, σκαφών και προϊόντων. Προβλέπονται ακόμη κυρώσεις για Έλληνες πολίτες που συμμετέχουν ή υποστηρίζουν παράνομη, λαθραία και άναρχη αλιεία.
Παράλληλα, αναμορφώνεται το σύστημα προστίμων και κυρώσεων, με κατηγοριοποίηση των παραβάσεων σε σοβαρές, κοινές και ήσσονος σημασίας.
Τα χρηματικά πρόστιμα αυξάνονται, ενώ για τις σοβαρές παραβάσεις προβλέπεται και αφαίρεση μορίων, σύμφωνα με το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο.
Επιπλέον, ενισχύεται ο ρόλος των περιφερειών στον ελεγκτικό μηχανισμό, ώστε να αξιοποιείται καλύτερα το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό.
Ψηφιακή καρτέλα αγρότη και διασύνδεση ΜΑΑΕ-Myagro (ΟΣΔΕ)
Κεντρική παρέμβαση του νομοσχεδίου είναι η αναμόρφωση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ).
Η εγγραφή στο ΜΑΑΕ γίνεται προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, με τη διαδικασία να πραγματοποιείται κάθε χρόνο ψηφιακά μέσω κωδικών Taxisnet. Η σχετική βεβαίωση θα αναρτάται στη θυρίδα του χρήστη στο gov.gr.
Για τους επαγγελματίες αγρότες και τους κατόχους αγροτικής εκμετάλλευσης, η ιδιότητα θα αποδίδεται αυτοματοποιημένα, μέσω άντλησης στοιχείων από διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα υποβολής ένστασης για όποιον διαφωνεί με την ιδιότητα που του αποδόθηκε.
Για κάθε εγγεγραμμένο στο ΜΑΑΕ δημιουργείται ψηφιακή καρτέλα αγρότη, όπου θα συγκεντρώνεται το σύνολο των αγροτικών δραστηριοτήτων του, μαζί με τα αλφαριθμητικά και γεωχωρικά δεδομένα των εκμεταλλεύσεών του.
Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ένα ενιαίο ψηφιακό αποτύπωμα της αγροτικής δραστηριότητας, με αξιοποίηση των διαθέσιμων διασυνδεδεμένων δεδομένων.
Αυστηρότερες κυρώσεις για τις ζωονόσους
Παράλληλα με τις ρυθμίσεις για τον αγρότη, το νομοσχέδιο αυστηροποιεί το πλαίσιο κυρώσεων για την παραβίαση των μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών των ζώων.
Προβλέπονται αυστηρότερες ποινικές και διοικητικές κυρώσεις. Για παραβίαση μέτρων από την οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 1.500 ευρώ. Εάν η ασθένεια μεταδοθεί σε ζώα, προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 5.000 ευρώ, ενώ τα διοικητικά πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως τις 80.000 ευρώ.
Επιπλέον, διευρύνονται οι κατηγορίες προσωπικού που μπορούν να μετακινούνται στις περιοχές που πλήττονται από την ευλογιά των αιγοπροβάτων, ώστε να διενεργούν ελέγχους και δειγματοληψίες, να πραγματοποιούν καταμετρήσεις ζωικού κεφαλαίου και να επιβλέπουν θανατώσεις.
Το νομοσχέδιο θεσμοθετεί το πλαίσιο για την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα του μελιού και των μελισσοκομικών προϊόντων μέσω της πλατφόρμας «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων – e-honey».
Μέσα από την πλατφόρμα θα παρακολουθείται η αλυσίδα παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης του μελιού και άλλων μελισσοκομικών προϊόντων. Το e-honey θα διασυνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο και άλλα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, ενώ η ΑΑΔΕ θα παρέχει, μέσω διαλειτουργικότητας, τα αναγκαία δεδομένα ηλεκτρονικών τιμολογίων και ψηφιακών παραστατικών.
Το σχέδιο νόμου επικαιροποιεί και συμπληρώνει το θεσμικό πλαίσιο των υδατοκαλλιεργειών, με στόχο την πιο αποδοτική και βιώσιμη οργάνωση του κλάδου.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται ρυθμίσεις για την εκμίσθωση ιχθυοτρόφων υδάτων, τη μετατόπιση μονάδων προς περιοχές υδρανάπαυσης και την καλύτερη οργάνωση των σχέσεων μεταξύ των φορέων ΠΟΑΥ και των μελών τους.
Με το νομοσχέδιο αναμορφώνεται η οργάνωση των συλλόγων αλιευτικής παραγωγής.
Προβλέπεται δυνατότητα ίδρυσης ενός συλλόγου ανά δήμο και ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων, ενώ οι σύλλογοι της ίδιας περιφέρειας μπορούν να συγκροτούν Ομοσπονδία.
Σε πανελλαδικό επίπεδο προβλέπεται δυνατότητα σύστασης Συνομοσπονδίας ανά κατηγορία αλιευτικών εργαλείων, με τη συμμετοχή τουλάχιστον επτά αντίστοιχων Ομοσπονδιών.
Παράλληλα, θεσπίζονται περιορισμοί στην εκφόρτωση μικρών πελαγικών ειδών και ρυθμίζεται το ζήτημα της ερασιτεχνικής αλιείας με ψαροντούφεκο στον Θερμαϊκό και στους κόλπους της Θεσσαλονίκης.
Επίσης, απαγορεύεται η χρήση της τράτας ή του γρίπου που σύρεται από σκάφος, δηλαδή της βιντζότρατας, σε συμμόρφωση με το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο.
Το νομοσχέδιο συμπληρώνει το θεσμικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση της μεταφοράς των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.
Η ΑΑΔΕ, ως οργανισμός πληρωμών, αναλαμβάνει τον ρόλο του κυρίου και του φορέα λειτουργίας του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, με ευθύνη για τη λειτουργία, τη φιλοξενία, την τεχνική υποστήριξη, τη συντήρηση και την ανάπτυξή του.
Στην ΑΑΔΕ περιέρχονται τα πάγια περιουσιακά στοιχεία, τα φυσικά και ηλεκτρονικά αρχεία, τα λογισμικά, τα πληροφοριακά συστήματα, οι βάσεις δεδομένων, οι εφαρμογές και ο πηγαίος κώδικας του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Οι υφιστάμενες συμβάσεις συνεχίζονται στο όνομα της ΑΑΔΕ, ενώ οι εκκρεμείς διαδικασίες αναζήτησης παράνομων ή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών συνεχίζονται χωρίς να απαιτείται επανάληψη των νόμιμων διαδικαστικών ενεργειών που έχουν ήδη γίνει.
Τέλος, το νομοσχέδιο αναμορφώνει το πλαίσιο αναγνώρισης, λειτουργίας και ελέγχου των δημόσιων και ιδιωτικών Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος.
Δημιουργείται ηλεκτρονικό Μητρώο Σχολών Επαγγελμάτων Κρέατος, στο οποίο θα καταχωρίζονται οι σχολές, οι σπουδαστές και οι απόφοιτοι, ενώ προβλέπεται και ηλεκτρονική τράπεζα θεμάτων για τις εξετάσεις.
Με τις παρεμβάσεις που προβλέπονται, διαμορφώνεται ένα πιο σύγχρονο, ψηφιακό και αποτελεσματικό πλαίσιο για τον πρωτογενή τομέα, με σαφέστερους κανόνες, ισχυρότερους ελέγχους, καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων και αντιμετώπιση χρόνιων ζητημάτων που απασχολούν την αγροτική παραγωγή, την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες.
