Τα κτίρια «μιλάνε» κι ας στέκονται σαν άψυχα σ’ έναν δρόμο, σε μια πλατεία, σε μια γειτονιά. «Μιλάνε» σε αυτούς που δεν τα προσπερνάνε, αλλά τα προσέχουν και τα παρατηρούν. Και καθώς «μιλάνε», αφηγούνται την ιστορία του τόπου τους, εκεί όπου χτίστηκαν και ρίζωσαν, μαρτυρούν την εξέλιξη μιας περιοχής, την ακμή της ή την παρακμή της, δείχνουν την τεχνοτροπία μιας εποχής, τις επιδράσεις και τα χαρακτηριστικά της.
Ο δήμος Φιλοθέης-Ψυχικού αποφάσισε να «ακούσει» τα ιστορικά κτίρια της περιοχής του. Μεσοπολεμικές περιοχές και οι τρεις, διαπλάστηκαν περίπου την ίδια εποχή, αλλά κάτω από διαφορετικές συνθήκες και προϋποθέσεις. Διαθέτουν σημαντικό αριθμό αξιόλογων κτιρίων, πολλά εκ των οποίων φέρουν την υπογραφή διακεκριμένων αρχιτεκτόνων.
Σε συνεργασία με τη MONUMENTA, η δημοτική Αρχή προχωρά στην υλοποίηση του ερευνητικού προγράμματος «Καταγραφή ιστορικών κτιρίων δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού της περιόδου 1924-1970». Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την αναλυτική καταγραφή και φωτογράφηση των ιστορικών κτιρίων, τη συλλογή προφορικών μαρτυριών από κατοίκους και την συγκέντρωση αρχειακού υλικού. Απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου ιστορικού αρχείου του δήμου, καθώς και η προστασία και ανάδειξη της σημαντικής αρχιτεκτονικής ταυτότητάς του.
Η καταγραφή ξεκίνησε από το κτίριο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης στο Ψυχικό, το οποίο φέρει την ιστορία του Κοσμά Πολίτη, ενός διατηρητέου κτιρίου. Για διάστημα επτά μηνών, οι συνεργάτες της MONUMENTA θα προχωρούν στη συστηματική φωτογράφηση και μελέτη των ιστορικών κτιρίων.
Κάθε Παρασκευή θα πραγματοποιούνται δίωρες συναντήσεις με κατοίκους για την ενημέρωση και τη συνεργασία τους στη συλλογή προφορικών μαρτυριών και ιστορικών στοιχείων. Το πρόγραμμα επιδιώκει να αναγνωρίσει την αξία του αρχιτεκτονικού αποθέματος και του πολιτισμικού τοπίου του δήμου, εξασφαλίζοντας την προστασία τους με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
«Έχουμε ακίνητα με ξεχωριστό ενδιαφέρον και με δεδομένο την οικιστική πίεση στην περιοχή, ανταποκριθήκαμε στο να καταγράψουμε τα ιστορικά κτίρια», δηλώνει ο δήμαρχος Φιλοθέης-Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος. «Η καταγραφή δεν είναι μια απλή ερευνητική πρωτοβουλία, αλλά μια ουσιαστική δράση τεκμηρίωσης και προστασίας της συλλογικής μας ταυτότητας».
Η MONUMENTA είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία, που αποσκοπεί στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. «Η κάθε μια από τις τρεις δημοτικές κοινότητες έχει τα δικά της κτιριακά χαρακτηριστικά», προσθέτει ο δήμαρχος.
Στο τέλος, αναλογιζόμαστε και αναρωτιόμαστε αν τελικά η πόλη έχει γκρεμίσει μέρος της ιστορίας της. «Ισχύει αυτό, δεν είναι μόνο αίσθηση, είναι η πραγματικότητα», απαντά η κ. Γρατσία, υπογραμμίζοντας την καταστροφή της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις.
