Η ιστορία του Πέτρου Πατού δεν είναι απλώς μια επαγγελματική αφήγηση. Είναι η διαδρομή μιας ολόκληρης γενιάς επιστημόνων, γιατρών που εκπαιδεύτηκαν με κόπο στην Ελλάδα και το εξωτερικό, δοκιμάστηκαν στα χρόνια της κρίσης και τελικά βρέθηκαν μπροστά στο δίλημμα να παραμείνουν στη χώρα, να μεταναστεύσουν ή να επιστρέψουν.
Όπως επισημαίνει, «η πορεία μέχρι να γίνω ειδικός γαστρεντερολόγος διήρκεσε σχεδόν είκοσι χρόνια. Σπουδές στην Ιταλία, αναμονές, αγροτικό, ειδικότητα, στρατιωτική θητεία. Όμως εκείνη την εποχή πιστεύαμε ότι η επένδυση αυτή θα ανταμειφθεί». Η ακαδημαϊκή του διαδρομή ξεκίνησε στο Sapienza Università di Roma και συνεχίστηκε με ειδίκευση στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Μεταξά». Όταν το 2012 αποκτά τον τίτλο της Γαστρεντερολογίας, η Ελλάδα βρισκόταν στην κορύφωση της οικονομικής κρίσης. Ο ίδιος περιγράφει εκείνη την περίοδο ως καθοριστική: «ξεκίνησα το ελεύθερο επάγγελμα μέσα στη χειρότερη οικονομική συγκυρία, με δύο μικρά παιδιά και στεγαστικό δάνειο από το 2006, οι απολαβές δεν επαρκούσαν για να δημιουργήσουν αίσθημα ασφάλειας».
Έπειτα από δύο χρόνια έντονης οικονομικής πίεσης, αποφάσισε να εγκαταλείψει το ιδιωτικό ιατρείο και να μετακινηθεί στη φαρμακευτική βιομηχανία. Η πρώτη του θέση ήταν στη Bristol Myers Squibb, ενώ το 2017 ανέλαβε ιατρικός διευθυντής στη Genesis Pharma, με ευθύνη για πολλές χώρες της περιοχής. Η επαγγελματική του εξέλιξη τον έφερε σε επαφή με το διεθνές περιβάλλον. Το 2020 αποδέχθηκε πρόταση της Incyte για τον ρόλο του ιατρικού διευθυντή Ευρώπης με έδρα τη Λωζάνη. «Η Ελβετία αποτελεί τη Μέκκα της φαρμακοβιομηχανίας στην Ευρώπη», σημειώνει.
«Κατά τη διάρκεια της εργασίας μου στην Ελλάδα, η σύγκριση μικτών και καθαρών απολαβών προκαλούσε έντονο προβληματισμό και απογοήτευση. Φορολογικά ποσοστά της τάξης του 45% στον μισθό και άνω του 60% στο ετήσιο bonus ήταν εξαιρετικά επιβαρυντικά». Ωστόσο, η οικογένειά του παρέμεινε στην Ελλάδα και οι συχνές μετακινήσεις άρχισαν να βαραίνουν. «Καμία επαγγελματική επιτυχία δεν μπορεί να υποκαταστήσει την καθημερινή παρουσία στην οικογένεια», αναφέρει.
Έπειτα από πέντε χρόνια στην Ελβετία, άρχισε να εξετάζει σοβαρά την επιστροφή. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η φορολογική ρύθμιση του άρθρου 5Γ του Ν. 4172/2013. Όταν αξιολόγησε τα δεδομένα, διαπίστωσε ότι η επιστροφή δεν ήταν απλώς συναισθηματική επιλογή, αλλά μια βιώσιμη, ώριμη απόφαση. «Το σημαντικότερο ήταν η επανένωση με την οικογένεια, χωρίς να θυσιάζεται η επαγγελματική αξιοπρέπεια».
Έξι μήνες μετά την επιστροφή του, δηλώνει δικαιωμένος, καθώς «σήμερα αισθάνομαι ότι πέτυχα μια ισορροπία που για χρόνια αναζητούσα, επαγγελματική ικανοποίηση και καθημερινή παρουσία στο σπίτι». Η ιστορία του Πέτρου Πατού, αποτελεί παράδειγμα μιας σταδιακής μετάβασης από το Brain Drain στο Brain Regain. Όπως υπογραμμίζει, «η Ελλάδα δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη χωρίς να επενδύει στο ανθρώπινο κεφάλαιό της».
Η περίπτωση του Πέτρου Πατού είναι ένα «ζωντανό παράδειγμα» ότι το Brain Regain δεν αποτελεί θεωρητικό στόχο, αλλά ρεαλιστική προοπτική όταν συντρέχουν οι κατάλληλες συνθήκες.
