Η Καβάλα μυρίζει ακόμα καπνό, μια μυρωδιά γλυκόπικρη και αιθέρια που αιωρείται στα σοκάκια της πόλης. Αυτή η μυρωδιά γίνεται οδηγός για το νέο βιβλίο «Ακολουθώντας τον μίτο του καπνού. Από την Καβάλα στον μεγάλο κόσμο», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις ΚΑΠΟΝ.
Το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν συνδυασμό αφήγησης, στηριγμένο στις παιδικές μνήμες και στην επιστημονική τεκμηρίωση. Μετά από δέκα χρόνια ερευνών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, η συγγραφέας προσφέρει ένα αναπάντεχο ταξίδι στον κόσμο του καπνού.
Στις 270 σελίδες του, το βιβλίο αναδεικνύει τις καπναποθήκες που, στα μάτια ενός παιδιού, φάνταζαν ως «όγκοι αδροί και τραχείς» και το δημαρχείο, «που θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ο πύργος της Σταχτοπούτας», ενώ στην πραγματικότητα υπήρξε το κέντρο μιας από τις μεγαλύτερες καπνεμπορικές επιχειρήσεις της Ευρώπης. Μέσα από αυτές τις εικόνες, ξετυλίγεται η ιστορία ενός προϊόντος που διαμόρφωσε την πόλη για πάνω από έναν αιώνα.
Το βιβλίο ξεκινά από την Ευρώπη του 17ου αιώνα, όταν οι Εβραίοι εισαγωγείς οργανώνουν το Αψβουργικό μονοπώλιο καπνού. Από εκεί, ο μίτος του καπνού φτάνει στα λιμάνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και, σταδιακά, στην Καβάλα, μετατρέποντας την πόλη σε ένα από τα σημαντικότερα εξαγωγικά λιμάνια των Βαλκανίων.
Καθώς οι δεκαετίες προχωρούν, η Καβάλα αναδεικνύεται ως εμπορικός κόμβος, με το αυστριακό υποπροξενείο να ιδρύεται το 1829 και οι πρώτοι εμπορικοί οίκοι να εμφανίζονται δύο χρόνια αργότερα.
Οι μεγάλες καπνεμπορικές οικογένειες της Καβάλας κυριάρχησαν στην πόλη, αφήνοντας ένα διαρκές αποτύπωμα στην αρχιτεκτονική και την οικονομία. Το δημαρχείο της Καβάλας αποτελεί ένα έμβλημα με διττή αναφορά, που αποδεικνύει τη σημασία του καπνού στην τοπική ιστορία.
Μέσα από λεπτομερείς ιστορικές αναδρομές, το βιβλίο αναδεικνύει τον καπνό ως μοχλό οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής εξέλιξης. «Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση του καπνού οδήγησε στην ταχεία του εξέλιξη σε μονοκαλλιέργεια, καθορίζοντας το εισόδημα της περιοχής».
Κατά τη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων, η Καβάλα φιλοξενεί 31 προξενεία και 61 καπνεμπορικές εταιρείες με 14.000 καπνεργάτες, διατηρώντας μια σημαντική θέση στον παγκόσμιο χάρτη του καπνού.
Η συγγραφέας επισημαίνει τη στρατηγική σημασία των καπνών και την κοινωνική διάσταση της καπνεργασίας. «Οι Ελληνίδες καπνεργάτριες συχνά αποκλείονταν από ευκαιρίες που είχαν οι Ευρωπαίες συναδέλφισσές τους», υπογραμμίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν.
Το βιβλίο, με 539 σημειώσεις και ανέκδοτες φωτογραφίες, συνδέει την επιστημονική ακρίβεια με την βιωματική αφήγηση. Εξερευνά τη θέση της Καβάλας στο διεθνές οικονομικό γίγνεσθαι της εποχής της ακμής του καπνεμπορίου.
Η συγγραφέας επιβεβαιώνει ότι η Καβάλα δεν είναι μόνο μια πόλη του παρελθόντος, αλλά αντιπροσωπεύει και έναν κόσμο που άλλαξε, χάρη στον καπνό.
