Η αυξανόμενη τάση των Ελλήνων να επισκέπτονται βουνά, δάση, ποτάμια και φαράγγια είναι θετική για την κίνηση και την ποιότητα ζωής, όμως δεν συνοδεύεται πάντα από την απαραίτητη γνώση και προετοιμασία. Η πανδημία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσαν τις υπαίθριες εξορμήσεις, με τους κινδύνους να παραμένουν συχνά υποτιμημένοι.
Το βασικό ζήτημα, όπως τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χάρης Κουθούρης, είναι η ενημέρωση για τη φύση και η πρόληψη των ατυχημάτων. Τραυματισμοί, απομακρύνσεις από μονοπάτια και επιχειρήσεις διάσωσης δείχνουν ότι η συμμετοχή σε υπαίθριες δραστηριότητες κρύβει πραγματικούς κινδύνους, ενώ η αύξηση της συχνότητας και της σοβαρότητάς τους απαιτεί συστηματική καταγραφή, διερεύνηση και προληπτικές παρεμβάσεις.
Πιο αναλυτικά, ο ίδιος σημειώνει:
«Το βουνό δεν είναι αστικός πεζόδρομος. Οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν, οι διαδρομές έχουν δυσκολίες και η άμεση βοήθεια δεν είναι δεδομένη. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί συμπολίτες μας επιλέγουν εξορμήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων χωρίς επαρκή ενημέρωση για τις πραγματικές συνθήκες, τις απαιτήσεις της διαδρομής, τον εξοπλισμό και κυρίως το επίπεδο εκπαίδευσης όσων αναλαμβάνουν τη συνοδεία τους στο φυσικό περιβάλλον.
Η χώρα μας παρουσιάζει σημαντική έλλειψη γνώσης των πολιτών στην υπαίθρια παιδεία (Outdoor Literacy) και στην υπαίθρια εκπαίδευση (Outdoor Education) στα σχολεία. Παρά τη μακρόχρονη προσφορά των ορειβατικών συλλόγων, η σχετική γνώση δεν έχει διαχυθεί επαρκώς στον γενικό πληθυσμό, ενώ η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών και βαλκανικών χωρών αναδεικνύει τη σημασία της οργανωμένης υπαίθριας εκπαίδευσης για ασφαλή και υπεύθυνη πρόσβαση στη φύση.
Η ουσιαστική λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να ξεκινήσει από τα σχολεία ολόκληρης της χώρας. Η υπαίθρια εκπαίδευση χρειάζεται να ενταχθεί συστηματικά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με έμφαση στα οφέλη της κίνησης στη φύση για τη σωματική και ψυχική υγεία, στην αναγνώριση των κινδύνων, στην πρόληψη και στην ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνειδητότητας.
Η θεωρητική διδασκαλία πρέπει να συνδυάζεται με οργανωμένα βιωματικά προγράμματα Outdoor Education σε πάρκα, δάση και ασφαλή φυσικά πεδία, με τη συνοδεία κατάλληλα εκπαιδευμένων Συνοδών – Εμψυχωτών. Καθοριστική για την ασφαλή ανάπτυξη των υπαίθριων δραστηριοτήτων είναι, όπως τονίζει ο κ. Κουθούρης, η συμβολή των εκπαιδευτικών φορέων (ΑΕΙ, ΚΕΔΙΒΙΜ, φορέων επαγγελματικής κατάρτισης) στην εκπαίδευση Συνοδών και Εμψυχωτών με τεχνικές (Hard Skills) και διαπροσωπικές δεξιότητες (Soft Skills).
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διαχρονική συμβολή του ΣΕΤΕΥΔΑ – HATTA Outdoors, θεσμικού επαγγελματικού εκπροσώπου του κλάδου από το 2012, στην προώθηση προδιαγραφών ασφάλειας και επαγγελματικής πιστοποίησης. Η αξιοποίηση κατάλληλα εκπαιδευμένων και πιστοποιημένων Συνοδών/Εμψυχωτών από τις νόμιμα λειτουργούσες επιχειρήσεις πρέπει να αποτελεί βασική προϋπόθεση παροχής οργανωμένων υπαίθριων υπηρεσιών, απέναντι στην ανεξέλεγκτη δραστηριοποίηση ανεπαρκώς καταρτισμένων διοργανωτών.
Η Πολιτεία οφείλει να συνδέσει αυτές τις πρωτοβουλίες με μια εθνική στρατηγική προώθησης υπαίθριας παιδείας και επαγγελματικής επάρκειας, με στόχο τη συνέχιση της συμμετοχής των πολιτών σε προγράμματα υπαίθριων δραστηριοτήτων και την πρόληψη ατυχημάτων στη φύση από οργανωμένες εξορμήσεις.
«Η πρόσβαση στη φύση πρέπει να παραμείνει ελεύθερη, όχι όμως χωρίς γνώση και υπευθυνότητα. Η πραγματική επιτυχία μιας υπαίθριας εξόρμησης δεν είναι η φωτογραφία στην κορυφή, αλλά η ασφαλής επιστροφή όλων».
