Η συζήτηση για το αν τα μεγάλα κοινωνικά κινήματα τελικά διευκολύνουν την Άκρα Δεξιά επανέρχεται συχνά τις τελευταίες εβδομάδες, με αφορμή όσα έχουν συμβεί στη Γαλλία. Η βασική θέση είναι ότι τέτοιες κινητοποιήσεις προκαλούν φόβο και αναστάτωση, άρα τροφοδοτούν την αναζήτηση μιας ισχυρής και αυταρχικής διακυβέρνησης που υπόσχεται την αποκατάσταση της τάξης.
Με αυτό το σχήμα, η Άκρα Δεξιά εμφανίζεται ως η δύναμη που μπορεί να επαναφέρει την εύρυθμη κοινωνική λειτουργία και να διεκδικήσει την ψήφο ενός εκλογικού ακροατηρίου που προσδιορίζεται κυρίως από τον φόβο. Όμως, όπως συμβαίνει με κάθε επιχείρημα, το κρίσιμο ζήτημα είναι οι προκείμενές του.
Τα δύο βασικά ερωτήματα είναι αν τέτοια μεγάλα κινήματα προκαλούν πράγματι πρωτίστως φόβο και αν οι κοινωνίες τα παρακολουθούν απλώς από απόσταση. Το μέγεθος του φόβου που δημιουργεί ένα μαζικό κίνημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσοι συμμετέχουν σε αυτό.
Όσο μεγαλύτερη είναι η συμμετοχή μιας κοινωνίας, τόσο λιγότερο το κίνημα αντιμετωπίζεται με φόβο και τόσο περισσότερο ως δίκαιη έκφραση οργής και αναστάτωσης. Ως παράδειγμα αναφέρονται οι μεγάλες κινητοποιήσεις κατά των μνημονίων στην Ελλάδα, που δεν οδήγησαν σε συντηρητική αναδίπλωση, επειδή η πλειοψηφία της κοινωνίας τις έβλεπε ως δίκαιες εκφράσεις οργής.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη διάσταση. Η ιστορική εμπειρία και η σημερινή πραγματικότητα δείχνουν ότι αυτό που σπάει την περιθωριοποίηση της Άκρας Δεξιάς είναι αφενός η μετατόπιση μέρους της οικονομικής ελίτ προς αυτήν και αφετέρου η μετακίνηση τμήματος των λαϊκών στρωμάτων.
Για να υπάρξει αυτή η μετακίνηση, συνήθως έχει προηγηθεί μια μακρά περίοδος ηττών, αποσυσπείρωσης, κατακερματισμού και εξατομίκευσης των πληβειακών στρωμάτων, καθώς έτσι γίνεται αποτελεσματική η απεύθυνση της ψευδο-κοινότητας που υπόσχεται ο ακροδεξιός ρατσισμός, συχνά μαζί με έντονο σεξισμό. Γι’ αυτό και οι μαζικές κινητοποιήσεις, σε αντίθεση με τη βουβή δυσαρέσκεια και αγανάκτηση, λειτουργούν ως αντίβαρο απέναντι στην άνοδο της Άκρας Δεξιάς, επειδή διαμορφώνουν διαφορετική συνθήκη μέσα στο ίδιο το δυνητικό ακροατήριό της.
Πίσω από την επανάληψη της θέσης ότι οι ταραχές φέρνουν την Άκρα Δεξιά κρύβεται, τελικά, ένας άλλος φόβος: ότι οι μεγάλες κινηματικές ανατάσεις διαμορφώνουν ένα πεδίο όπου ο πραγματικός αντίπαλος απέναντί της δεν είναι τα κόμματα του Κέντρου ή ευρύτερα τα παραδοσιακά κόμματα διακυβέρνησης.
Αυτά τα κόμματα, άλλωστε, ευθύνονται για το βάθος της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Ο αντίπαλος της Άκρας Δεξιάς είναι περισσότερο πολιτικές προτάσεις που εκφράζουν τα αιτήματα των κινημάτων για ενίσχυση των δημόσιων αγαθών και υποδομών, για αναδιανομή πλούτου και για συνολική βελτίωση της θέσης των εργαζομένων.
