Με τα μηνύματα του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου και του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου ξεκίνησαν χθες το απόγευμα οι εργασίες του Ε΄ Πανελλήνιου Συνεδρίου Προσκυνηματικών Περιηγήσεων, με θέμα «Θράκη: Η προβολή και ανάδειξη των Ι. Μονών, Ι. Προσκυνημάτων και Προσκυνηματικών Διαδρομών της περιοχής – Η Μοναστηριακή Κουζίνα», το οποίο φιλοξενεί η Ι. Μ. Αλεξανδρουπόλεως έως την 1η Νοέμβρη, υπό την αιγίδα του υπουργείου Τουρισμού και σε συνεργασία με την Εκκλησία της Ελλάδος.
Προσκυνηματικές περιηγήσεις και η ανάδειξη της Θράκης βρέθηκαν στο επίκεντρο των παρεμβάσεων που άνοιξαν το συνέδριο στην Αλεξανδρούπολη, με αναφορές στη θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Στο μήνυμά του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αναφέρθηκε εκτενώς στη Θράκη ως τόπο με πολύτιμους θησαυρούς πίστεως, ιστορίας και πολιτισμού.
«…Η Θράκη, όπως με βαθυτάτας χριστιανικάς ρίζας και ακαταλύτους πνευματικούς δεσμούς μετά της Βασιλευούσης των πόλεων, διαφυλάσσει πολύτιμων θησαυρών πίστεως, ιστορίας και πολιτισμού. Αι ιεραί Μοναί, τα σεβάσματα και τα προσκυνήματά της μαρτυρούν την δημιουργικήν δύναμην της Ορθοδόξου παραδόσεως, η οποία ανεπτύχθη και καρποφορεί επί αιώνας εις την περιοχήν. Εις αυτά συναντώνται η προσευχή πολλών γενεών πιστών, ο μόχθος των κατά καιρούς μοναστικών αδελφοτήτων, η τέχνη και η ευλάβεια του λαού του Θεού.
Η ανάδειξίς των αποτελεί χρέος προς την παρακαταθήκην ταύτην και συγχρόνως προσφοράν προς τον σύγχρονον άνθρωπον ο οποίος αναζητά πηγάς νοήματος και ελπίδος εις την ζωήν του. Το προσκύνημα είναι κίνησις της καρδίας προς Τον Θεόν. Η μετάβασις εις ένα ιερόν τόπον δύναται να καταστεί αφετηρία εσωτερικής πορείας, ευκαιρία προσευχής, μετανοίας και ανανεώσεως του εκκλησιαστικού φρονήματος…».
Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στη μοναστηριακή μαγειρική, σημειώνοντας ότι έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών φορέων διεθνώς, όπως φάνηκε και από την απήχηση του έργου του μακαριστού πατρός Επιφανίου του Αγιορείτου, ο οποίος ανέδειξε την ποικιλία, τα οφέλη, αλλά και τις σημαντικές πνευματικές εκφάνσεις της.
«Εις την μοναστική ζωή η παρασκευή και η προσφορά της τροφής εντάσσονται εις τον καθημερινόν ρυθμόν της προσευχής, της εργασίας και της διακονίας. Η κοινή τράπεζα καλλιεργεί και ενισχύει την ομόνοιαν και την αδελφοσύνην. Η νηστεία παιδαγωγεί εις την εγκράτειαν και η φιλοξενία καθιστά τον ξένον οικείον.
Το λιτόν κέρασμα και το μετά φροντίδος προσφερόμενον γεύμα γίνονται έμπρακτος έκφρασης αγάπης και ενδιαφέροντος δια τους πλησίον καθώς και ευχαριστίας προς τον δοτήρα παντός αδελφού. Το είδος τούτο έχει ιδιαιτέραν σημασίαν εις μίαν εποχήν υπερκαταναλώσεως και σπατάλης. Η συνετή χρήσις των καρπών της γης, η απλότης της διατροφής και η αποφυγή της καταχρήσεως υπομιμνήσκουν ότι οι κτήσεις είναι δώρον του Θεού εμπεπιστευμένες στον άνθρωπον.
Η μοναστηριακή παράδοσις δύναται να εμπνεύσει έν μέτρον ζωής εις το οποίον η ευγνωμοσύνη συνδέεται με την εγκράτειαν και η προσωπική επάρκεια με τη μέριμνα δια τους εν ανάγκαις αδελφούς μας.
Η συνεργασία των τοπικών ιερών Μητροπόλεων, των Ενοριών και των Μοναστικών Κοινοτήτων μετά των επιστημόνων και των αρμοδίων φορέων δύναται να συμβάλλει ουσιαστικώς εις την διαφύλαξιν και την ορθήν ανάδειξιν του ιστορικού και πολιτισμικού πλούτου της Θράκης. Αι προσκυνηματικαί διαδρομαί προσφέρουν δυνατότητας γνωριμίας με την εκκλησιαστικήν κληρονομίαν, συναντήσεως με τας τοπικάς κοινότητας και καλλιεργίας του ενδιαφέροντος διά την σπουδαίαν αυτήν παρακαταθήκην…».
Η θρακική γη παρουσιάζεται, σύμφωνα με τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, ως αφετηρία ουσιαστικών προσκυνηματικών διαδρομών, με σύνδεση της ιστορίας, της πίστης και της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.
Την άρρηκτη σύνδεση του προσκυνηματικού τουρισμού με την πνευματική αποστολή της Εκκλησίας, την ιστορική μνήμη και την πολιτιστική ταυτότητα του τόπου που φιλοξενεί το συνέδριο τόνισε στο μήνυμά του ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Διευκρίνισε ότι η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει τις προσκυνηματικές περιηγήσεις μόνο ως μετακίνηση ανθρώπων ή ως δραστηριότητα οικονομικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα, αλλά πρωτίστως ως δυνατότητα πνευματικής αναζήτησης, γνωριμίας με την ορθόδοξη παράδοση, συνάντηση με την ιστορία της πίστεως και βιωματικής επαφής με τους ιερούς τόπους, τα σεβάσματα και τα μνημεία της Ορθοδοξίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά, σύμφωνα με τον κ.κ. Ιερώνυμο, η διοργάνωση του Ε΄ συνεδρίου στη Θράκη, μια περιοχή με ξεχωριστή ιστορική, εκκλησιαστική και πολιτιστική φυσιογνωμία. «Θράκη, σταυροδρόμι λαών, πολιτισμών, παραδόσεων, διατηρεί ανεξίτηλα τα ίχνη της χριστιανικής παρουσίας και της Ορθοδόξου μαρτυρίας. Απ’ την Αλεξανδρούπολη, ως την Κομοτηνή, την Ξάνθη, το Διδυμότειχο, την Ορεστιάδα, η θρακική γη διαφυλάσσει έναν πολύτιμο θησαυρό εκκλησιαστικών μνημείων, ιστορικών ναών, μοναστηριακών κοινοτήτων και τόπων ιδιαίτερης πνευματικής αναφοράς. Οι τόποι αυτοί αποτελούν την αφετηρία ουσιαστικών προσκυνηματικών διαδρομών, οι οποίες αναδεικνύουν -και αυτός είναι ο σκοπός μας- την ιστορική συνέχεια, τη θρησκευτική κληρονομιά και τον πλούτο της Ορθοδόξου ζωής.
Η Θράκη μας υπενθυμίζει ότι η Ορθοδοξία δεν είναι μόνο ιστορική παρακαταθήκη, αλλά ζωντανή παρουσία, η οποία συνεχίζει να εμπνέει, να ενώνει και να προσφέρει ελπίδα. Και η ανάδειξη των προσκυνημάτων της δεν αφορά αποκλειστικά την προβολή ενός τόπου, αλλά πρωτίστως τη διακονία της εκκλησιαστικής μνήμης και τη μετάδοση της πίστεως στις νεότερες γενιές».
Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στη σύνδεση των προσκυνηματικών περιηγήσεων με την πρώτη προβολή της μοναστηριακής διατροφής και της αυθεντικής μοναστηριακής κουζίνας. «Η μοναστηριακή τράπεζα, η μοναστηριακή κουζίνα, δεν είναι απλώς ένα σύνολο παραδοσιακών συνταγών. Αποτελεί έκφραση ενός ολόκληρου τρόπου ζωής, ο οποίος διαμορφώθηκε μέσα από την άσκηση, την εγκράτεια, την προσευχή, τον σεβασμό στη δημιουργία και την αδελφική κοινωνία… Δεν είναι αυτό σκοπός, ούτε αντικείμενο υπερβολής, αλλά ευλογία και ευκαιρία κοινωνίας. Η νηστεία, η απλότητα, η αξιοποίηση των αγαθών της γης, η φιλοξενία, συνθέτουν μια γαστρονομική και πνευματική παράδοση με ιδιαίτερη αξία… Ο επισκέπτης δεν είναι ένας ταξιδιώτης, ένας καταναλωτής υπηρεσιών, είναι ο συνάνθρωπος, τον οποίο η Εκκλησία υποδέχεται με σεβασμό, με απλότητα και διάθεση προσφοράς. Επομένως, η σύνδεση των προσκυνηματικών περιηγήσεων με τη μοναστηριακή γαστρονομία οφείλει να διατηρεί ακέραιο τον πνευματικό χαρακτήρα της και η προβολή της δεν πρέπει να αποσυνδέεται από τις αξίες της εγκράτειας, της ευχαριστίας και της ευλογημένης φιλοξενίας που τη γέννησαν…», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ.κ. Ιερώνυμος.
Ενίσχυση της Ελλάδας ως διεθνούς προορισμού προσκυνήματος και πνευματικής αναζήτησης έθεσε ως στόχο η υφυπουργός Τουρισμού ‘Αννα Καραμανλή, μιλώντας στην έναρξη των εργασιών του συνεδρίου.
Κατά την ομιλία της στην έναρξη των εργασιών του συνεδρίου, η υφυπουργός Τουρισμού ‘Αννα Καραμανλή αναφέρθηκε στον ξεχωριστό πολιτιστικό πλούτο που διαθέτει η Θράκη, έναν ιδιαίτερο -όπως είπε- προορισμό της πατρίδας μας «…από τους αρχαίους ταφικούς τύμβους και τα θέατρα, έως τα βυζαντινά κάστρα, τους ναούς και τα ιστορικά μοναστήρια, τα μνημεία της μαρτυρούν τη μακραίωνη ιστορία της και τη ζωντανή σχέση των ανθρώπων με τον τόπο τους…».
Σημείωσε πως η διοργάνωση του συνεδρίου εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πρωτοβουλιών της Κοινής Συντονιστικής Επιτροπής Προσκυνηματικού Τουρισμού, της οποίας προεδρεύει, μέσω της οποίας ενισχύεται η συνεργασία του υπουργείου με τους εκκλησιαστικούς φορείς και διαμορφώνεται ένα κοινό πλαίσιο δράσης. «…Εργαζόμαστε συστηματικά για έναν κοινό σκοπό, να αναδείξουμε τον προσκυνηματικό πλούτο της πατρίδας μας και να στηρίξουμε την υπεύθυνη ανάπτυξη του προσκυνηματικού τουρισμού. Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε τη θέση της Ελλάδας ως διεθνούς προορισμού προσκυνήματος και πνευματικής αναζήτησης με σταθερή προϋπόθεση τον σεβασμό στην ιερότητα των τόπων, στον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε Μητρόπολης και στον τρόπο ζωής κάθε μοναστικής κοινότητας. Η πνευματική παρακαταθήκη της Ορθοδοξίας, τα θρησκευτικά μνημεία και οι διαδρομές πίστης της χώρας μας έχουν οικουμενική εμβέλεια.
Το μήνυμα αγάπης και αλληλεγγύης που μεταφέρουν υπερβαίνει σύνορα και διαφορές, ανοίγοντας δρόμους συνάντησης και αλληλοκατανόησης. Η Ελλάδα μπορεί να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο πολύτιμες ευκαιρίες εσωτερικής αναζήτησης, περισυλλογής και ουσιαστικής επαφής με μία ζωντανή, πνευματική παράδοση. Αυτή η προοπτική προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή των ιερών Μητροπόλεων και των μοναστικών κοινοτήτων… Η γνώση, η εμπειρία και η καθοδήγησή τους είναι καθοριστικές για κάθε βήμα μας. Χρειάζεται να καταγράψουμε με φροντίδα τους τόπους προσκυνήματος, να αναδείξουμε την ιστορία τους και να παρουσιάσουμε με εγκυρότητα τις παραδόσεις που διαφυλάσσουν. Να προσφέρουμε στον επισκέπτη αξιόπιστη πληροφόρηση ώστε να γνωρίζει τον τόπο που επισκέπτεται και να κατανοεί τον πνευματικό του χαρακτήρα.
Σε αυτό ακριβώς το πνεύμα, το φετινό συνέδριο φωτίζει τόσο την υλική όσο και την άυλη θρησκευτική κληρονομιά της Θράκης. Η μοναστηριακή κουζίνα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της παράδοσης. Συνδέεται με τη νηστεία, το μέτρο, τη φιλοξενία και τη φροντίδα για το συνάνθρωπο, μεταφέροντας γνώσεις και πρακτικές από γενιά σε γενιά…. Αυτός ο θρησκευτικός και πολιτιστικός πλούτος, σε συνδυασμό με το φυσικό περιβάλλον, τα σπάνια οικοσυστήματα και τη φιλοξενία των κατοίκων, προσφέρει στη Θράκη σημαντικές δυνατότητες τουριστικής ανάπτυξης.
Από την Ξάνθη μέχρι τον Έβρο και από τους ορεινούς όγκους της Ροδόπης μέχρι το θρακικό πέλαγος και τη Σαμοθράκη, η περιοχή μπορεί να προσφέρει αυθεντικές εμπειρίες καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Με σχέδιο, οργάνωση και ενεργό συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, αυτή η προοπτική μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για τους κατοίκους, διαφυλάσσοντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου και την καθημερινότητα των κοινοτήτων. Για το υπουργείο Τουρισμού, ο θρησκευτικός και προσκυνηματικός τουρισμός αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, άμεσα συνδεδεμένη με τη βιώσιμη και ισόρροπη τουριστική ανάπτυξη. Μπορεί να ενισχύσει τις τοπικές οικονομίες, να στηρίξει μικρές επιχειρήσεις και παραγωγούς και να φέρει επισκέπτες σε περιοχές πέρα από τους ήδη καθιερωμένους και δημοφιλείς μας προορισμούς. Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, προσελκύοντας επισκέπτες και εκτός των μηνών αιχμής. Η ανάπτυξή του χρειάζεται να συμβαδίζει με την προστασία του περιβάλλοντος, τον σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και πάνω απ’ όλα τη διαφύλαξη του πνευματικού χαρακτήρα των ιερών τόπων…», δήλωσε χαρακτηριστικά η υφυπουργός Τουρισμού.
