Η δημόσια ψυχική φροντίδα στην Ελλάδα, τα κενά στελέχωσης και ένα δικαίωμα που χρειάζεται να γίνει πραγματικά προσβάσιμο.
«Να μιλήσεις σε κάποιον». Μια συμβουλή που ακούγεται όλο και συχνότερα όταν ένας άνθρωπος δυσκολεύεται. Στην παρέα, στην οικογένεια, ακόμη και στον χώρο εργασίας. Η αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης μπορεί πλέον να συζητηθεί περισσότερο ανοιχτά. Κάπου εκεί, όμως, εμφανίζεται μια πολύ πρακτική ερώτηση: Μπορώ να πληρώνω σταθερά για αυτή;
Για έναν νέο που προσπαθεί να καλύψει ενοίκιο, λογαριασμούς και καθημερινές ανάγκες, η έναρξη ψυχοθεραπείας απαιτεί έναν ακόμη οικονομικό υπολογισμό. Και η απόφαση δεν αφορά μόνο την πρώτη συνεδρία. Αφορά τη δυνατότητα να συνεχίσει, χωρίς κάθε δύσκολος μήνας να θέτει υπό αμφισβήτηση τη φροντίδα του.
Το δικαίωμα στην ψυχική υγεία πρέπει να περιλαμβάνει την ουσιαστική πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη. Διαφορετικά, η προτροπή να ζητήσουμε βοήθεια σταματά ακριβώς εκεί όπου αρχίζουν οι οικονομικές δυσκολίες.
Οι αριθμοί πίσω από τη διαθέσιμη βοήθεια
Η έρευνα του Eteron που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 φωτίζει τα προβλήματα των δημόσιων υπηρεσιών. Στη χαρτογράφηση καταγράφονται 808 κενές οργανικές θέσεις, όλων των κατηγοριών προσωπικού, σε σύνολο 1.154 στο Δρομοκαΐτειο.
Στο Ελληνικό Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών εμφανίζονται κενές 136 από τις 246 θέσεις, δηλαδή περίπου το 55%. Πρόκειται για στοιχεία οργανικών θέσεων που παρουσιάζει η έρευνα, όχι για πανελλαδική απογραφή των ελλείψεων σε ψυχολόγους.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η ίδια η προσπάθεια χαρτογράφησης ανέδειξε τη δυσκολία συγκέντρωσης ολοκληρωμένων στοιχείων για τη στελέχωση και τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Ακόμη και η σαφής εικόνα του συστήματος παραμένει ζητούμενο.
Αντίστοιχα, σε ρεπορτάζ της «Εφημερίδας των Συντακτών» τον Απρίλιο του 2026, η πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων στο Δαφνί ανέφερε ότι καλύπτονταν 46 από τις 90 προβλεπόμενες θέσεις ψυχιάτρων. Στο Δρομοκαΐτειο, σύμφωνα με τους υγειονομικούς, ήταν καλυμμένες 25 από τις 35 θέσεις. Οι καταγγελίες αφορούσαν μετακινήσεις γιατρών μεταξύ των δύο νοσοκομείων για την κάλυψη εφημεριών.
Η μεταφορά ενός επαγγελματία από μια επιβαρυμένη υπηρεσία σε μια άλλη δεν δημιουργεί πρόσθετη δυνατότητα φροντίδας. Ανακατανέμει την έλλειψη.
Η φροντίδα χρειάζεται να βρίσκεται κοντά μας
Εδώ χρειάζεται να επιμείνει η δημόσια συζήτηση. Περισσότεροι ψυχολόγοι με μόνιμη παρουσία στα Κέντρα Υγείας, στα Κέντρα Ψυχικής Υγείας, στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων. Διεπιστημονικές ομάδες, με ψυχιάτρους, κοινωνικούς λειτουργούς και επαρκές νοσηλευτικό προσωπικό, ώστε ο άνθρωπος που ζητά βοήθεια να μπορεί να βρίσκει την κατάλληλη συνέχεια.
Στο δημόσιο σύστημα χρειάζεται χώρος και για συστηματική ψυχοθεραπεία από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες, συμπεριλαμβανομένων ψυχαναλυτικών και ψυχοδυναμικών προσεγγίσεων όπου ενδείκνυνται. Με ελεγμένα προσόντα, εποπτεία και επιλογή θεραπείας σύμφωνα με τις ανάγκες του ανθρώπου.
Η ύπαρξη μιας υπηρεσίας στον κατάλογο δεν αρκεί. Σημασία έχει αν διαθέτει προσωπικό, αν μπορεί να προσφέρει τακτικά ραντεβού και αν ο εργαζόμενος μπορεί να την επισκεφθεί χωρίς να χάσει το μεροκάματό του. Για κάποιον που ζει μακριά από ένα αστικό κέντρο, προστίθενται η απόσταση και το κόστος μετακίνησης.
Η δωρεάν πρόσβαση χρειάζεται χρόνο, συνέχεια και γεωγραφική κάλυψη για να γίνει πραγματική. Χρειάζεται σταθερή δημόσια χρηματοδότηση, ώστε η σχέση φροντίδας να μη διακόπτεται όταν ολοκληρώνεται ένα προσωρινό πρόγραμμα ή λήγει μια σύμβαση.
Να μην προσαρμοστούμε απλώς στην εξάντληση
Υπάρχει, τέλος, μια ακόμη πολιτική διάσταση.
Η ψυχολογική υποστήριξη δεν μπορεί να αναλαμβάνει μόνη της το βάρος μιας καθημερινότητας που παράγει ανασφάλεια. Η επισφαλής εργασία, η στεγαστική πίεση και η κοινωνική απομόνωση χρειάζονται και κοινωνικές απαντήσεις.
Αυτό δεν μειώνει τη σημασία της θεραπείας. Αναδεικνύει την ανάγκη να συνυπάρχει με πολιτικές που βελτιώνουν τις συνθήκες ζωής.
Μια κυβέρνηση που καλεί τους πολίτες να φροντίσουν την ψυχική τους υγεία οφείλει να εξασφαλίζει τις υπηρεσίες που θα τους επιτρέψουν να το κάνουν. Οι εκστρατείες ενημέρωσης αποκτούν περιεχόμενο όταν υπάρχει διαθέσιμος επαγγελματίας πίσω από την πόρτα στην οποία παραπέμπουν.
Το αν θα μπορέσει ένας άνθρωπος να μιλήσει, να υποστηριχθεί και να συνεχίσει τη θεραπεία του δεν μπορεί να κρίνεται κάθε μήνα από όσα περίσσεψαν μετά το ενοίκιο.
