Η φιλανθρωπία είναι πολύτιμη. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαθιστά την κοινωνική ευθύνη, την πολιτική συμμετοχή και τη διεκδίκηση ενός κράτους που λειτουργεί.
Ζούμε στην εποχή όπου η κοινωνική ευαισθησία συχνά μετριέται σε δωρεές, αναρτήσεις και διαδικτυακές καρδούλες. Προσφέρουμε πέντε, πενήντα ή χίλια ευρώ, δημοσιεύουμε ένα συγκινητικό μήνυμα και αισθανόμαστε ότι κάναμε το χρέος μας. Την επόμενη ημέρα, όμως, επιστρέφουμε στην ίδια πραγματικότητα που καθιστά τη φιλανθρωπία αναγκαία.
Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη ΜΚΟ «Παιδική Χαρά», αναρωτιέμαι αν αρκεί η καλή πρόθεση ή οφείλουμε να ενδιαφερόμαστε και για τους μηχανισμούς ελέγχου, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην ατομική προσφορά. Γιατί το αν ένα παιδί έχει πρόσβαση στην απαραίτητη περίθαλψη, το αν μια οικογένεια μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς και το αν οι οργανώσεις που διαχειρίζονται δωρεές ελέγχονται αποτελεσματικά δεν είναι απλώς κοινωνικά ζητήματα. Είναι βαθιά πολιτικά.
Κι όμως, σε μια εποχή όπου δημόσια πρόσωπα εκφράζουν άποψη για σχεδόν κάθε προϊόν ή τάση, η πολιτική αντιμετωπίζεται συχνά ως κάτι από το οποίο πρέπει να κρατούν αποστάσεις. Κανείς δεν απαιτεί από τους ανθρώπους με δημόσιο λόγο να γίνουν πολιτικοί αναλυτές. Απαιτείται, όμως, να αντιλαμβάνονται ότι η κοινωνική επιρροή συνοδεύεται και από ευθύνη.
Η ευθύνη αυτή αφορά όλους μας. Η φιλανθρωπία είναι συχνά ευκολότερη από τη διεκδίκηση. Είναι πιο απλό να προσφέρουμε δέκα ευρώ για τη θεραπεία ενός παιδιού παρά να απαιτήσουμε ένα δημόσιο σύστημα υγείας που θα εξασφαλίζει σε κάθε παιδί την περίθαλψη που χρειάζεται.
Αυτό δεν μειώνει την αξία καμίας δωρεάς. Κάθε πράξη αλληλεγγύης μπορεί να αλλάξει μια ανθρώπινη ζωή. Αλλά η αλληλεγγύη δεν πρέπει να λειτουργεί ως άλλοθι για την απουσία συλλογικής διεκδίκησης.
Μια κοινωνία δεν αλλάζει μόνο όταν οι πολίτες της προσφέρουν. Αλλάζει όταν απαιτούν, ελέγχουν και συμμετέχουν.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να είμαστε καλοί άνθρωποι που βοηθούν. Είναι να είμαστε ενεργοί πολίτες που δεν σταματούν να ρωτούν γιατί τόσοι συνάνθρωποί μας εξαρτώνται από τη φιλανθρωπία για να ζήσουν με αξιοπρέπεια.
