Αστρονόμοι κατέγραψαν για πρώτη φορά τη μετάβαση ενός μικρού, παγωμένου σώματος πέρα από τον Δία σε κομήτη. Το αντικείμενο, με την ονομασία 450P/LONEOS, δείχνει να περνά σε μια σπάνια φάση μεταμόρφωσης που μέχρι σήμερα δεν είχε παρατηρηθεί στην πράξη.
Σύμφωνα με το Space, το 450P/LONEOS ανακαλύφθηκε το 2004 και ανήκει στους Κενταύρους. Πρόκειται για κατηγορία ανενεργών σωμάτων που κινούνται σε τροχιά ανάμεσα στον Δία και τον Ποσειδώνα. Η επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι τα σώματα αυτά προέρχονται από τη Ζώνη του Κάιπερ, πέρα από τον Πλούτωνα, και μετακινήθηκαν είτε λόγω βαρυτικών αλληλεπιδράσεων με τους γιγάντιους πλανήτες είτε εξαιτίας της έλξης ενός διερχόμενου άστρου.
Καθώς οι τροχιές των Κενταύρων διασταυρώνονται με εκείνες του Δία, του Κρόνου, του Ουρανού ή του Ποσειδώνα, παρουσιάζουν μακροχρόνια αστάθεια. Έτσι, οι γιγάντιοι πλανήτες είτε τους εκτοξεύουν εκτός ηλιακού συστήματος είτε τους ωθούν πιο κοντά στον Ήλιο. Όσοι ωθούνται προς το εσωτερικό του ηλιακού συστήματος θεωρείται ότι μετατρέπονται τελικά σε κομήτες της οικογένειας του Δία, δηλαδή σε σώματα με περίοδο περιφοράς μικρότερη των 20 ετών. Μέχρι σήμερα, κανείς δεν είχε παρατηρήσει αυτή τη μετάβαση στην πράξη.
Με επικεφαλής τον πλανητικό επιστήμονα Τσαρλς Σαμπό από το Πανεπιστήμιο της Κεντρικής Φλόριντα, η ομάδα ξεκίνησε να καταγράφει κομητική δραστηριότητα στο 450P. Με το τηλεσκόπιο Gemini North στη Χαβάη, οι αστρονόμοι είδαν να σχηματίζεται κόμη, δηλαδή νέφος αερίων και σκόνης, γύρω από τον στερεό πυρήνα του. Η φωτεινότητά της αυξήθηκε έντονα μεταξύ 2019 και 2024, καθώς το σώμα πλησίαζε στο περιήλιό του.
Η μετάβαση του 450P συνδέεται με ένα καθοριστικό βαρυτικό γεγονός: από την ανασύνθεση της τροχιάς του στο παρελθόν, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το 1992 είχε περάσει σε απόσταση μόλις 4,6 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Κρόνο. Η βαρυτική αλληλεπίδραση με τον πλανήτη συρρίκνωσε την τροχιά του 450P, φέρνοντας το περιήλιό του στις 5,4 αστρονομικές μονάδες, δηλαδή 813 εκατομμύρια χιλιόμετρα, ακριβώς έξω από την τροχιά του Δία. Εξαιτίας αυτής της προσέγγισης, τον Αύγουστο του 2024 το σώμα δέχθηκε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα ηλιακής θερμότητας. Η περίοδος περιφοράς του φτάνει πλέον τα 22 χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι βρίσκεται στο κατώφλι της ένταξής του στους κομήτες της οικογένειας του Δία.
Χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε τη σύσταση της κόμης και εντόπισε αέριο διοξείδιο του άνθρακα, χωρίς ίχνη υδρατμών. Σύμφωνα με τον Σαμπό, σε αυτή την απόσταση ο πυρήνας παραμένει υπερβολικά παγωμένος ώστε το νερό να είναι η κύρια πηγή της δραστηριότητας, επομένως το διοξείδιο του άνθρακα είναι αυτό που τροφοδοτεί τη μεταμόρφωση. Η ηλιακή θερμότητα αναγκάζει τις εγκλωβισμένες πτητικές ουσίες να απελευθερωθούν, παρασύροντας σκόνη από την επιφάνεια.
Επιπλέον, ανιχνεύθηκαν ενδείξεις σωματιδίων κρυσταλλικού πάγου νερού, κάτι που δείχνει θερμική μεταβολή. Στα αρχέγονα σώματα, ο πάγος βρίσκεται σε άμορφη, πορώδη μορφή και παγιδεύει θύλακες αερίων. Όταν το σώμα θερμαίνεται, ο άμορφος πάγος αναδιατάσσεται σε σταθερή κρυσταλλική μορφή, απελευθερώνοντας τα αέρια. Η παρουσία του κρυσταλλικού πάγου επιβεβαιώνει ότι το 450P αλλοιώνεται αυτή τη στιγμή από την αρχέγονη κατάστασή του, που χρονολογείται πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Η συγκεκριμένη έρευνα, που έχει γίνει δεκτή προς δημοσίευση στο Planetary Science Journal, θεωρείται σταθμός για την αστρονομία. Ελάχιστοι Κένταυροι έχουν δείξει ποτέ σημάδια δραστηριότητας, κάτι που καθιστά το 450P μια εξαιρετικά σπάνια ευκαιρία μελέτης πρώιμων υλικών του ηλιακού μας συστήματος, τη στιγμή ακριβώς που αρχίζουν να αντιδρούν στην ηλιακή ακτινοβολία.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
