«Βλέπουμε τον κόσμο μία φορά, στην παιδική μας ηλικία. Τα υπόλοιπα είναι μνήμη» έλεγε η Λουίζ Ελίζαμπεθ Γκλικ, Αμερικανίδα ποιήτρια που κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2020. Αυτή τη φράση χρησιμοποίησε ο ψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής Ιάκωβος Μαρτίδης για να δώσει έμφαση στη σημασία του οικογενειακού περιβάλλοντος και της αγάπης των γονέων, ώστε να χτιστεί πάνω της η ψυχική υγεία των παιδιών. «Στην παιδική μας ηλικία βλέπουμε τον κόσμο κυρίως μέσα από τα μάτια των γονιών μας, που λειτουργούν ως καθρέφτες, ως πρότυπα». Τόνισε ότι πολλές φορές τα παιδιά κοιτάνε τους γονείς για να δουν αν έχουν την επιδοκιμασία τους, αν τα κοιτούν τρυφερά. Φτιάχνουν μια αρχετυπική σχέση που ορίζει σε μεγάλο βαθμό τις μετέπειτα σχέσεις τους, καθώς τείνουν να επαναλαμβάνονται διαχρονικά.
«Η συστηματική απουσία, η αδιαφορία, η παραμέληση εκ μέρους των γονιών συνιστά κακοποίηση και είναι γενεσιουργός αιτία βίας», υπογράμμισε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε: «Κανένα παιδί δεν γεννιέται κακό. Τα παιδιά διαπλάθονται βαθμιαία σε κακά παιδιά, γιατί μένουν χωρίς αγάπη, νοιάξιμο, φροντίδα, όρια. Μεγαλώνουν ουσιαστικά μόνα και απροστάτευτα».
Πολυπαραγοντικό φαινόμενο η έξαρση της βίας των ανηλίκων
Αναφερόμενος στην έξαρση της βίας των ανηλίκων, ο κ. Μαρτίδης χαρακτήρισε το φαινόμενο πολυπαραγοντικό, επισημαίνοντας ότι πίσω από αυτό βρίσκεται ένας συνδυασμός αιτίων και συνθηκών που αλληλεπιδρούν. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται η οικονομική εξαθλίωση, η ανεργία, ο κοινωνικός αποκλεισμός, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, το κακοποιητικό ενδοοικογενειακό κλίμα, ο αλκοολισμός, η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, η ύπαρξη σοβαρής ψυχοπαθολογίας, το ψηφιακό περιβάλλον και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τέσσερις κρίσιμοι παράγοντες
Πιο συγκεκριμένα, τέσσερις κρίσιμοι παράγοντες είναι το οικογενειακό περιβάλλον, το σχολείο, το ψηφιακό περιβάλλον και οι πολιτισμικοί και οικονομικοί λόγοι. «Αν ένα παιδί νιώθει ότι δεν το αγαπούν οι γονείς του, θα δυσκολευτεί να αγαπήσει τον εαυτό του» σχολίασε και τόνισε ότι η αγάπη δημιουργεί ένα δίχτυ ασφαλείας, όπου τα παιδιά αισθάνονται ελεύθερα και ότι αξίζουν. Αυτή η αίσθηση ότι μας αγαπούν και ότι αξίζουμε είναι η κινητήρια δύναμη της εξέλιξης.
Σχετικά με το σχολείο και την ανάγκη των παιδιών να ανήκουν σε μια ομάδα, παρατηρούνται λιγότερα περιστατικά βίας σε μουσικά σχολεία, όπου καλλιεργείται το ομαδικό πνεύμα. Η καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ μαθητών και δασκάλων λειτουργεί ως πρόληψη απέναντι σε εκδηλώσεις βίας.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και σε βιντεοπαιχνίδια, ταινίες και στίχους μουσικών, προβάλλονται συχνά πρότυπα επιθετικότητας, γεγονός που οδηγεί σε κανονικοποίηση και απενοχοποίηση της βίας, ενώ η καταγραφή βίαιων πράξεων και η ανάρτησή τους στο διαδίκτυο λειτουργούν ως επιβράβευση.
Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν
Ο ψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής παρουσίασε συγκεκριμένες δράσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν προληπτικά, προτείνοντας την αύξηση των σχολών γονέων, των σχολικών ψυχολόγων, και την υλοποίηση προγραμμάτων διαμεσολάβησης, όπου οι μαθητές θα εκπαιδεύονται στο να λύνουν τις διαφορές τους μέσω του διαλόγου. Η ενασχόληση με τον αθλητισμό και τις τέχνες μπορεί να απορροφήσει δημιουργικά τον θυμό και τις εντάσεις των παιδιών, αλλά και να τους αλλάξει τη ζωή.
Επιπλέον, ανέφερε ότι θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο σχολείο μαθήματα που αφορούν τις διαπροσωπικές σχέσεις, την ενσυναίσθηση και την αυτορρύθμιση των συναισθημάτων, καθώς και να κινητοποιούνται σύλλογοι γονέων και φορείς της κοινότητας ώστε τα παιδιά να αισθάνονται το ενδιαφέρον για αυτά.
Στο ερώτημα ποιες είναι οι πιο συχνές ρωτήσεις που δέχεται από τους γονείς, ο κ. Μαρτίδης ανέφερε ότι αυτές αφορούν την εξάρτηση από τα κινητά και τους τρόπους προφύλαξης των παιδιών από παραβατικές ομάδες. «Είναι πολύ σημαντική η πρόληψη και αυτή έχει να κάνει με το πόσο έχουν καλλιεργηθεί οι δεσμοί αγάπης μέσα στην οικογένεια», τόνισε χαρακτηριστικά.
