Στο επίκεντρο βρίσκονται τα κόκκινα δάνεια, μετά την πρόταση που κατέθεσε στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής. Η πρόταση αφορά τις κρατικές αποφάσεις, το θεσμικό πλαίσιο, τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και τις κρατικές εγγυήσεις του προγράμματος Ηρακλής.
Η Κουμουνδούρου επικαλείται το δικαίωμα της μειοψηφίας, διάταξη που ψηφίστηκε στην αναθεώρηση του 2019, σύμφωνα με το άρθρο 68 του Συντάγματος. Με βάση αυτήν, η Βουλή μπορεί να συνιστά έως δύο εξεταστικές επιτροπές ανά κοινοβουλευτική περίοδο, εφόσον πρόταση δέκα τουλάχιστον βουλευτών υπερψηφιστεί από τα δύο πέμπτα του συνόλου των βουλευτών, ανεξάρτητα από πλειοψηφία.
Με βάση το Σύνταγμα και τον Κανονισμό, η Βουλή οφείλει να εγγράψει την πρόταση σε ειδική ημερήσια διάταξη της Ολομέλειας και να τη φέρει σε ψηφοφορία. Για να εγκριθεί, απαιτούνται τουλάχιστον 120 θετικές ψήφοι, ανεξάρτητα από τον αριθμό όσων διαφωνούν.
Στην πράξη, όμως, η διάταξη συναντά δυσκολίες, καθώς δεν έχει αποσαφηνιστεί ο χρόνος μέσα στον οποίο η πρόταση πρέπει να εισαχθεί στην Ολομέλεια, ενώ στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις όπου αντίστοιχη πρόταση δεν συζητήθηκε. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της πενταπλής πρότασης που κατέθεσε ο Κυριάκος Βελόπουλος αμέσως μετά τις εκλογές του 2023, με τον τότε πρόεδρο του Σώματος, Κωνσταντίνο Τασούλα, να εξηγεί ότι δεν την έθεσε σε ψηφοφορία επειδή έκρινε πως δεν υπήρχε η απαιτούμενη πλειοψηφία με βάση τους τότε πολιτικούς συσχετισμούς.
Σχετική πρόταση είχε καταθέσει το ΚΚΕ στις 7/11/2023 και ψηφίστηκε στην Ολομέλεια, οδηγώντας στη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής για τα Τέμπη. Αντίστοιχα, πρόσφατα το ΠΑΣΟΚ, στις 4/5/2025, κατέθεσε πρόταση για το σκάνδαλο των υποκλοπών, η οποία τέθηκε σε ψηφοφορία στην Ολομέλεια αλλά απορρίφθηκε μετά την ερμηνεία της πλειοψηφίας ότι πρόκειται για ζήτημα εθνικής άμυνας, ζητώντας 151 θετικές ψήφους.
Στα μέσα του περασμένου Ιουνίου, την σύσταση εξεταστικής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ είχε ζητήσει εκ νέου η Ελληνική Λύση, με τη Βουλή όμως να εγκρίνει την πρόταση της ΝΔ για το ίδιο θέμα ένα μήνα αργότερα.
Στην παρούσα συγκυρία, λοιπόν, η Βουλή και ειδικά η πλειοψηφία θα πρέπει να βρει την απαιτούμενη δικαιολογική βάση για να απορρίψει την πρόταση της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ, από τη στιγμή που δεν επιθυμεί τη συγκρότηση εξεταστικής που θα διερευνήσει τον φάκελο των κόκκινων δανείων και τη λειτουργία των funds.
Τι αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατέθεσε πρόταση, σύμφωνα με το άρθρο 68 παρ. 2 του Συντάγματος και τον Κανονισμό της Βουλής, για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για το ιδιωτικό χρέος, τη διερεύνηση των κρατικών αποφάσεων, του θεσμικού και εποπτικού πλαισίου, των τιτλοποιήσεων και της διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων, των κρατικών εγγυήσεων του προγράμματος Ηρακλής και των συνεπειών τους για το Δημόσιο, τους οφειλέτες και την οικονομία.
Η πρόταση έχει ως βασική αφετηρία την πρωτοβουλία πολιτών «Η Δικαίωση», η οποία απέστειλε στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη πρόταση για την κοινοβουλευτική διερεύνηση της διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, των τιτλοποιήσεων, της λειτουργίας των funds και των servicers, καθώς και των συνεπειών τους για τους δανειολήπτες και το Ελληνικό Δημόσιο.
Στην πρωτοβουλία «Η Δικαίωση» συμμετέχουν το Ινστιτούτο Καταναλωτών (ΙΝΚΑ), η Ομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας Πελοποννήσου, Νοτιοδυτικής Ελλάδας, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας και Ιθάκης (ΟΕΕΣΠ), ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, ο Εμπορικός Σύλλογος Κεφαλονιάς Η Κράνη και η Ένωση Καταναλωτών Η Δικαίωση.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ανταποκρινόμενος σε αυτή την πρωτοβουλία πολιτών, επεξεργάστηκε και διαμόρφωσε την παρούσα κοινοβουλευτική πρόταση, με στόχο την πλήρη διαφάνεια, τη θεσμική λογοδοσία, την προστασία των δικαιωμάτων των οφειλετών και τη διερεύνηση των οικονομικών και δημοσιονομικών συνεπειών των σχετικών κυβερνητικών αποφάσεων.
Καλεί επίσης τα υπόλοιπα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης να πάρουν ξεκάθαρη θέση και να στηρίξουν την πρωτοβουλία, με την οποία επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί ποιοι ωφελήθηκαν από τις μεταβιβάσεις δανείων, ποιοι ανέλαβαν τους οικονομικούς κινδύνους και ποιες ενδεχόμενες υποχρεώσεις εξακολουθούν να βαρύνουν το Ελληνικό Δημόσιο.
Κεντρικό ζήτημα είναι αν η εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών συνοδεύτηκε από πραγματική αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους και αν προστατεύθηκαν επαρκώς το δημόσιο συμφέρον, η περιουσία των πολιτών και η παραγωγική δραστηριότητα.
Η εξυγίανση των τραπεζών δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο από τη μείωση των κόκκινων δανείων στους ισολογισμούς τους. Πρέπει να εξετάζεται παράλληλα τι συνέβη στο ιδιωτικό χρέος, στην περιουσία των πολιτών, στην πραγματική οικονομία και στον δημοσιονομικό κίνδυνο που ανέλαβε το Δημόσιο.
Βασικοί άξονες της Εξεταστικής Επιτροπής
Ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών και αποεπένδυση του Δημοσίου. Εξέταση των δημόσιων κεφαλαίων που διατέθηκαν για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος, της αξίας που ανακτήθηκε μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και των όρων αποεπένδυσης. Διερεύνηση τυχόν δικαιωμάτων συμμετοχής του Δημοσίου σε μεταγενέστερες ανακτήσεις.
Τιτλοποιήσεις και μεταβιβάσεις δανείων. Έλεγχος των πραγματικών τιμημάτων μεταβίβασης, της αποτίμησης των χαρτοφυλακίων, της κατοχής των ομολόγων υψηλής, ενδιάμεσης και χαμηλής εξοφλητικής προτεραιότητας και της πραγματικής μεταφοράς πιστωτικού κινδύνου.
Πρόγραμμα Ηρακλής και κρατικές εγγυήσεις. Διερεύνηση του ύψους, των όρων και των δικαιούχων των εγγυήσεων, των επιχειρηματικών σχεδίων των τιτλοποιήσεων, των αποκλίσεων μεταξύ προβλεπόμενων και πραγματικών ανακτήσεων και του κινδύνου δημοσιονομικής επιβάρυνσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2024, αναφορικά με την παρακολούθηση, τη λογιστική αποτύπωση και τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων υποχρεώσεων από κρατικές εγγυήσεις.
Funds, servicers και εποπτεία. Έλεγχος των συμβάσεων διαχείρισης, των οικονομικών κινήτρων, των πολιτικών ρύθμισης οφειλών, της λειτουργίας εταιρειών απόκτησης ακινήτων (REOCOs), καθώς και της επάρκειας της εποπτείας από την Τράπεζα της Ελλάδος και τις λοιπές αρμόδιες αρχές.
Προστασία δανειοληπτών και κοινωνικές συνέπειες. Διερεύνηση της διαφάνειας των απαιτήσεων, των χρεώσεων, της νομιμοποίησης των διαχειριστών, της λειτουργίας του εξωδικαστικού μηχανισμού, των πλειστηριασμών και της προστασίας πρώτης κατοικίας και ευάλωτων οφειλετών. Αποτίμηση των επιπτώσεων στα νοικοκυριά, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην αγορά ακινήτων.
Τα οκτώ βασικά ερωτήματα της Εξεταστικής Επιτροπής
Η πρόταση ορίζει ως χρονικό πεδίο διερεύνησης την περίοδο 2015 έως τη σύσταση της Επιτροπής, με δυνατότητα εξέτασης προγενέστερων πράξεων όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.
1. Ανακεφαλαιοποιήσεις και αποεπένδυση: Ποιο ήταν το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της δημόσιας στήριξης των τραπεζών και της αποεπένδυσης του Δημοσίου; Εξετάστηκαν δυνατότητες ανάκτησης πρόσθετης αξίας;
2. Μεταβιβάσεις και τιτλοποιήσεις: Με ποιους όρους μεταβιβάστηκαν οι δανειακές απαιτήσεις, πώς προσδιορίστηκαν και καταβλήθηκαν τα τιμήματα και πώς τεκμηριώθηκε η πραγματική μεταφορά του πιστωτικού κινδύνου;
3. Νομοθετικό πλαίσιο: Πώς εφαρμόστηκαν οι νόμοι 3156/2003, 4354/2015 και 5072/2023 και ποιες συνέπειες είχαν για τη διαφάνεια, τη διαχείριση απαιτήσεων και τα δικαιώματα των οφειλετών;
4. Κρατικές εγγυήσεις Ηρακλή: Ποιοι κατείχαν τους εγγυημένους τίτλους, ποιες αποκλίσεις υπήρξαν στις ανακτήσεις και πώς αντιμετωπίστηκαν από τα αρμόδια όργανα; Διασφαλίστηκαν η παρακολούθηση, η λογιστική αποτύπωση και η γνωστοποίηση των ενδεχόμενων δημοσιονομικών υποχρεώσεων, ιδίως υπό το πρίσμα των διαπιστώσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 2024;
5. Εποπτεία τραπεζών και servicers: Πώς ασκήθηκε η εποπτεία των τραπεζών, των εταιρειών διαχείρισης και των αγοραστών πιστώσεων; Υπήρξαν συγκεκριμένες πράξεις ή παραλείψεις των αρμόδιων αρχών;
6. Διαφάνεια και δικαιώματα οφειλετών: Τηρήθηκαν οι υποχρεώσεις ενημέρωσης, προστασίας προσωπικών δεδομένων και απόδειξης νομιμοποίησης κατά τη διαχείριση και δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεων;
7. Ρυθμίσεις και πλειστηριασμοί: Πόσο αποτελεσματικοί υπήρξαν οι μηχανισμοί ρύθμισης οφειλών και προστασίας ευάλωτων δανειοληπτών; Ποιες ήταν οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες των πλειστηριασμών;
8. Αναγκαίες παρεμβάσεις: Ποιες νομοθετικές, διοικητικές και εποπτικές αλλαγές απαιτούνται με βάση τα τεκμηριωμένα ευρήματα της έρευνας;
