Υπόθεση Ρίμαν: Ερευνητής της Anthropic λέει ότι έλυσε το μεγαλύτερο πρόβλημα των μαθηματικών

Υπόθεση Ρίμαν: Ερευνητής της Anthropic λέει ότι έλυσε το μεγαλύτερο πρόβλημα των μαθηματικών

Η Υπόθεση Ρίμαν βρέθηκε στο επίκεντρο λίγες μέρες μετά τη θεαματική είσοδο της Anthropic στο χρηματιστήριο, όταν ερευνητής της εταιρείας ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε το Claude για να αποδείξει το πρόβλημα που πολλοί θεωρούν το μεγαλύτερο άλυτο ζήτημα των μαθηματικών. Αν και η απόδειξη μένει να επιβεβαιωθεί, η εξέλιξη άφησε αρκετούς μαθηματικούς να αναρωτιούνται ποιο θα είναι το μέλλον του κλάδου τους.

«Αν επιβεβαιωθεί πλήρως η ορθότητά της, πρόκειται αναμφίβολα για ένα ιστορικό ορόσημο στα μαθηματικά», δήλωσε στο περιοδικό Nature ο Τζέιμς Μέιναρντ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, βραβευμένος με το Μετάλλιο Φιλντς, το λεγόμενο «Νόμπελ των Μαθηματικών».

Η ανακοίνωση ήρθε από τον τουρκοαμερικανό Λεβέντ Αλπόγκε, μαθηματικό της Anthropic, ο οποίος δημοσίευσε στην προσωπική του σελίδα μια τετρασέλιδη εργασία. «Πιστεύω ότι, σε συνεργασία με το Claude, κατάφερα να βρω μια απόδειξη της Υπόθεσης Ρίμαν» έγραψε.

«Όσα είδα καθώς προχωρούσε αυτή η προσπάθεια με άφησαν τόσο έκπληκτο, ώστε πιστεύω πως αυτό που ζούμε είναι η αυγή μιας πολύ μεγαλύτερης επανάστασης σε ολόκληρο το πεδίο της επιστήμης» σχολίασε με ποιητική διάθεση.

Ο Αλπόγκε δεν δημοσίευσε την πλήρη απόδειξη, η οποία όπως είπε έχει έκταση 250.000 σελίδων, ανάρτησε όμως 17 εκατομμύρια γραμμές κώδικα που επαληθεύουν μια ευρύτερη εκδοχή της εικασίας, γνωστή ως γενικευμένη Υπόθεση Ρίμαν.

Πιθανότατα θα περάσουν μήνες, ίσως και χρόνια, μέχρι να μπορέσουν οι μαθηματικοί να ελέγξουν την πλήρη απόδειξη και να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν ότι είναι ορθή. Πιθανώς θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να ολοκληρώσουν τον άθλο χωρίς να χρησιμοποιήσουν εργαλεία ΑΙ, δεδομένου ότι ο κώδικας που παρουσίασε ο Αλπόγκε είναι μεγαλύτερος από κάποια λειτουργικά συστήματα.

Παραμένει επίσης ασαφές αν η απόδειξη θα επιτρέψει στον κλάδο να κατανοήσει καλύτερα την Υπόθεση Ρίμαν, η οποία αφορά την κατανομή των πρώτων αριθμών. Όπως σχολίασε στο περιοδικό Science ο Μαξίμ Ραντζίβιλ (Maksym Radziwill) του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU), η σημασία των μαθηματικών και γενικά της επιστήμης δεν είναι να συλλέγει αληθείς δηλώσεις αλλά να μας επιτρέπει «να κατανοούμε γιατί συμβαίνουν τα πράγματα».

Ο Αλπόγκε δεν διευκρίνισε πόση υπολογιστική ισχύ χρειάστηκε, είναι όμως πιθανό ότι η προσπάθεια κόστισε εκατομμύρια δολάρια, ένα ποσό που έκανε ορισμένους μαθηματικούς να αναρωτιούνται αν ολόκληρος ο κλάδος τους εξαρτάται από έναν μικρό αριθμό εταιρειών.

Ανθρώπινος αντίπαλος

Λίγες μόνο ώρες μετά την ανακοίνωση του Αλπόγκε, ο ανεξάρτητος ιταλός μαθηματικός Αλεσάντρο Μασούλο, σε συνεργασία με τον Μπράιαν Κόνραντ του Στάνφορντ, υποστήριξαν ότι έχουν στα χέρια τους μια διαφορετική απόδειξη της Υπόθεσης Ρίμαν, για την οποία δεν χρησιμοποιήθηκε ΑΙ.

Σύμφωνα με το Science, ο Μασούλο φέρεται να εργαζόταν για 12 χρόνια πάνω στη συγκεκριμένη απόδειξη, αλλά προτίμησε να μην δημοσιοποιήσει τις ιδέες του για να μην του τις κλέψουν.

Το αρχικό σχέδιο ήταν να περιμένει άλλον έναν χρόνο, μέχρι ο Κόνραντ να ελέγξει το πλήρες κείμενο της απόδειξης, έκτασης 940 σελίδων. Η ανακοίνωση του Αλπόγκε ήταν αυτό που τους οδήγησε να δημοσιεύσουν τώρα το χειρόγραφο.

Και σε αυτή την περίπτωση, θα χρειαστεί καιρός μέχρι να ελεγχθεί η απόδειξη. Μια προηγούμενη απόπειρα του Μασούλο είχε τελικά διαψευστεί πριν από μερικά χρόνια.

Ο γερμανός μαθηματικός Γκέοργκ Φρίντριχ Μπέρνχαρντ Ρίμαν (1826-1866) που διατύπωσε την ομώνυμη υπόθεση

Η Υπόθεση Ρίμαν, την οποία διατύπωσε το 1859 ο γερμανός μαθηματικός Μπέρνχαρντ Ρίμαν, είναι ένα από τα επτά «Προβλήματα της Χιλιετίας» για το οποίο έχει θεσπιστεί έπαθλο ενός εκατομμυρίου δολαρίων.

Η υπόθεση αφορά τους πρώτους αριθμούς, δηλαδή αυτούς που διαιρούνται μόνο με το ένα και τον εαυτό τους (2,3,5,7, 11, 13…). Οι πρώτοι αριθμοί εμφανίζονται ανάμεσα στους υπόλοιπους αριθμούς με τρόπο που μοιάζει ακανόνιστος.

Η Υπόθεση Ρίμαν όμως υποδεικνύει ότι η κατανομή των πρώτων αριθμών ακολουθεί μια συγκεκριμένη μαθηματική τάξη. Η απόδειξή της θα σήμαινε ότι μπορούμε να προβλέπουμε με ακρίβεια πόσο συχνά εμφανίζονται πρώτοι αριθμοί καθώς προχωρούμε προς ολοένα μεγαλύτερους αριθμούς.

«Το ωστικό κύμα εκτείνεται σε ολόκληρο τον κλάδο των μαθηματικών» είπε στο Science ο Γκάιθ Χιάρ, μαθηματικός στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο.

Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι ευσταθεί, η απόδειξη του Αλπόγκε θα μπορούσε να γίνει το δεύτερο Πρόβλημα της Χιλιετίας που λύνεται από την ΑΙ.

Τον Σεπτέμβριο, η OpenAI ανακοίνωσε ότι βρήκε τη μαθηματική λύση για το πρόβλημα των Νάβιερ-Στόουκς, μια σειρά εξισώσεων οι οποίες περιγράφουν την κίνηση των ρευστών.

Αν και η ορθότητα της λύσης ακόμα εκκρεμεί, αρκετοί σχολίασαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη φέρνει πλέον τους μαθηματικούς σε υπαρξιακή κρίση.

Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα βελτιώνουν τις ικανότητές τους στα μαθηματικά με θεαματικό ρυθμό. Το 2024, ένα πειραματικό μοντέλο της Google χρειάστηκε τρεις μέρες υπολογισμών για να λύσει τέσσερα από τα έξι προβλήματα και να πετύχει επιδόσεις αργυρού μεταλλίου στη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα. Την επόμενη χρονιά, μια ειδική έκδοση του μοντέλου Gemini έλυσε πέντε προβλήματα σε 4,5 ώρες και πέρασε το όριο του χρυσού μεταλλίου.

Και τον Οκτώβριο, λίγες εβδομάδες μετά την παρουσίαση της υποψήφιας απόδειξης για το πρόβλημα των Νάβιερ-Στόουκς, η OpenAI ξαναχτύπησε με ένα μπαράζ 722 μαθηματικών εργασιών που γράφτηκαν εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη.

Οι μελέτες καλύπτουν μια μεγάλη γκάμα μαθηματικών κλάδων, όπως η αφηρημένη άλγεβρα, οι κβαντικοί αλγόριθμοι και η διαφορική γεωμετρία.

Όλα πλέον δείχνουν ότι η ΑΙ έφτασε ή ξεπέρασε τους ανθρώπους στα μαθηματικά, ορισμένοι όμως θεωρούν ότι δεν πρόκειται για καλή εξέλιξη.

Τον Σεπτέμβριο, ομάδα μαθηματικών υποστήριξε σε ανοιχτή επιστολή της ότι η πρακτική των εταιρειών ΑΙ να προβάλλουν την επίλυση μαθηματικών προβλημάτων ως απόδειξη των δυνατοτήτων των προϊόντων τους είναι «επιζήμια για τη μαθηματική επιστήμη».

«Γινόμαστε μάρτυρες μιας γενικότερης απειλής για την πνευματική εργασία, καθώς διαπιστώνεται αναντιστοιχία ανάμεσα στα αποτελέσματα της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και στον αρχικό σκοπό για τον οποίο χρησιμοποιείται», έγραφαν οι επιστήμονες.

Υποστήριζαν επίσης πως «η επίλυση προβλημάτων δεν είναι παρά ένα εργαλείο και ένα μέσο για την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου: της βαθύτερης κατανόησης των εννοιών και της απόκτησης ουσιαστικής γνώσης. Αν το ξεχάσουμε αυτό στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχει κίνδυνος το εργαλείο να στραφεί εναντίον του ίδιου του σκοπού που καλείται να υπηρετήσει».

Η μαζική, όλο και ταχύτερη παραγωγή διαπιστώσεων που χαρακτηρίζονται απλώς «αληθείς» ή «ψευδείς» θα μπορούσε να καταστρέψει το γόνιμο έδαφος της επιστημονικής σκέψης, αντί να δώσει πνοή σε νέες ιδέες.

Loading

Play