Μια ασύμμετρη στεμματική εκτίναξη μάζας προς τη Γη καταγράφηκε από 17 διαστημοσυσκευές σε ολόκληρο το ηλιακό σύστημα. Το σπάνιο φαινόμενο ηλιακής δραστηριότητας αποκάλυψε ένα κρυφό νέφος φορτισμένων σωματιδίων και έδωσε στους επιστήμονες μια πιο καθαρή εικόνα για τη δομή του.
Οι στεμματικές εκτινάξεις μάζας είναι τεράστια νέφη μαγνητισμένου πλάσματος που εκτοξεύονται από το στέμμα, δηλαδή την εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου, όταν απελευθερώνεται ενέργεια από ηλιακές εκλάμψεις.
Καθώς το νέφος εξαπλώνεται στο διάστημα, τα φορτισμένα σωματίδιά του μπορούν να απειλήσουν αστροναύτες, διαστημόπλοια και επιβάτες αεροπλάνων σε πολικές πτήσεις. Παράλληλα, η αλληλεπίδρασή τους με το μαγνητικό πεδίο της Γης μπορεί να προκαλέσει σέλας.
Η έκρηξη σημειώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2024. Η επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Άντριεν Λούσπαϊ-Κούτι από το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, ανέφερε ότι η ταυτόχρονη χρήση 17 διαστημοσυσκευών έδωσε μια εξαιρετικά λεπτομερή εικόνα της εξέλιξης του φαινομένου. Το προηγούμενο ρεκόρ ήταν 10 διαστημόπλοια, τα οποία όμως βρίσκονταν σχεδόν σε ευθεία γραμμή ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, περιορίζοντας την πολυδιάστατη παρατήρηση.
Αυτή τη φορά, τα διαστημικά σκάφη ήταν διασπαρμένα σε διαφορετικές αποστάσεις και γωνίες. Η διάταξη αυτή έδειξε ότι η στεμματική εκτίναξη μάζας είχε δύο ασύμμετρους λοβούς, με τον έναν να κινείται πολύ ταχύτερα από τον άλλο. Ο ταχύτερος λοβός, που κατευθύνθηκε προς τη Γη και τον Άρη, θα είχε περάσει απαρατήρητος, καθώς θα καλυπτόταν από τον μεγαλύτερο αλλά πιο αργό λοβό, αν δεν υπήρχε η μεγάλη διασπορά των παρατηρητηρίων.
Το φαινόμενο εντοπίστηκε αρχικά από το ηλιακό παρατηρητήριο SOHO, κοινή αποστολή της NASA και της ESA, το οποίο κατέγραψε μόνο τον βραδύτερο λοβό που κινούνταν υπό γωνία ως προς τη Γη. Στις 16 Δεκεμβρίου, το φαινόμενο ανιχνεύθηκε κοντά στον Ερμή από τη διαστημοσυσκευή BepiColombo της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος.
Στις 17 Δεκεμβρίου, το κρυφό τμήμα του νέφους έφτασε στη Γη και καταγράφηκε από πολλούς δορυφόρους, χωρίς όμως να προκαλέσει έντονο σέλας. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή αποστολή Solar Orbiter, που βρισκόταν σε κοντινή απόσταση, δεν κατέγραψε το πέρασμα, κάτι που βοήθησε τους επιστήμονες να προσδιορίσουν με ακρίβεια το σχήμα του νέφους.
Στις 18 Δεκεμβρίου, ο βραδύτερος λοβός έφτασε στο διαστημόπλοιο STEREO-A της NASA. Ο λοβός που χτύπησε τη Γη κινούνταν με μέση ταχύτητα 840 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, ενώ ο δεύτερος κινούνταν με 534 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, επιβραδύνοντας σταδιακά στα 400 χιλιόμετρα λόγω τριβής με τον ηλιακό άνεμο. Στη συνέχεια, το ταχύτερο τμήμα καταγράφηκε από την αποστολή Europa Clipper της NASA και ακολούθως, στις 19-20 Δεκεμβρίου, από το σκάφος MAVEN στον Άρη.
Η κατανόηση της δομής των ηλιακών καταιγίδων θεωρείται κρίσιμη για τις μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στο διάστημα. Οι ταχείες στεμματικές εκτινάξεις μάζας μπορούν να δημιουργήσουν κύματα κρούσης που επιταχύνουν σωματίδια υψηλής ενέργειας, θέτοντας σε κίνδυνο τους αστροναύτες εκτός του προστατευτικού πεδίου της Γης.
Οι επιστήμονες εξετάζουν πλέον πόσο συχνές είναι οι ασύμμετρες ηλιακές εκρήξεις και αν το φαινόμενο εμφανίζεται συχνά χωρίς να γίνεται αντιληπτό λόγω ελλιπούς κάλυψης. Στο μέλλον, στο δίκτυο παρατήρησης θα προστεθεί και η αποστολή Vigil της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, η οποία προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2031 για τη συνεχή παρακολούθηση του διαστημικού καιρού.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
