Βιωμένες εμπειρίες, ειλικρινής παραδοχή των δυσκολιών και αισιοδοξία για την αλλαγή και τη νέα γενιά βρέθηκαν στο επίκεντρο της Ημέρας Ελληνικών Πόλεων του CIVITAS Forum 2026 στη Θεσσαλονίκη.
Μια συζήτηση χωρίς ωραιοποιήσεις, με αλήθειες, βιωμένες εμπειρίες, παραδοχή των δυσκολιών αλλά και διάθεση για αλλαγή πραγματοποιήθηκε στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της Ημέρας Ελληνικών Πόλεων του CIVITAS Forum 2026.
Το πάνελ με θέμα «Επιτεύγματα, προκλήσεις και λύσεις – Ελληνικές πόλεις και ιδιωτικός τομέας» συντόνισε η δημοσιογράφος του Politic.gr Έλενα Ιατρίδου, με τη συμμετοχή της Άννας Νεμπαυλάκη και του Νίκου Χαζιράκη από τον Δήμο Χανίων, του Άγγελου Μαλά από τον Δήμο Ρεθύμνης, του Βασίλη Παπαευσταθίου από τον Δήμο Καλαμάτας, της Βασιλένας Μητσιάδη από την e-Trikala, του Θωμά Γιωτίτσα από τον Δήμο Ιωαννιτών, του Δημήτρη Αντωνίου από τη Hellas Direct και του συγκοινωνιολόγου Κωνσταντίνου Ζέκκου από τη Dromos Consulting.
Το ζητούμενο από την αρχή δεν ήταν να παρουσιαστούν απλώς έργα και καλές πρακτικές, αλλά να απαντηθεί ένα δυσκολότερο ερώτημα: τι έχει αλλάξει πραγματικά στην καθημερινότητα των πολιτών;
Αναπλάσεις, Park & Ride, ηλεκτρικά mini bus, ποδηλατόδρομοι, εφαρμογές έξυπνης πόλης, αυτόνομα οχήματα και νέες τεχνολογίες βρέθηκαν στο τραπέζι. Χανιά, Ρέθυμνο, Καλαμάτα, Τρίκαλα παρουσίασαν διαφορετικές διαδρομές και διαφορετικές εμπειρίες, με τη συζήτηση να στρέφεται όχι μόνο στα επιτεύγματα αλλά και σε όσα δεν λειτούργησαν ή αποδείχθηκαν δυσκολότερα στην πράξη.
Από τα σχέδια στον πραγματικό δρόμο
Ένα από τα κεντρικά ερωτήματα ήταν πώς μια καλή ιδέα περνά από το χαρτί στην καθημερινότητα.
Τι συμβαίνει όταν ολοκληρωθεί ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα; Πώς μια δράση με μαθητές μπορεί να αφήσει μόνιμο αποτύπωμα; Πότε η τεχνολογία λύνει πραγματικά ένα πρόβλημα και πότε περιορίζεται σε μια εντυπωσιακή εικόνα;
Οι ομιλητές δεν έκρυψαν τις δυσκολίες. Ακούστηκαν παραδοχές για καθυστερήσεις, αντιστάσεις και εμπόδια που συναντούν οι δήμοι, αλλά και για την ανάγκη οι πόλεις να μαθαίνουν ακόμη και από εκείνα που δεν πέτυχαν όπως είχαν σχεδιαστεί.
Κοινός τόπος ήταν ότι πολλές φορές δεν λείπουν ούτε οι ιδέες ούτε η τεχνογνωσία. Το δύσκολο είναι να υπάρχει συνέχεια, πολιτική βούληση και μια αλλαγή που να αντέχει στον χρόνο.
Η προσβασιμότητα δεν τελειώνει σε μια ράμπα
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η συζήτηση για την προσβασιμότητα και την οδική ασφάλεια.
Η βιωμένη εμπειρία έφερε στο προσκήνιο κάτι που συχνά χάνεται πίσω από τεχνικούς όρους και μελέτες: μια πόλη δεν είναι πραγματικά προσβάσιμη επειδή διαθέτει μεμονωμένες ράμπες ή υποδομές. Είναι προσβάσιμη όταν ένας άνθρωπος μπορεί να πραγματοποιήσει ολόκληρη τη διαδρομή του με ασφάλεια και αυτονομία.
Κατειλημμένα πεζοδρόμια, οχήματα πάνω στις ράμπες, προβληματικές διαβάσεις και γειτονιές διαφορετικών «ταχυτήτων» μπήκαν στο επίκεντρο. Παράλληλα τέθηκε και το ζήτημα της ευθύνης του σχεδιασμού: όταν ένας δημόσιος χώρος επιτρέπει συνεχώς την παρανομία, αρκεί να κατηγορούμε μόνο τον οδηγό ή τον πολίτη;
Σε αυτό το σημείο ακούστηκαν και από τις πιο δυνατές και συγκινητικές στιγμές της συζήτησης, καθώς η προσβασιμότητα έπαψε να αντιμετωπίζεται ως τεχνική προδιαγραφή και παρουσιάστηκε ως αυτό που είναι στην καθημερινότητα: δικαίωμα στην αυτονομία, στην ασφάλεια και στην ίδια την πόλη.
Η αισιοδοξία έρχεται από τη νέα γενιά
Παρά τις δυσκολίες, η συζήτηση δεν είχε απαισιόδοξο πρόσημο.
Αντίθετα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη νέα γενιά και στα παιδιά ως φορείς αλλαγής. Όχι μόνο ως μαθητές που εκπαιδεύονται στην κυκλοφοριακή αγωγή, αλλά ως παιδιά που μπορούν να αλλάξουν συμπεριφορές μέσα στην ίδια τους την οικογένεια και να διεκδικήσουν μια ασφαλέστερη διαδρομή προς το σχολείο.
Στον πρακτικότερο κύκλο της συζήτησης, οι εκπρόσωποι των πόλεων κλήθηκαν να απαντήσουν τι θα μπορούσε να αντιγράψει ένας δήμος που ξεκινά σήμερα τη δική του προσπάθεια και, εξίσου σημαντικό, ποιο λάθος θα έπρεπε να αποφύγει.
Γιατί η αλλαγή μιας πόλης δεν αρχίζει πάντοτε από ένα μεγάλο και ακριβό έργο. Μπορεί να αρχίζει από μια σωστή διάβαση, ένα ελεύθερο πεζοδρόμιο, μια ασφαλή σχολική διαδρομή ή μια μικρή παρέμβαση που κάνει τη ζωή κάποιου ουσιαστικά ευκολότερη.
Τι πρέπει να πάψουμε να θεωρούμε φυσιολογικό;
Η συζήτηση έκλεισε με ένα ερώτημα που αφορούσε τελικά όλους:
Τι πρέπει να σταματήσουμε να θεωρούμε φυσιολογικό στους δρόμους των ελληνικών πόλεων;
Το διπλοπαρκάρισμα «για δύο λεπτά», το μηχανάκι στο πεζοδρόμιο, η κλεισμένη ράμπα, η διάβαση που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Μικρές καθημερινές εικόνες που επαναλαμβάνονται τόσο συχνά, ώστε κινδυνεύουν να μετατραπούν σε κανονικότητα.
Άλλωστε, ήδη από την έναρξη του πάνελ, η συζήτηση είχε στραφεί και προς την προσωπική ευθύνη, με το ερώτημα πόσοι έχουμε κάποτε διπλοπαρκάρει, σταθμεύσει σε διάβαση ή αφήσει ένα δίκυκλο πάνω σε πεζοδρόμιο — μια υπενθύμιση ότι πριν μιλήσουμε για τη λύση, χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι όλοι μπορεί κάποια στιγμή να έχουμε υπάρξει μέρος του προβλήματος.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το βασικό μήνυμα που έμεινε από τη συζήτηση: οι ελληνικές πόλεις έχουν ακόμη δρόμο μπροστά τους, αλλά υπάρχει γνώση, εμπειρία και κυρίως θέληση να αλλάξουν όσα μέχρι σήμερα θεωρούσαμε δεδομένα.
Γιατί η βιώσιμη κινητικότητα, τελικά, είναι ο τρόπος με τον οποίο αποφασίζουμε ποιον χωράει η πόλη μας.
