Μαθηματικοί, φιλόλογοι και απόφοιτοι άλλων σχολών στρέφονται στην πληροφορική μέσω του μεταπτυχιακού ΠΑΜΑΚ, την ώρα που οι επιστήμονες πληροφορικής και οι μηχανικοί λογισμικού εξακολουθούν να μην επαρκούν για τις ανάγκες της αγοράς. Τα ελληνικά πανεπιστήμια παράγουν δεκάδες χιλιάδες λιγότερους επιστήμονες του κλάδου σε σχέση με τη ζήτηση, ενώ οι τεχνολογικές εταιρείες αναζητούν νέους με δεξιότητες, ειδικά στην περίοδο των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η επανακατάρτιση αποφοίτων από σχολές θετικών επιστημών, όπως μαθηματικά, χημεία ή φυσική, εμφανίζεται ως ένας δρόμος για να καλυφθεί αυτό το κενό, καθώς διαθέτουν την ακαδημαϊκή βάση για να ακολουθήσουν τον προγραμματισμό. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης απόφοιτοι διοίκησης επιχειρήσεων και χρηματοοικονομικών, αλλά και φιλόλογοι με ενδιαφέρον για την τεχνολογία, που θέλουν να αποκτήσουν δεξιότητες προγραμματιστή. Οδηγός τους είναι το επαγγελματικό μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Ανάπτυξη Επιχειρησιακών Συστημάτων Λογισμικού» του Τμήματος Εφαρμοσμένης Πληροφορικής της Σχολής Επιστημών Πληροφορίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, με τη σύμπραξη και χρηματοδότηση της Deloitte.
Πρόκειται για ένα μεταπτυχιακό μεταστροφής με καινοτόμα στοιχεία, που συγκεντρώνει ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον: για τον δεύτερο κύκλο του, που άρχισε πρόσφατα, κατατέθηκαν 150 αιτήσεις για 35 θέσεις, όπως αναφέρει ο διευθυντής του προγράμματος, Θέμης Ταμπούρης, καθηγητής στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του ΠΑΜΑΚ. Οι ενδιαφερόμενοι έχουν κυρίως σπουδές χρηματοοικονομικών, διοίκησης επιχειρήσεων και μάρκετινγκ, ενώ λιγότεροι έχουν πτυχίο μαθηματικών ή φυσικής. Η μάθηση είναι προβληματοκεντρική, λέει ο καθηγητής, καθώς το ένα τρίτο της γνώσης αποκτιέται με ομαδική δουλειά πάνω σε πραγματικό πρόβλημα και πραγματικό σύστημα για την επίλυσή του. Από τα 30 ECTS κάθε εξαμήνου, τα 10 προέρχονται από το πραγματικό μοντέλο, ενώ η διάρκεια του προγράμματος είναι περίπου ενάμισης χρόνος και οι μεταπτυχιακοί φοιτητές και φοιτήτριες συγκεντρώνουν συνολικά 180 ECTS, αφού ένα εξάμηνο αφιερώνεται στη διπλωματική εργασία.
Από την Πτολεμαΐδα και τη Σάμο στη Deloitte
Ο Ηλίας Μαζαράκης και η Αναστασία Γκανάτσα, με σπουδές στα Μαθηματικά και τη Φιλολογία αντίστοιχα, είναι δύο από τους νέους ανθρώπους που άλλαξαν πορεία ή ενίσχυσαν τις δεξιότητές τους στον τεχνολογικό κλάδο μέσα από τον πρώτο κύκλο του προγράμματος. Ο Ηλίας Μαζαράκης, με καταγωγή από την Πτολεμαΐδα και σπουδές Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στη Σάμο, αναφέρει ότι για νέους από τη γενέτειρά του, όπου η ανεργία είναι υψηλή και λόγω του κλεισίματος των λιγνιτικών μονάδων, η μεταστροφή προς το software engineering μπορεί να ανοίξει περισσότερες ευκαιρίες επαγγελματικής αποκατάστασης. Ο ίδιος αγαπούσε τον προγραμματισμό πολύ πριν ασχοληθεί επαγγελματικά με το αντικείμενο και λέει πως, σε σχέση με τα θεωρητικά μαθηματικά, ο προγραμματισμός δίνει άμεσα ορατά αποτελέσματα, ενώ του αρέσει να δημιουργεί, να λύνει προβλήματα και να ενώνει κουκίδες.
«Το software engineering είναι κλάδος που απαιτεί diversity, οπότε το πρόγραμμα αυτό, στο οποίο μετέχουν απόφοιτοι από διάφορες ειδικότητες, πετυχαίνει και τη διαφορετικότητα. Τα μαθηματικά με βοήθησαν να αντιληφθώ σύνθετες έννοιες που σχετίζονται με τον προγραμματισμό, αλλά και οι άνθρωποι της Deloitte ήταν κοντά μου. Παρακολουθούσα το Linkedin και έβλεπα ότι σε πολλές αγγελίες δεν ήταν προαπαιτούμενο να έχεις τελειώσει σχολή πληροφορικής, αρκούσε να είσαι από τον χώρο του STEM. Μου άρεσε ο προγραμματισμός, στον οποίο όλα είναι ένα κυνήγι βελτιστοποίησης, όπως και στα μαθηματικά, και μόλις είδα το μεταπτυχιακό, κατέθεσα την αίτηση. Για μένα αυτό το μεταπτυχιακό ήταν upskilling, όχι μόνο reskilling», επισημαίνει. Προσθέτει ότι το πρόγραμμα τον βοήθησε να βρει τη σημερινή δουλειά του και ότι προσελήφθη στη Deloitte ως full stack software engineer. Νωρίτερα σπούδαζε και δούλεψε για λίγο στην εστίαση, παράλληλα με τις προπτυχιακές του σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ενώ στο μεταπτυχιακό δεν εργαζόταν ταυτόχρονα, καθώς ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό. Όπως λέει, είχε μέντορα, κάτι που τον βοήθησε πολύ, και πλέον ετοιμάζεται να εκπονήσει διδακτορικό με αντικείμενο τους πράκτορες Τεχνητής Νοημοσύνης.
Χωρίς δεύτερη σκέψη, από την Πολωνία στη Θεσσαλονίκη
Η Αναστασία Γκανάτσα σπούδασε στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. Αν και αρχικός της στόχος ήταν να γίνει ψυχολόγος, την ενδιέφεραν πάντα η πληροφορική και η ρομποτική, με την οποία ασχολήθηκε ήδη από τις προπτυχιακές σπουδές της, μέσα από την εκπαιδευτική ρομποτική. Η ενασχόλησή της με την τεχνολογία την οδήγησε εν μέσω της πανδημίας στην Πολωνία, όπου για τέσσερα χρόνια εργάστηκε στη διαχείριση πρότζεκτ για την αμερικανική εταιρεία συμβούλων πληροφορικής Genpact, με πελάτες πλατφόρμες όπως οι YouTube, Meta και Tiktok. Πάντα σκεφτόταν να επιστρέψει στην Ελλάδα, αν προέκυπτε κάτι αξιόλογο, και αυτό συνέβη με τη δημιουργία του νέου μεταπτυχιακού. Δήλωσε συμμετοχή χωρίς δεύτερη σκέψη, έγινε δεκτή και επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη, ενώ λέει ότι η προηγούμενη εκπαιδευτική της πορεία τη βοήθησε να ανταποκριθεί καλύτερα στα μαθήματα.
Το μεταπτυχιακό πρόγραμμα της έδωσε πιο ολιστική προσέγγιση και είχε ως αποτέλεσμα να προαχθεί στην εταιρεία όπου εργάζεται, βρετανική με έδρα το Λονδίνο και γραφεία στην Ελλάδα. «Σήμερα εργάζομαι ως επικεφαλής ομάδας 10 προγραμματιστών λογισμικού (…) Θεωρώ πως ήταν πάρα πολύ σημαντικό το υψηλό επίπεδο γνώσεων που απέκτησα (…) Θα συνεχίσω με διδακτορικό, το οποίο θα έχει ως αντικείμενο το human in the loop στην εποχή της ΤΝ, γιατί ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει πολύ καίριος», επισημαίνει. Ο προγραμματισμός, όπως λέει, είναι για εκείνη εργαλείο που ανοίγει νέες προοπτικές. «Τον βλέπω σαν αίνιγμα που θέλω να λύσω και σαν ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για να δημιουργήσω», αναφέρει, προσθέτοντας πως ίσως στο μέλλον δημιουργήσει κάτι δικό της.
Οι καλοί απόφοιτοι επιλέγουν, δεν επιλέγονται
Για το προφίλ των ανθρώπων που καταθέτουν αίτηση στο μεταπτυχιακό, ο Θέμης Ταμπούρης απαντά ότι φτάνουν σε αυτό από διαφορετικούς δρόμους. Η μία κατηγορία είναι όσοι πάντα αγαπούσαν την πληροφορική, αλλά λόγω του συστήματος εισαγωγής στα πανεπιστήμια βρέθηκαν να σπουδάζουν μαθηματικά, στατιστική ή οικονομία και διοίκηση επιχειρήσεων, διατηρώντας όμως το ενδιαφέρον τους για τον κλάδο. Η δεύτερη είναι όσοι δεν ήξεραν τι θέλουν να σπουδάσουν στα 17 τους, άσκησαν για ένα-δύο χρόνια το επάγγελμα που σπούδασαν και στη συνέχεια συνειδητοποίησαν ότι αγαπούν την πληροφορική ή ότι θα μπορούσαν να βιοποριστούν καλύτερα σε αυτόν τον χώρο. Οι εταιρείες, από την πλευρά τους, βρίσκονται διαρκώς σε αναζήτηση πληροφορικών και, ιδίως τα τελευταία χρόνια, το έλλειμμα έγινε μεγαλύτερο λόγω των πολλών έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. «Σήμερα οι καλοί απόφοιτοι επιλέγουν, δεν επιλέγονται και επιπλέον οι εταιρείες αναζητούν άτομα με διεπιστημονικό υπόβαθρο, που εκτός από πληροφορική και λογισμικό καταλαβαίνουν και από μαθηματικά, λογιστική ή διοίκηση επιχειρήσεων», σημειώνει.
Προσθέτει ακόμη ότι το ΠΑΜΑΚ είναι ανοιχτό στις συνεργασίες με τον ιδιωτικό τομέα και επιδιώκει τη σύνδεση των προγραμμάτων σπουδών του με την αγορά. Ο νόμος του 2022 για τα επαγγελματικά προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών άνοιξε τον δρόμο για τη συνεργασία με τη Deloitte και ήδη από τον πρώτο κύκλο το ενδιαφέρον ήταν μεγάλο και αυξανόμενο, ενώ η σύμβαση ΠΑΜΑΚ– Deloitte για την υλοποίηση του προγράμματος είναι πενταετής.
Για τη Deloitte, το κίνητρο για τη χρηματοδότηση του μεταπτυχιακού ήταν τα ευρήματα παλαιότερης μελέτης, η οποία είχε δείξει το έλλειμμα δεκάδων χιλιάδων στελεχών πληροφορικής στην αγορά εργασίας. Εξετάστηκαν διάφορα σενάρια για την κάλυψη του κενού και έτσι προέκυψε το νέο μεταπτυχιακό, το οποίο, όπως εξηγεί ο πρόεδρος του Deloitte Competence Center και Partner της Deloitte, Βασίλης Καφάτος, μέσα σε ενάμιση χρόνο δημιουργεί νέα στελέχη πληροφορικής έτοιμα να βγουν στην αγορά. Οι συμμετέχοντες αποκτούν εξειδικευμένες γνώσεις στις σύγχρονες μεθόδους και τεχνικές για την αξιοποίηση και ανάπτυξη συστημάτων λογισμικού σε επιχειρησιακά περιβάλλοντα, ενώ αναβαθμίζουν και τα soft skills τους. Μάλιστα, όπως λέει, τα δύο τρίτα των αποφοίτων του πρώτου κύκλου του προγράμματος, το οποίο είναι εγκεκριμένο από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), έχουν προσληφθεί από τη Deloitte.
