Τριάντα ένα χρόνια συνεχούς παρουσίας, δεκάδες παιδιά που έμαθαν τις πρώτες τους νότες, μουσικοί που μεγάλωσαν μέσα στις τάξεις της και σήμερα επιστρέφουν έχοντας δίπλα τους τα δικά τους παιδιά. Η Φιλαρμονική Καλυθιών Ρόδου λειτουργεί από το 1995 ως ένας ξεχωριστός πυρήνας μουσικής παιδείας και κοινωνικής προσφοράς, έχοντας ενώσει διαφορετικές γενιές γύρω από την ίδια αγάπη για τη μουσική.
Στις πρόβες της συναντώνται σήμερα μικρά παιδιά με ανθρώπους που συμμετέχουν στη Φιλαρμονική από τα πρώτα χρόνια της. Γονείς παίζουν δίπλα στα παιδιά τους, παλιοί μαθητές επιστρέφουν στον χώρο όπου πρωτοέμαθαν μουσική και μια ολόκληρη κοινότητα εξακολουθεί, πάνω από τρεις δεκαετίες μετά, να στηρίζει μια προσπάθεια με ισχυρό αποτύπωμα στην τοπική κοινωνία.
Πέρα από τη μουσική εκπαίδευση, η Φιλαρμονική έχει λειτουργήσει όλα αυτά τα χρόνια ως χώρος συνάντησης, συνεργασίας και δημιουργίας ανθρώπινων δεσμών. Οι ιστορίες των μελών της αποτυπώνουν αυτή την πλευρά της: παιδιά που ενηλικιώθηκαν μέσα στη Φιλαρμονική, άνθρωποι που έδεσαν σημαντικές στιγμές της ζωής τους με αυτήν και οικογένειες στις οποίες η αγάπη για τη μουσική πέρασε από τη μία γενιά στην επόμενη.
Στο κέντρο αυτής της μακράς διαδρομής βρίσκεται ο αρχιμουσικός και μαέστρος της Φιλαρμονικής, Γιώργος Μαλωίνας, ο οποίος έχει συνδέσει το όνομά του με την εκπαίδευση δεκάδων νέων μουσικών και με τη διατήρηση μιας ομάδας που συνεχίζει να λειτουργεί με βασικό της στοιχείο την αγάπη για τη μουσική και τη συλλογική προσπάθεια.
Σε δηλώσεις του, ο Γιώργος Μαλωίνας περιγράφει ότι η Φιλαρμονική ξεκίνησε το 1995, συνέχισε τη διαδρομή της στον τότε Δήμο Καλλιθέας και στη συνέχεια πέρασε στον ενιαίο Δήμο Ρόδου. Μέσα σε αυτή την πορεία εκατοντάδες παιδιά ήρθαν σε επαφή με τη μουσική, έμαθαν να παίζουν κάποιο όργανο και πολλά από αυτά, ακόμη και όταν μεγάλωσαν και απέκτησαν νέες υποχρεώσεις, έμειναν κοντά σε αυτή την οικογένεια.
«Είμαστε μια καλή ομάδα, μια δυνατή ομάδα. Είμαστε όλοι φίλοι και αυτή είναι η ομορφιά. Το κάνουμε με αγάπη όλοι μαζί», λέει ο Γιώργος Μαλωίνας, περιγράφοντας με απλό τρόπο αυτό που κρατά τη Φιλαρμονική ζωντανή για περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Γιατί πίσω από κάθε εμφάνιση, πίσω από κάθε συναυλία και κάθε εμβατήριο υπάρχουν ατελείωτες ώρες πρόβας. Υπάρχουν παιδιά που τελειώνουν το σχολείο ή τις δραστηριότητές τους και έρχονται να παίξουν μουσική. Υπάρχουν ενήλικες που τελειώνουν τη δουλειά τους και επιστρέφουν στη Φιλαρμονική. Υπάρχουν γονείς που κάποτε υπήρξαν οι ίδιοι μαθητές και σήμερα στέκονται δίπλα στα δικά τους παιδιά.
Κάθε Σάββατο, η μουσική εξακολουθεί να ακούγεται στον χώρο των προβών. Οι υποχρεώσεις των παιδιών έχουν πλέον αυξηθεί, όπως παραδέχεται ο μαέστρος, όμως η σχέση τους με τη Φιλαρμονική παραμένει ισχυρή. Και αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη κοινωνική της προσφορά.
Η μουσική γίνεται αφορμή για να συναντηθούν άνθρωποι διαφορετικών ηλικιών. Τα μικρά παιδιά μαθαίνουν από τους μεγαλύτερους και οι μεγαλύτεροι ξαναβρίσκουν μέσα από τα παιδιά τον ενθουσιασμό των πρώτων χρόνων. Η εμπειρία περνά από γενιά σε γενιά, όχι μέσα από θεωρίες και μεγάλα λόγια, αλλά μέσα από τις ίδιες νότες.
Η μουσική ενασχόληση επένδυση στους νέους ανθρώπους
Ο Διαμαντής Σωτηράκης, μέλος της Φιλαρμονικής από το 2015 και άνθρωπος με μακρά σχέση με το τραγούδι και τη χορωδιακή μουσική, μίλησε επίσης με ιδιαίτερη συγκίνηση για τα παιδιά. «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευχαρίστηση από το να βλέπεις όλα αυτά τα μικρά παιδιά να ασχολούνται με τη μουσική», λέει. Για τον ίδιο, αυτό που συμβαίνει στη Φιλαρμονική είναι μια επένδυση στους νέους ανθρώπους. Παρακολουθεί την πορεία τους, βλέπει τη συνέπειά τους και διαπιστώνει ότι η μουσική λειτουργεί σαν ένα σημαντικό σχολείο ζωής.
«Αυτή είναι η νεολαία μας. Αυτό έχει σημασία. Πρέπει να δώσουμε χώρο στα νιάτα», επισημαίνει. Η εικόνα των μικρών παιδιών ανάμεσα στους μεγαλύτερους μουσικούς δείχνει με τον καλύτερο τρόπο ότι αυτή η προσπάθεια έχει συνέχεια. Σήμερα μπορεί να κρατούν για πρώτη φορά ένα μουσικό όργανο, όμως σε λίγα χρόνια κάποιο από αυτά μπορεί να βρίσκεται στην πρώτη σειρά μιας συναυλίας ή να καθοδηγεί τα μικρότερα παιδιά που θα έρθουν μετά.
Στη Φιλαρμονική, όμως, οι δεσμοί που δημιουργούνται δεν τελειώνουν όταν ολοκληρώνεται μια πρόβα.
Η ιστορία του Σάββα, ενός από τα παλαιότερα μέλη, είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική. Βρίσκεται στη Φιλαρμονική από την πρώτη ημέρα λειτουργίας της. Τότε ήταν ένας νέος άνθρωπος που είχε ένα όνειρο: να μάθει τρομπέτα.
Το όνειρό του πραγματοποιήθηκε δίπλα στον Γιώργο Μαλωίνα και στον αείμνηστο δάσκαλο κ. Σχίζα. Από το 1995 μέχρι σήμερα, παραμένει εκεί. Στο μεταξύ, η Φιλαρμονική έγινε μέρος ολόκληρης της ζωής του. Παντρεύτηκε και η Φιλαρμονική έπαιξε στον γάμο του. Αργότερα τα παιδιά του έμαθαν και εκείνα μουσική και ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο.
«Ξεκίνησα εγώ, παντρεύτηκα στη Φιλαρμονική, έπαιξε η Φιλαρμονική στον γάμο μου και μετά έμαθαν και τα παιδιά μου να παίζουν», αναφέρει.
Μέσα σε λίγες λέξεις περιγράφει τρεις δεκαετίες ζωής. Και δεν είναι ο μόνος.
Μέσα από τη Φιλαρμονική δημιουργήθηκαν φιλίες, οικογένειες και σχέσεις που άντεξαν στον χρόνο. Παιδιά που κάποτε κάθονταν στις πρώτες πρόβες δίπλα στους δασκάλους τους, είναι σήμερα γονείς. Κάποιοι μάλιστα επιστρέφουν έχοντας μαζί τους τα δικά τους παιδιά.
Αυτή η συνέχεια δημιουργεί ένα σπάνιο συναίσθημα. Η Φιλαρμονική δεν είναι απλώς ένας χώρος όπου κάποιος πηγαίνει λίγες ώρες την εβδομάδα. Γίνεται κομμάτι της ζωής του. «Είμαστε όλοι μαζί σαν μια οικογένεια», λέει ο Σάββας.
Και μέσα σε αυτή την οικογένεια η μουσική συνοδεύεται και από άλλα μαθήματα. Την πειθαρχία, τη συνέπεια, τη συνεργασία και κυρίως το ενδιαφέρον για τον άνθρωπο που στέκεται δίπλα. «Μαθαίνουμε να πονάει ο ένας τον άλλον. Όταν λείπει ένα παιδί από την πρόβα, αναρωτιόμαστε τι έπαθε», εξηγεί. Αυτή ακριβώς η φράση αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο τον κοινωνικό χαρακτήρα της Φιλαρμονικής Καλυθιών.
Οι ήχοι τους ακούγονται σε όλη τη χώρα
Δεν πρόκειται για έναν χώρο όπου απλώς πρέπει να αποδοθεί σωστά μια παρτιτούρα. Πρόκειται για μια κοινότητα ανθρώπων. Η πορεία της, άλλωστε, έχει ξεπεράσει εδώ και χρόνια τα όρια των Καλυθιών και της Ρόδου.
Η Φιλαρμονική έχει ταξιδέψει σε πολλά σημεία της Ελλάδας και έχει συμμετάσχει σε φεστιβάλ και μεγάλες εκδηλώσεις. Έχει εμφανιστεί στην Κω, στην Αθήνα, στο Αίγιο, στην Κρήτη και αλλού, ενώ μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας της ήταν η παρουσία της στο Σύνταγμα σε εκδηλώσεις για την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου. Για πολλά χρόνια, εκπροσωπούσε τα Δωδεκάνησα σε εκδηλώσεις που πραγματοποιούνταν στην Αθήνα και στον Πειραιά.
Ιδιαίτερη θέση στο ρεπερτόριό της έχουν τα δωδεκανησιακά εμβατήρια. Όπως υπογραμμίζει ο Γιώργος Μαλωίνας, η Φιλαρμονική Καλυθιών έχει κρατήσει ζωντανό ένα μουσικό κομμάτι άμεσα συνδεδεμένο με την ιστορία και την ταυτότητα του τόπου. Κάθε φορά λοιπόν που τα μέλη της ταξιδεύουν έξω από τη Ρόδο, δεν μεταφέρουν απλώς ένα πρόγραμμα μουσικής. Μεταφέρουν ένα κομμάτι της Δωδεκανήσου.
Για τα ίδια τα μέλη, η μεγαλύτερη ανταμοιβή είναι απλή. Το χειροκρότημα του κόσμου.
Είναι εκείνη η στιγμή στο τέλος μιας εμφάνισης, όταν οι πρόβες, η προσπάθεια, οι ώρες που αφιερώθηκαν και η αγωνία πριν από την πρώτη νότα μετατρέπονται σε ένα δυνατό χειροκρότημα. Όμως, πίσω από όλα αυτά βρίσκεται η σχέση των μελών με τον μαέστρο τους.
Ο Σάββας τον χαρακτηρίζει με μια λέξη που φανερώνει το βάθος αυτής της σχέσης. «Για όλους μας είναι σαν πατέρας».
Δεν πρόκειται μόνο για τον άνθρωπο που δίνει τον ρυθμό και καθοδηγεί μουσικά το σύνολο. Είναι ο άνθρωπος που έχει δει παιδιά να μεγαλώνουν μπροστά του, που τους έμαθε τις πρώτες νότες και στη συνέχεια τους είδε να επιστρέφουν ως ενήλικες, πολλές φορές μαζί με τα δικά τους παιδιά. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το μεγαλύτερο επίτευγμα της Φιλαρμονικής Καλυθιών.
Το γεγονός ότι ύστερα από 31 χρόνια στον ίδιο χώρο συναντιούνται ακόμη άνθρωποι που ξεκίνησαν το 1995 με παιδιά που μόλις σήμερα κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη μουσική. Οι πρώτοι έγιναν γονείς. Τα παιδιά τους πήραν τη θέση τους δίπλα τους. Κάποιοι έφυγαν για σπουδές ή δουλειές και επέστρεψαν. Άλλοι δεν έφυγαν ποτέ. Και κάθε φορά που ξεκινά μια πρόβα, οι ηλικίες παύουν να έχουν σημασία. Μένει μόνο η μουσική.
Μια τρομπέτα, ένα κλαρίνο, ένα σαξόφωνο, ένα τύμπανο και πάνω απ’ όλα άνθρωποι που έμαθαν όλα αυτά τα χρόνια να ακούν ο ένας τον άλλον. Γιατί για να μπορέσει μια φιλαρμονική να παίξει σωστά, κανείς δεν μπορεί να παίζει μόνος του…
