Τα μικρά βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης, οι απρόσμενες ανακαλύψεις και η χαρά να σου προτείνει κάτι ένας άνθρωπος.
Υπάρχει μια μικρή παγίδα στη φράση «θα μπω απλώς να χαζέψω» όταν βρίσκεσαι έξω από ένα βιβλιοπωλείο. Συνήθως ξεκινά με ένα εξώφυλλο, συνεχίζεται με το οπισθόφυλλο και καταλήγει σε μια πρόχειρη διαπραγμάτευση με τον εαυτό σου για το αν χρειάζεσαι ακόμη ένα βιβλίο. Ειδικά όταν στο σπίτι περιμένουν ήδη μερικά αδιάβαστα.
Λεπτομέρειες, θα πει κανείς.
Αλλά η επίσκεψη μπορεί να σου αφήσει κάτι ακόμη και χωρίς αγορά. Έναν συγγραφέα που δεν γνώριζες, μια διαφωνία για ένα μυθιστόρημα ή την επιθυμία να επιστρέψεις σε ένα βιβλίο που είχες παρατήσει.
Μικρές στάσεις μέσα στην πόλη
Το Κεντρί είναι ένα τέτοιο σημείο. Βιβλιοπωλείο με δική του εκδοτική δραστηριότητα, χωρά φυσικά σε μια διαδρομή γύρω από τη Ναυαρίνου. Μια στάση ανάμεσα στη σχολή, στη δουλειά και στον καφέ, με την πιθανότητα να πέσεις πάνω σε έναν τίτλο που δεν είχες σκεφτεί να αναζητήσεις.
Λίγο πιο πέρα, στη Σβώλου, οι Ακυβέρνητες Πολιτείες προσθέτουν μια διαφορετική διάσταση. Το συνεργατικό εγχείρημα συνδυάζει βιβλιοπωλείο, εκδόσεις και καφέ, με βιβλιοπαρουσιάσεις και εκδηλώσεις. Η συνάντηση και η συζήτηση αποτελούν μέρος της ίδιας της λειτουργίας του χώρου.
Στην ίδια βόλτα θα χωρούσε και το Σαιξπηρικόν, στην Πατριάρχου Ιωακείμ, με εκδοτικό κατάλογο που περιλαμβάνει ποίηση, πεζογραφία και θέατρο. Διαφορετικοί χώροι, που μας δίνουν αφορμές να κινηθούμε στην πόλη ακολουθώντας και τις αναγνωστικές μας περιέργειες.
Η πρόταση που δεν περίμενες
Ένα από τα ωραία της επαφής με έναν βιβλιοπώλη είναι ότι η συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει κάπως αδέξια. Να ψάχνεις ένα βιβλίο χωρίς να θυμάσαι τον τίτλο, να περιγράφεις περίπου την υπόθεση ή να ζητάς κάτι «σαν εκείνο που διάβασα, αλλά όχι ακριβώς ίδιο». Καθόλου απαιτητικοί αναγνώστες, δηλαδή.
Μέσα από τέτοιες κουβέντες, όμως, μπορεί να προκύψει μια πρόταση που δεν θα έβρισκες μόνος σου. Κάποιος να εξηγήσει γιατί τον δυσκόλεψε ένα βιβλίο, τι τον κράτησε στις σελίδες του ή για ποιον λόγο πιστεύει ότι θα σε ενδιαφέρει.
Η αναγνωστική εμπειρία αρχίζει καμιά φορά πριν ανοίξουμε την πρώτη σελίδα. Στην κουβέντα που μας έκανε να επιλέξουμε το βιβλίο, στην περιέργεια που μας μετέδωσε ένας άλλος άνθρωπος.
Για τη δική μας γενιά, τέτοιες συναντήσεις μπορούν να ανοίξουν δρόμους προς συγγραφείς και ιδέες που δεν βρίσκονται ήδη στις συζητήσεις της παρέας μας. Και έχουν αξία ακριβώς επειδή δεν γνωρίζουμε από πριν πού θα οδηγήσουν.
Να υπάρχει χώρος και για τον καινούργιο αναγνώστη
Προφανώς, δεν χρειάζεται να εξιδανικεύσουμε τα μικρά βιβλιοπωλεία. Τα βιβλία κοστίζουν και το να θέλεις να στηρίξεις έναν χώρο δεν σημαίνει ότι έχεις πάντοτε τη δυνατότητα να αγοράσεις. Οι βιβλιοθήκες και ο δανεισμός παραμένουν απαραίτητοι για την πρόσβαση στην ανάγνωση.
Έχει σημασία, όμως, να υπάρχουν βιβλιοπωλεία στα οποία αισθάνεσαι άνετα να ρωτήσεις, να ξεφυλλίσεις και να παραδεχτείς ότι δεν γνωρίζεις έναν συγγραφέα. Η αγάπη για τη λογοτεχνία χρειάζεται προσκλήσεις, όχι εξετάσεις γνώσεων.
Ίσως αυτή να είναι και η πιο όμορφη δυνατότητα μιας τέτοιας βόλτας. Να μπεις αναζητώντας κάτι συγκεκριμένο και να φύγεις με μια καινούργια απορία. Και την επόμενη φορά να επιστρέψεις για να πεις αν τελικά σου άρεσε εκείνο το βιβλίο.
