Ο ιαματικός τουρισμός στην Ελλάδα μπαίνει σε φάση μετασχηματισμού, με επενδυτικά προγράμματα 30 εκατ. ευρώ, νέες θερμαλιστικές υποδομές και θεσμικές προκλήσεις που αλλάζουν το τοπίο του κλάδου. Στο επίκεντρο βρέθηκε η μετάβαση από τη λουτροθεραπεία σε ένα σύγχρονο προϊόν ευεξίας, με λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Αυτά ανέπτυξε στη σημερινή ημερίδα του ΣΔΙΠΕ ο γενικός γραμματέας του Συνδέσμου Δήμων Ιαματικών Πηγών Ελλάδας (ΣΔΙΠΕ), Μάρκος Δανάς, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Ιστορικών Λουτροπόλεων, μέλος της Επιτροπής Προστασίας Ιαματικών Φυσικών Πόρων του Υπουργείου Τουρισμού και EuropeSpa Expert certified by EuropeSpa Med & Wellness GmbH.
Επενδύσεις 30 εκατ. ευρώ και νέες θερμαλιστικές εγκαταστάσεις καταγράφονται σε πέντε υποδομές, με προγράμματα συνολικής αξίας περίπου 30 εκατ. ευρώ που προγραμματίζεται να ξεκινήσουν μέσα στο 2027. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί επενδύσεις 9 εκατ. ευρώ σε πέντε υποδομές: στην Πρέβεζα, στον Αμάραντο και στα Καβάσιλα Κόνιτσας, στις Κρηνίδες Καβάλας και στις Θέρμες Εχίνου, οι οποίες είναι πλέον έτοιμες προς χρήση.
Για την αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης επισημάνθηκε ότι, από τον αρχικό προγραμματισμό των 28,4 εκατ. ευρώ για τις ιαματικές πηγές, τελικά διατέθηκαν 165.000 ευρώ για κατασκευές και 782.000 ευρώ για μία μελέτη ανάπτυξης.
Την ίδια στιγμή, 29 δήμοι υπέβαλαν μέσα στο 2026 οικονομοτεχνικές μελέτες συνολικής αξίας 70 εκατ. ευρώ, για την ανακαίνιση παλαιών και την κατασκευή νέων θερμαλιστικών εγκαταστάσεων.
Η οικονομική κρίση του 2010 και η δραστική μείωση των επιδομάτων λουτροθεραπείας είχαν ως αποτέλεσμα οι θερμαλιστικές εγκαταστάσεις να συρρικνωθούν από 76 σε 31 επίσημα αδειοδοτημένες. Από αυτές, οι 15 βρίσκονται στην Αιδηψό και οι 16 στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Οι μεμονωμένοι επισκέπτες υπολογίζονται σε περίπου 1,5 εκατομμύριο. Μόλις το 3% αξιοποιεί κρατικά επιδόματα και παραμένει περίπου 15 ημέρες, ενώ το 97% πληρώνει ιδιωτικά και επισκέπτεται τις εγκαταστάσεις από λίγες ώρες έως τρεις ημέρες. Το 95% είναι Έλληνες και το 5% αλλοδαποί.
Όπως ανέλυσε ο κ. Δανάς, το παραδοσιακό κοινό, κυρίως συνταξιούχοι και άτομα άνω των 55 ετών που ταξίδευαν το καλοκαίρι για 10-20 ημέρες με βασικό στόχο τη θεραπεία, δίνει πλέον τη θέση του σε νεότερες ηλικίες και στη μεσαία τάξη.
Ο σύγχρονος επισκέπτης επιλέγει κυρίως φθινόπωρο, χειμώνα και άνοιξη, αναζητώντας σύντομες αποδράσεις, από μία έως τρεις ημέρες, με περισσότερες και διαφορετικές υπηρεσίες. «Ο επισκέπτης θέλει να περάσει καλά, φροντίζοντας την πνευματική, σωματική και ψυχική του υγεία», επισήμανε και πρόσθεσε ότι αυτό σημαίνει συνδυασμό θερμών και ψυχρών νερών, περιποίηση προσώπου και σώματος, καλό φαγητό, δραστηριότητες για οικογένειες, καθαριότητα, υψηλή εξυπηρέτηση, εύκολες ηλεκτρονικές κρατήσεις, ολοκληρωμένα πακέτα και ισχυρή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι 89 ιαματικοί φυσικοί πόροι που διαθέτει η Ελλάδα είναι επίσημα αναγνωρισμένοι για τουριστική χρήση, όπως νερό, πηλός και ατμός, με δυνατότητες για λουτροθεραπεία, εισπνοθεραπεία, πηλοθεραπεία και ποσιθεραπεία.
Ωστόσο, ο κλάδος αντιμετωπίζει ισχυρό ευρωπαϊκό ανταγωνισμό, με περίπου 12.000 επιχειρήσεις στην Ευρώπη. Στα βασικά εμπόδια περιλαμβάνονται το αναχρονιστικό θεσμικό πλαίσιο, η έλλειψη διαφοροποίησης των ελληνικών πηγών, η περιορισμένη θερμαλιστική κουλτούρα, η οικονομική πίεση στη μεσαία τάξη, οι δυσκολίες των επιχειρήσεων, οι παλαιές και ενεργοβόρες εγκαταστάσεις, η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών και το περιορισμένο ενδιαφέρον μεγάλων επενδυτικών ομίλων.
Σημαντικό εργαλείο για την αναβάθμιση του κλάδου είναι και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus+ «WESKILL», με πέντε εκπαιδευτικές ενότητες που αφορούν τις ψηφιακές δεξιότητες, το digital marketing, την επικοινωνία και εξυπηρέτηση πελατών, τον σχεδιασμό προϊόντων Spa & Wellness και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Το βασικό μήνυμα της παρουσίασης είναι ότι οι θερμαλιστικές υπηρεσίες πρέπει να πωλούνται ως μέρος μιας συνολικής εμπειρίας προορισμού και όχι ως μεμονωμένη υπηρεσία. Γαστρονομία, φύση, πολιτισμός, αναψυχή και ευεξία μπορούν να συνθέσουν ένα ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν.
Παράλληλα, όπως επισήμανε ο ίδιος, ο εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας θεωρείται απαραίτητος, ώστε οι θερμαλιστικές εγκαταστάσεις να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των επισκεπτών του 2035.
Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα, όπως ανέφερε, είναι πλέον να αξιοποιήσει ουσιαστικά τον σημαντικό φυσικό της πλούτο, να αναβαθμίσει τις σχετικές υποδομές και να δημιουργήσει σύγχρονες λουτροπόλεις με διεθνή προσανατολισμό. Ένα νέο μοντέλο ιαματικού τουρισμού, που δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά στη θεραπευτική διάσταση, αλλά θα συνδυάζει την υγεία, την ευεξία, την εμπειρία και την αναψυχή, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών.
Ωστόσο, ο ίδιος εξήγησε ότι υπάρχει μία θεμελιώδης προϋπόθεση που πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητή από όλους όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο: οι θερμαλιστικές υπηρεσίες, για να μπορέσουν να προωθηθούν και να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα αυτόνομο, αποσπασματικό τουριστικό προϊόν. Πρέπει να εντάσσονται και να πωλούνται στο πλαίσιο του συνολικού τουριστικού προϊόντος του προορισμού.
Με άλλα λόγια, ο επισκέπτης δεν επιλέγει απλώς μια ιαματική πηγή ή μια υπηρεσία ευεξίας. Επιλέγει έναν ολοκληρωμένο προορισμό, μια συνολική εμπειρία που συνδυάζει τη φιλοξενία, τη γαστρονομία, τον πολιτισμό, τη φύση, την αναψυχή και φυσικά τον θερμαλισμό. «Μόνο μέσα από αυτή τη λογική της ολοκληρωμένης τουριστικής προσφοράς μπορεί ο ιαματικός τουρισμός να αποκτήσει πραγματική εμπορική δυναμική, διεθνή ανταγωνιστικότητα και ουσιαστική αναπτυξιακή προοπτική», επισήμανε.
