Το 1951, μια Αφροαμερικανή 31 ετών από τη Βιρτζίνια των Ηνωμένων Πολιτειών, η Henrietta Lacks, εισήχθη στο νοσοκομείο Johns Hopkins με έντονους πόνους και κολπική αιμορραγία. Διαγνώστηκε με επιθετικό καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και πέθανε λίγους μήνες αργότερα.
Η ιστορία της Henrietta άνοιξε μια τεράστια συζήτηση για την ιατρική δεοντολογία και συναίνεση, καθώς ούτε τα παιδιά της γνώριζαν την ύπαρξη αυτών των κυττάρων. Σχεδόν έξι δεκαετίες αργότερα, η Jade Goody, τηλεοπτική προσωπικότητα στη Βρετανία, διαγνώστηκε με τον ίδιο καρκίνο και η περίπτωση της οδήγησε στο λεγόμενο “Jade Goody effect”, που εκτίναξε τα τεστ Παπανικολάου και τον εμβολιασμό HPV στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι η τέταρτη συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως. Σε ποσοστό άνω του 90% σχετίζεται με τη λοίμωξη από τον ιό των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων (HPV), ο οποίος περιλαμβάνει περισσότερους από 200 υπότυπους, εκ των οποίων περίπου 40 μεταδίδονται μέσω της σεξουαλικής επαφής. Από αυτούς, 14 θεωρούνται υψηλού κινδύνου, με τους HPV 16 και 18 να είναι οι πιο επικίνδυνοι.
Η λοίμωξη από HPV είναι ασυμπτωματική και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί αυτόματα. Όταν επιμένει, μπορεί να προκαλέσει σταδιακές κυτταρικές αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας, εξελίσσοντας από δυσπλασία σε προκαρκινικές βλάβες και τελικά σε καρκίνο, γεγονός που προσφέρει πολύτιμο χρόνο για έγκαιρη παρέμβαση.
Στα πρώιμα στάδια, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας δεν δίνει συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν, η νόσος συχνά βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Η πενταετής επιβίωση φτάνει το 95% στο στάδιο Ι, αλλά μειώνεται σε περίπου 20% στο στάδιο IV.
Η δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης οφείλεται στο τεστ ΠΑΠ. Σε συνδυασμό με το HPV testing, επιτρέπει την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων πριν εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο, και η κολποσκόπηση με λήψη βιοψιών θέτουν τη διάγνωση με βεβαιότητα.
Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική αντιμετώπιση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή συνδυασμούς αυτών. Η είσοδος της ανοσοθεραπείας έχει αλλάξει το θεραπευτικό τοπίο, βελτιώνοντας τη συνολική επιβίωση.
Η πραγματική νίκη απέναντι στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας βρίσκεται στην πρόληψη. Ο εμβολιασμός έναντι του HPV προσφέρει εξαιρετικά υψηλή προστασία, ενώ ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος είναι απαραίτητος.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως αιτία θανάτου έως το 2030. Ο στόχος αυτός είναι φιλόδοξος, αλλά απολύτως ρεαλιστικός, και η γνώση και τα εργαλεία υπάρχουν.
Οι ιστορίες της Henrietta και της Jade μάς θυμίζουν ότι μπορούμε συλλογικά να νικήσουμε τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας πριν εμφανιστεί, αρκεί να υπάρχει ενημέρωση και συμμετοχή όλων.
