Η ξηρασία και διαχείριση του νερού περνούν στο προσκήνιο στον δήμο Παγγαίου, μέσα από τη συμμετοχή του στο ευρωπαϊκό έργο PRIMES. Η πρωτοβουλία δίνει έμφαση στην προστασία του νερού, στην πρόληψη και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινοτήτων.
Το PRIMES – «Preventing drought Risks by Making resilient communitiES in the Adriatic-Ionian Region» (Πρόληψη κινδύνων ξηρασίας μέσω δημιουργίας ανθεκτικών κοινοτήτων στην περιοχή Αδριατικής – Ιονίου) υλοποιείται στο πλαίσιο του Interreg IPA ADRION 2021-2027 και συνιστά μια διακρατική προσπάθεια για την πρόληψη των κινδύνων που συνδέονται με την ξηρασία στην περιοχή Αδριατικής – Ιονίου.
Το πρώτο εργαστήριο (workshop) του προγράμματος έγινε στο Κοκκικοχώρι του δήμου Παγγαίου και φιλοξενήθηκε στους χώρους του οινοποιείου «Βιβλία Χώρα», με θέμα την «Αξιολόγηση ευπάθειας και αντίληψης κινδύνου». Εισηγητής ήταν ο Ιωάννης Τσακμάκης, Μηχανικός Περιβάλλοντος και υποψήφιος Διδάκτορας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Η δράση εντάσσεται στη διαδικασία καταγραφής της ευπάθειας της τοπικής κοινωνίας και του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο της ξηρασίας.
Η προσέγγιση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς, όπως επισημαίνει ο κ. Τσακμάκης, «οι επιπτώσεις της λειψυδρίας δεν περιορίζονται μόνο στην επάρκεια του νερού για ύδρευση. Αφορούν την αγροτική παραγωγή, τις επιχειρήσεις, την οικονομική δραστηριότητα και συνολικά την λειτουργία μιας τοπικής κοινωνίας».
Σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάζεται στο πλαίσιο του PRIMES, η αξιολόγηση του κινδύνου δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε τεχνικά ή επιστημονικά δεδομένα. Χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη και τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι, οι παραγωγικοί φορείς και οι επαγγελματίες βλέπουν το πρόβλημα, ποιες επιπτώσεις αντιμετωπίζουν και ποιες ανάγκες θεωρούν ότι πρέπει να καλυφθούν.
Ο δήμος Παγγαίου επιδιώκει την ενεργοποίηση ενός ευρύτερου τοπικού δικτύου συνεργασίας, στο οποίο θα συμμετέχουν υπηρεσίες του δήμου, φορείς ύδρευσης, πολιτική προστασία, εκπρόσωποι του αγροτικού κόσμου, επιχειρήσεις, σχολικές μονάδες, επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς και πολίτες.
Ο στόχος της Τοπικής Επιτροπής Ξηρασίας
Όπως τονίζει ο κ. Τσακμάκης, μιλώντας, «κεντρικό ρόλο στην διαδικασία αυτή έχει η Τοπική Επιτροπή Ξηρασίας – Local Drought Committee (LDC), η οποία λειτουργεί ως συμμετοχικός και συμβουλευτικός μηχανισμός. Στόχος της είναι να δημιουργηθεί ένας σταθερός χώρος συνεργασίας και ανταλλαγής δεδομένων, εμπειρίας και προτάσεων, χωρίς να υποκαθίστανται οι αρμόδιες υπηρεσίες ή οι θεσμικές τους αρμοδιότητες».
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καταγραφή των απόψεων της τοπικής κοινωνίας μέσω ερωτηματολογίων που απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες. Πολίτες και οικογένειες, αγρότες, επιχειρήσεις, σχολεία, καθώς και υπηρεσίες και διαχειριστές ύδρευσης μπορούν να συμβάλουν στην αποτύπωση των αναγκών και της αντίληψης του κινδύνου.
Για τον δήμο Παγγαίου, η συμμετοχή του αγροτικού κόσμου έχει ξεχωριστή σημασία, καθώς η γεωργία είναι ένας από τους τομείς που επηρεάζονται άμεσα από την επάρκεια και τη διαθεσιμότητα του νερού. Η καταγραφή των πραγματικών αναγκών των παραγωγών μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό πρακτικών για αποδοτικότερη χρήση του υδατικού δυναμικού.
Παράλληλα, το PRIMES επιχειρεί να ενισχύσει την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση μέσω ψηφιακών εργαλείων. Η πλατφόρμα του έργου δίνει πληροφορίες για τους κινδύνους ξηρασίας και την έλλειψη νερού. Περιλαμβάνει επίσης κόμβο πληροφοριών για την ξηρασία, διαδραστικά κουίζ, υπολογιστή κατανάλωσης νερού, συμβουλές για την εξοικονόμηση νερού, καθώς και εκπαιδευτικό υλικό και δεδομένα από ευρωπαϊκές πηγές.
Η διαδικασία δεν σταματά στην ενημέρωση. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται από την τοπική κοινωνία, μαζί με επιστημονικά και διοικητικά δεδομένα, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για τη δημιουργία ενός Community Drought Risk Profile, δηλαδή ενός ολοκληρωμένου προφίλ του κινδύνου ξηρασίας στην περιοχή.
Διακρατικό συνέδριο στην Ελευθερούπολη
Επόμενος σημαντικός σταθμός είναι το διακρατικό συνέδριο του PRIMES, το οποίο θα φιλοξενήσει ο δήμος Παγγαίου στην έδρα του, την Ελευθερούπολη, στις 7 και 8 Οκτωβρίου 2026, με τη συμμετοχή των άλλων πέντε εταίρων (Ιταλία, Κροατία, Μαυροβούνιο, Βοσνία – Ερζεγοβίνη, Σερβία) του έργου.
Η διοργάνωση αναμένεται να αποτελέσει πεδίο παρουσίασης των δράσεων του PRIMES, ανταλλαγής εμπειριών και καλών πρακτικών και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των περιοχών της Αδριατικής – Ιονίου. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα η συζήτηση για τη διαχείριση της ξηρασίας και την προστασία του νερού να μεταφερθεί στο τοπικό επίπεδο, με τη συμμετοχή φορέων και της κοινωνίας.
«Η πρόκληση», επισημαίνει ο κ. Τσακμάκης, «δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση μιας πιθανής περιόδου λειψυδρίας, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές κοινωνίες θα προετοιμαστούν εγκαίρως για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής». Σε αυτή την κατεύθυνση, η συμμετοχή του δήμου Παγγαίου στο PRIMES επιχειρεί να συνδέσει την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη, τη συνεργασία και την ορθολογική διαχείριση του νερού.
Το ζητούμενο είναι η προστασία του νερού να μην αποτελεί υπόθεση μόνο των αρμόδιων υπηρεσιών, αλλά μια κοινή συλλογική προσπάθεια στην οποία θα έχουν ρόλο οι πολίτες, οι αγρότες, οι επιχειρήσεις, τα σχολεία και οι τοπικοί φορείς.
