Η ασφάλεια των δημοσιογράφων συνδέεται άμεσα με την ελευθερία της ενημέρωσης, την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και τη λειτουργία της δημοκρατίας. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της 2ης ημερίδας Περιφερειακής Διαβούλευσης της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη.
Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι των δημοσιογραφικών ενώσεων και του Αθηναϊκού- Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων έκανε ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου. Όπως είπε, πρόκειται για «ένα σχέδιο με συγκεκριμένο και μετρήσιμο περιεχόμενο» και όχι για μια γενική διακήρυξη προθέσεων. «Δεν είναι λοιπόν ένα σχέδιο με αόριστες, θα έλεγα, ευχές, αλλά με ένα πραγματικό, μετρήσιμο αποτύπωμα», τόνισε, εξηγώντας ότι η εφαρμογή του αποτυπώνεται ήδη σε συγκεκριμένες κυβερνητικές πρωτοβουλίες.
Το Εθνικό Σχέδιο περιλαμβάνει οκτώ άξονες, στους οποίους εντάσσονται μεταξύ άλλων η φυσική και η ψηφιακή ασφάλεια, η εκπαίδευση και η διεθνής συνεργασία. Στόχος, μέσα από τη διαβούλευση, είναι να διαμορφωθεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο με συγκεκριμένες δράσεις, μηχανισμούς και ορόσημα, ώστε η εφαρμογή του να μπορεί να αξιολογείται στην πράξη. Ο κ. Κιρμικίρογλου επισήμανε επίσης την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου για τις καταχρηστικές αγωγές κατά δημοσιογράφων, με το οποίο, όπως είπε, θωρακίζεται η δουλειά του επαγγελματία δημοσιογράφου απέναντι σε συμφέροντα που συχνά επιδιώκουν τη φίμωση της αντικειμενικής πληροφόρησης.
Ο κ. Κιρμικίρογλου υπογράμμισε ότι κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει το Διεθνές Κέντρο Εκπαίδευσης για την Προστασία των Δημοσιογράφων, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Κέντρο έχει ήδη περάσει από το στάδιο της καλής πρόθεσης στην παραγωγή μετρήσιμων αποτελεσμάτων, πραγματοποιώντας εκπαιδεύσεις και κοινές δράσεις μεταξύ δημοσιογράφων, αστυνομικών και δικαστικών λειτουργών, με έμφαση στην εκπαίδευση όσων καλούνται να εργαστούν σε εμπόλεμες ζώνες.
Πολλές από τις προβλέψεις του σχεδίου αποτυπώνονται και στη νέα συλλογική σύμβαση εργασίας που υπογράφηκε για τους δημοσιογράφους στα δημόσια μέσα ενημέρωσης. Ειδικά, όπως ανέφερε, αφορά και στις αποστολές δημοσιογράφων των δημόσιων ΜΜΕ σε εμπόλεμες ζώνες.
«Δεν θα πηγαίνεις σε εμπόλεμη ζώνη, εάν δεν έχεις περάσει πιστοποιημένη εκπαίδευση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Κιρμικίρογλου, περιγράφοντας τη νέα θεσμική προσέγγιση που θέτει ως προϋπόθεση την κατάλληλη προετοιμασία πριν από μια αποστολή υψηλού κινδύνου.
Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη οι δημοσιογράφοι να διαθέτουν όχι μόνο την απαραίτητη εκπαίδευση, αλλά και τον κατάλληλο τεχνικό εξοπλισμό, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν με ασφάλεια στις απαιτήσεις της αποστολής τους.
Ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης σημείωσε επίσης ότι η Ελλάδα επιδιώκει να αποτελέσει σημείο αναφοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς διαθέτει εθνικό σχέδιο, φιλοξενεί διεθνές κέντρο εκπαίδευσης και αναπτύσσει συνεργασίες με ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. «Θέλουμε σήμερα να έχουμε ένα καλό σχέδιο, ρεαλιστικό, και στην τελική αυτό να αξιολογηθεί στην πράξη», είπε.
Σημείωσε ακόμη ότι η ασφάλεια των δημοσιογράφων δεν είναι ζήτημα που αφορά μόνο τον δημοσιογραφικό κλάδο.
«Τα θέματα δημοσιογραφίας δεν είναι απλά ένα κομμάτι πολιτισμού για μία χώρα, η οποία έχει ελεύθερη ενημέρωση», ανέφερε ο κ. Κιρμικίρογλου, συνδέοντας την προστασία των δημοσιογράφων με την εμπιστοσύνη των πολιτών και τη δημοκρατική λειτουργία.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης, Γιάννης Βοιτσίδης, χαρακτήρισε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης πιθανό «σημείο αναφοράς για μία ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας των δημοσιογράφων», αλλά και παράδειγμα καλής πρακτικής για την Ευρώπη. «Κανένας δημοσιογράφος δεν πρέπει να χρειάζεται να κάνει συμβιβασμούς σε βάρος της ασφάλειάς του για να υπηρετήσει το καθήκον του», σημείωσε.
Ο πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ, Σωτήρης Τριανταφύλλου, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια των δημοσιογράφων είναι «μείζον θέμα για την πολυφωνία και τη δημοκρατία». Όπως εξήγησε, αφορά τόσο τη φυσική προστασία σε εμπόλεμες ζώνες και περιοχές καταστροφών όσο και τις διακρίσεις στον χώρο εργασίας, την ισότητα των φύλων, τις εργασιακές συνθήκες, τις συλλογικές συμβάσεις και την ασφαλιστική κάλυψη.
Η πρόεδρος της Ένωσης Δημοσιογράφων Ιδιοκτητών Περιοδικού Τύπου, Πένυ Καλύβα, στάθηκε στη σημασία της διοργάνωσης της ημερίδας στη Θεσσαλονίκη και στην ανάγκη να αποτυπωθούν οι ιδιαιτερότητες των δημοσιογράφων της περιφέρειας. Όπως είπε, οι 84 δράσεις του Εθνικού Σχεδίου καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα ζητημάτων και η συμμετοχή των φορέων στη διαβούλευση είναι κρίσιμη για την τελική διαμόρφωσή του.
Τέλος, ο Γενικός Γραμματέας Δικαιοσύνης Πέλοψ Λάσκος ανέδειξε μια διαφορετική αλλά εξίσου κρίσιμη διάσταση της ασφάλειας, τη δικαστική προστασία των δημοσιογράφων απέναντι σε καταχρηστικές αγωγές.
Όπως εξήγησε, ο ερευνητής δημοσιογράφος είναι εκτεθειμένος σε ισχυρά συμφέροντα και οργανωμένες ομάδες που μπορεί να επιδιώξουν να εμποδίσουν τη δημοσιογραφική έρευνα. «Δεν υπερασπίζεται κάποιο δικαίωμα, αλλά ασκεί με τέτοιο τρόπο τα δικαιώματά του ώστε να καταστρέψει αυτόν που έχει απέναντί του, δηλαδή τον επαγγελματία δημοσιογράφο», ανέφερε, περιγράφοντας τη λογική των καταχρηστικών αγωγών. Ο νέος νόμος, όπως τόνισε, δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο προστασίας, με στόχο να αντιστρέψει αυτή την ανισορροπία και να καταστήσει αποτελεσματικότερη και ταχύτερη τη δικαστική προστασία των δημοσιογράφων.
«Δεν ήταν ένα νομικό κείμενο, δεν ήταν ένα νομοθετικό κείμενο από τα πολλά που κυκλοφορούν. Ήταν μία θεσμική παρέμβαση η οποία θωρακίζει τον δημοσιογράφο και του ασκεί το λειτούργημα, το επάγγελμά του», υπογράμμισε ο κ. Λάσκος.
Φάνης Γρηγοριάδης
[φωτογραφία ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΧΗΡΑΣ]
