Η πρώτη εικονογραφημένη καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης με μονόχρωμα σκίτσα που έχει καταγραφεί είναι από τον Απρίλιο του 1896. Εκδότης της κάρτας είναι ο Γερμανικός Όμιλος Μπόουλινγκ (Deutsche Kegelklub) στη Θεσσαλονίκη.
Όλες σχεδόν οι ελάχιστες καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης που έχουν ταχυδρομηθεί τον 19ο αιώνα είναι τύπου «Gruss Aus» (Χαιρετισμούς από…) πολλών όψεων, με κυρίαρχη διακόσμηση art nouveau, που είναι η μοδάτη αισθητική της εποχής και είναι τυπωμένες στη Γερμανία.
Στοιχεία για τις παλαιότερες καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης αποκάλυψε ο συλλέκτης, Γιώργος Θωμαρέης, στη χθεσινή εκδήλωση – παρουσίαση του Ημερολογίου του 2026 του Ιδρύματος Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ) «Θεσσαλονικέων Ενθυμήματα. Εικονογραφημένα επιστολικά δελτάρια της Θεσσαλονίκης (1896-1912)», στις σελίδες του οποίου παρουσιάζεται μέρος της συλλογής του.
Από το 1898 ή το 1899, τα βιβλιοπωλεία της πόλης, κυρίως εβραϊκά και ελληνικά, αρχίζουν να εκτυπώνουν δικές τους καρτ ποστάλ, κυρίως λιθογραφικές, βασισμένες σε φωτογραφικά κλισέ των Μιχάλη Λιόντα και Paul Zepdji. Οι κάρτες αυτής της πρώτης εποχής είναι λιθογραφικής εκτύπωσης, εξήγησε ο κ. Θωμαρέης, ο οποίος παραχώρησε καρτ ποστάλ της Θεσσαλονίκης από τη συλλογή του που τυπώθηκαν από τα τέλη του 19ου αιώνα, την ύστερη οθωμανική περίοδο μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα και την εμπέδωση της ελληνικής κυριαρχίας.
Οι συλλογές καρτ ποστάλ με θέμα τη Θεσσαλονίκη υπήρξαν ανέκαθεν δημοφιλείς μεταξύ των συλλεκτών, τόνισε ο κ. Θωμαρέης, επισημαίνοντας ότι η χρονολογική σύμπτωση αυτής της πρώτης εποχής των καρτ ποστάλ με την οικονομική ακμή και τον επιθετικό εκσυγχρονισμό της πόλης έχει συμβάλλει στην ανάπτυξή τους.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η Θεσσαλονίκη είναι το επίκεντρο σημαντικών γεγονότων της πρώτης δεκαετίας του 20ου αιώνα (Μακεδονικό ζήτημα, βομβιστικές ενέργειες των Βούλγαρων αναρχικών, Μακεδονικός Αγώνας, Επανάσταση των Νεότουρκων, Επίσκεψη του Σουλτάνου). Υπάρχουν καρτ ποστάλ που απεικονίζουν σημαντικές στιγμές της πόλης από αυτά τα γεγονότα, οι οποίες είναι και οι κορυφαίες στη συλλογή.
Η τρίτη αιτία είναι ότι η όμορφη πόλη που απεικονίζεται στις καρτ ποστάλ, μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, αλλά και τους κατά καιρούς οικοδομικούς οργασμούς των δεκαετιών που ακολούθησαν, έπαψε να υπάρχει, πλην εξαιρέσεων.
«Έτσι, χάρη στις καρτ ποστάλ μπορούμε να θαυμάζουμε και να ενθυμούμαστε την υπέροχη παραλία με τα διώροφα, τον Λευκό Πύργο με το περιτείχισμα, τη λεωφόρο Εξοχών, αλλά και την Εθνικής Αμύνης με τα πανέμορφα αρχοντικά και βίλες και πολλά άλλα», επισήμανε.
Ιδιότυπο ταξίδι στον χρόνο και «παράθυρο» σε μία πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη
Το φετινό Ημερολόγιο είναι έργο αφιερωμένο στη μνήμη της πόλης και στις διαδοχικές της μεταμορφώσεις και ένα ιδιότυπο ταξίδι στον χρόνο, που προσκαλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει εκ νέου τη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα. Οι μεταβάσεις της πόλης αναδεικνύονται μέσα από σπάνιο υλικό, εμπλουτισμένο με επιστημονικά τεκμηριωμένα κείμενα διακεκριμένων ερευνητών, φωτίζοντας το αστικό περιβάλλον, τους ανθρώπους και τα τοπόσημα της περιόδου 1896 -1912, σημείωσε.
Η μελέτη τους ενισχύει τη σύγχρονη κατανόηση της πολυπολιτισμικής συνύπαρξης και της συλλογικής μνήμης. Στο Ημερολόγιο παρουσιάζονται εικόνες από την εβραϊκή συνοικία και τις συναγωγές, την παλιά μουσουλμανική αγορά, καθώς και στιγμές από τη ζωή των Αρμενίων, των Λεβαντίνων και άλλων μικρότερων κοινοτήτων.
Χαιρετισμό απέστειλε ο υφυπουργός Εσωτερικών, αρμόδιος για θέματα Μακεδονίας – Θράκης, Κωνσταντίνος Γκιουλέκας και παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο συντονιστής του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, Γιάννης Παπαγεωργίου και ο πρόεδρος Δ.Σ. του Αναπτυξιακού Οργανισμού Κεντρικής Μακεδονίας, Θάνος Μπέγκας.
