Το οικονομικό χάσμα στο ποδόσφαιρο της Ευρώπης μεγαλώνει, με τους πιο πλούσιους συλλόγους να ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη θέση τους. Μελέτη της Football Benchmark και του World Football Summit δείχνει ότι έχουν στήσει μια «εμπορική μηχανή» που πλέον αποφέρει σχεδόν τα μισά έσοδά τους.
Η μελέτη στηρίζεται σε οικονομικές εκθέσεις της UEFA, στη λίστα «Football Money League» της Deloitte και σε δεδομένα της ίδιας της Football Benchmark.
Τα εμπορικά έσοδα έχουν ξεπεράσει τα τηλεοπτικά δικαιώματα ως η βασική πηγή χρημάτων για τους συλλόγους με τα υψηλότερα κέρδη, ενώ η ανάπτυξη στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δεν μπόρεσε να περιορίσει το οικονομικό χάσμα.
Τα εμπορικά έσοδα και τα λοιπά έσοδα αντιστοιχούσαν στο 49% των λειτουργικών εσόδων των 10 συλλόγων με τα υψηλότερα έσοδα για την περίοδο 2024/25, από 32% το 2008/09. Τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα, μαζί με τις διανομές της UEFA, υποχώρησαν από το 42% στο 32%, ενώ τα έσοδα από το γήπεδο και τις ημέρες αγώνων μειώθηκαν από το 27% στο 19%.
Τα συνολικά λειτουργικά έσοδα των 10 κορυφαίων συλλόγων υπερτριπλασιάστηκαν μέσα σε αυτά τα 16 χρόνια, από 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε 8,4 δισεκατομμύρια. Τα εμπορικά έσοδα προσπέρασαν εκείνα από τα τηλεοπτικά δικαιώματα στις αρχές της δεκαετίας του 2010 και έως το 2018/19 η άνοδός τους προήλθε κυρίως εις βάρος των εσόδων από τις ημέρες αγώνων, το μερίδιο των οποίων έπεσε στο 16%, ενώ το μερίδιο των τηλεοπτικών δικαιωμάτων περιορίστηκε στο 40%.
Σύμφωνα με την έκθεση, η τάση ενισχύθηκε από τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διεθνοποίηση του ποδοσφαίρου, μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις νέες ψηφιακές πλατφόρμες. Μετά την πανδημία, τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα έχασαν έδαφος, με το μερίδιό τους να πέφτει από 38% την περίοδο 2021/22 σε 32% την περίοδο 2024/25, ενώ τα έσοδα από τις ημέρες αγώνων ανέκαμψαν.
Τα 28,6 δισεκατομμύρια ευρώ αφορούν το σύνολο των 700 συλλόγων της πρώτης κατηγορίας στην Ευρώπη, των οποίων τα λειτουργικά έσοδα αυξήθηκαν από 11,6 δισεκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2008/09 σε 28,6 δισεκατομμύρια την περίοδο 2023/24. Η έκθεση αναφέρει ότι το ποσό ξεπέρασε τα 30 δισεκατομμύρια για πρώτη φορά την περίοδο 2024/25.
Τριάντα τρεις σύλλογοι κατέγραψαν έσοδα άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο 2024/25, έναντι οκτώ την περίοδο 2008/09, ενώ εκείνοι που πέρασαν τα 300 εκατομμύρια αυξήθηκαν από τρεις σε 17.
Η κατανομή των εσόδων έχει μετατοπιστεί προς την Αγγλία. Οι σύλλογοι της Premier League παρήγαγαν το 26% των συνολικών εσόδων των ευρωπαϊκών ομάδων της πρώτης κατηγορίας την περίοδο 2023/24, από 21% το 2008/09.
Έξι αγγλικοί σύλλογοι βρίσκονται ανάμεσα στις 10 ομάδες με τα υψηλότερα έσοδα την περίοδο 2024/25, σε σύγκριση με τέσσερις στην αρχή της εξεταζόμενης περιόδου. «Η ανάπτυξη δεν είναι ομοιόμορφη. Οι πλουσιότεροι σύλλογοι γίνονται πλουσιότεροι με ταχύτερο ρυθμό από τους υπόλοιπους», δήλωσε στο Reuters ο Αντόνιο ντι Τσιάνι, διευθυντής συμβουλευτικών υπηρεσιών της Football Benchmark.
«Χάρη στην παγκόσμια βάση των φιλάθλων τους, οι σύλλογοι αυτοί έχουν μετατραπεί σε ισχυρούς παράγοντες στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Πλέον, δεν μπορούμε να τους θεωρούμε απλώς ποδοσφαιρικούς συλλόγους», πρόσθεσε.
Τα εμπορικά και άλλα έσοδα ήταν επίσης η κύρια πηγή εσόδων με τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο κορυφαίου επιπέδου μεταξύ των περιόδων 2014/15 και 2023/24, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 7% και φτάνοντας τα 12,6 δισεκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι πολυετείς συμφωνίες βοήθησαν ώστε αυτή η πηγή να παραμείνει η πιο ανθεκτική κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα εξακολουθούν να είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τους μικρότερους και μεσαίου μεγέθους συλλόγους.
Τα έσοδα από εγχώρια τηλεοπτικά δικαιώματα αυξήθηκαν από 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ σε 8,5 δισεκατομμύρια μέσα στην ίδια περίοδο, ενώ τα ποσά που διανεμήθηκαν από την UEFA σχεδόν διπλασιάστηκαν και έφτασαν τα 3,2 δισεκατομμύρια.
Τα έσοδα από τους αγώνες ανέκαμψαν από τα 500 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2020/21 στα 4,4 δισεκατομμύρια την περίοδο 2023/24, ξεπερνώντας τα επίπεδα πριν από την πανδημία. Η αύξηση των εσόδων συνοδεύτηκε από αποτιμήσεις-ρεκόρ, αλλά με ελάχιστες αλλαγές στην κορυφή.
Η Football Benchmark εκτίμησε τη συνολική αξία των 32 πολυτιμότερων ευρωπαϊκών συλλόγων στα 72,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026, ποσό σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με το αντίστοιχο του 2016.
