Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής δεν είναι εναλλακτική, κβαντική, ενεργειακή ή σαμανική ιατρική. Δεν περιλαμβάνει μη τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, δεν αντιτίθεται στη συμβατική ιατρική και δεν υποκαθιστά την επείγουσα περίθαλψη, τη φαρμακευτική αγωγή, τις χειρουργικές επεμβάσεις ή οποιαδήποτε θεραπεία επιβάλλεται από τις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες. Αυτό επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο δρ Γεώργιος Κ. Σακκάς, καθηγητής Άσκησης σε Κλινικούς Πληθυσμούς, διευθυντής του Ξενόγλωσσου Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ιατρική του Τρόπου Ζωής» στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντής του Προγράμματος Εξειδίκευσης του ΚΕΔΙΒΙΜ, Ιατρική του Τρόπου Ζωής, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση που αναπτύχθηκε μετά τον πρόσφατο τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, ο κ. Σακκάς κρίνει αναγκαίο να διευκρινίσει τι είναι και τι δεν είναι η Ιατρική του Τρόπου Ζωής. Όπως τονίζει, δεν πρόκειται για «εναλλακτική», «κβαντική», «ενεργειακή» ή «σαμανική» ιατρική. Δεν περιλαμβάνει μη τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, δεν αντιτίθεται στη συμβατική ιατρική και δεν υποκαθιστά την επείγουσα περίθαλψη, τη φαρμακευτική αγωγή, τις χειρουργικές επεμβάσεις ή οποιαδήποτε θεραπεία επιβάλλεται από τις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες. Για να εξηγήσει:
Αποτελεί σύγχρονο, τεκμηριωμένο κλινικό πεδίο, το οποίο αξιοποιεί επιστημονικά ελεγμένες παρεμβάσεις στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, τον ύπνο, τη διαχείριση του στρες, τη σεξουαλική υγεία, την αποφυγή επιβλαβών ουσιών και συμπεριφορών, καθώς και την ενίσχυση των υγιών κοινωνικών σχέσεων και την επίδραση του περιβάλλοντος στην υγεία. Στόχος της είναι η πρόληψη, η καλύτερη διαχείριση και, όπου αυτό υποστηρίζεται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα, η ύφεση ή η επιβράδυνση της εξέλιξης χρόνιων νοσημάτων. Εφαρμόζεται πάντοτε με επίκεντρο τον ασθενή, μέσα από διεπιστημονική συνεργασία και παράλληλα με την ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα. Αναφερόμενος στην αναγκαιότητα, σημειώνει ότι είναι προφανής, για να προσθέσει:
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα ευθύνονται περίπου για τα τρία τέταρτα των θανάτων παγκοσμίως. Το κάπνισμα, η σωματική αδράνεια, η ανθυγιεινή διατροφή και η επιβλαβής χρήση αλκοόλ συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου. Η συστηματική αντιμετώπισή τους δεν είναι μόδα, ιδεολογία ή εμπορική επινόηση· είναι βασικός πυλώνας της σύγχρονης πρόληψης και της δημόσιας υγείας.
Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει εκτεταμένη διεθνή παρουσία, με επιστημονικές εταιρείες, επαγγελματικές ενώσεις και οργανωμένα δίκτυα σε πέντε ηπείρους. Ενδεικτική καταγραφή δημόσια διαθέσιμων στοιχείων περιλαμβάνει 66 φορείς: 52 εθνικές ή περιφερειακές οργανώσεις -25 στην Ευρώπη, 16 στην Ασία και τη Μέση Ανατολή, επτά στην Αμερική, δύο στην Αφρική και δύο στην Ωκεανία- καθώς και 14 επιπλέον υπερεθνικούς οργανισμούς και συμβούλια, φορείς πιστοποίησης και εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ινστιτούτα και δίκτυα. Σε αυτούς συγκαταλέγονται το American College of Lifestyle Medicine, η British Society of Lifestyle Medicine και η Australasian Society of Lifestyle Medicine, που καλύπτει την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία. Η γεωγραφική αυτή διασπορά, σύμφωνα με τον κ. Σακκά, δείχνει ένα διεθνώς οργανωμένο πεδίο εκπαίδευσης, έρευνας και κλινικής πρακτικής. Η επιστημονική του αξιοπιστία, ωστόσο, δεν θεμελιώνεται στον αριθμό των οργανισμών, αλλά στην ποιότητα των ερευνητικών δεδομένων, στην ασφάλεια των παρεμβάσεων και στην τήρηση της επιστημονικής δεοντολογίας.
Σε όλο τον κόσμο έχουν αναπτυχθεί οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, επιστημονικά συνέδρια, πρότυπα επάρκειας και διαδικασίες πιστοποίησης για ιατρούς και άλλους επαγγελματίες υγείας. Στην Ελλάδα, φέτος ολοκληρώθηκε πιστοποιημένο σεμινάριο εξειδίκευσης από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο οποίο εξειδικεύτηκαν 330 γιατροί από όλες τις ειδικότητες.
Η ύπαρξη αυτών των θεσμών, επισημαίνει ο κ. Σακκάς, δεν απαλλάσσει το πεδίο από την επιστημονική κριτική· αντίθετα, επιβάλλει ακόμη αυστηρότερη αξιολόγηση των δεδομένων, διαφάνεια, δεοντολογία και σαφή όρια επαγγελματικής ευθύνης. Και καταλήγει τονίζοντας:
Στην Ελλάδα, στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας λειτουργεί το πρώτο αγγλόφωνο Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ιατρική του Τρόπου Ζωής, με συμμετοχή επιστημόνων από την Ιατρική, την Επιστήμη της Άσκησης και τη Διατροφή και μάλιστα βαθμολογήθηκε Νο1 στον κόσμο. Η εκπαίδευση βασίζεται στην τεκμηριωμένη πρακτική, στην κριτική αξιολόγηση της βιβλιογραφίας, στην ασφάλεια των ασθενών και στη σαφή διάκριση μεταξύ επιστήμης και ψευδοεπιστήμης.
Η απάντηση, επομένως, σε οποιαδήποτε παραπληροφόρηση δεν πρέπει να είναι η απαξίωση της πρόληψης, αλλά η θεσμική της θωράκιση: σαφής ορισμός του πεδίου, πιστοποιημένη εκπαίδευση, έλεγχος των θεραπευτικών ισχυρισμών, προστασία των πολιτών από παραπλανητικές πρακτικές και ουσιαστική ενσωμάτωση της πρόληψης στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας.
Η επιστήμη κρίνεται από τα δεδομένα, τη μεθοδολογία, τη δεοντολογία και τα αποτελέσματά της – όχι από αυθαίρετους συσχετισμούς. Η Ιατρική του Τρόπου Ζωής είναι μέρος της λύσης στη μεγάλη επιδημία των χρόνιων νοσημάτων και οφείλουμε να την αντιμετωπίζουμε με την επιστημονική ακρίβεια και τη θεσμική σοβαρότητα που της αναλογούν».
