Οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις εκτίθενται ολοένα και περισσότερο στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, την ώρα που τα μέτρα προσαρμογής προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Αυτό καταλήγει πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύεται σήμερα στο The Lancet, η οποία ζητά να ενταθεί η προσπάθεια.
Για εκατομμύρια Ευρωπαίους που ζουν σε αστικά κέντρα, οι απειλές από την ακραία ζέστη, τις μολυσματικές ασθένειες, τις πυρκαγιές και ακόμη και την έκθεση στη γύρη αυξάνονται, σύμφωνα με τη μελέτη. Πρόκειται για την πρώτη έρευνα που εξετάζει σειρά από 28 δείκτες στη διασταύρωση των κλιματικών ζωνών και της υγείας στις 850 μεγαλύτερες πόλεις.
«Η μελέτη υπογραμμίζει τις περιφερειακές ανισότητες στον τρόπο με τον οποίο αυτές οι πόλεις επηρεάζονται και ανταποκρίνονται στους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή», δήλωσε στο AFP η καθηγήτρια Κάθριν Τον του Lancet Countdown Europe, της διεθνούς ακαδημαϊκής συνεργασίας που παρακολουθεί, καταγράφει και αξιολογεί τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ανθρώπινη υγεία σε περιφερειακό επίπεδο.
Η θνησιμότητα που συνδέεται με την ακραία ζέστη αυξήθηκε κατά σχεδόν 161% στις πόλεις της νότιας Ευρώπης μεταξύ 1991-2000 και 2015-2024, ενώ ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών ενισχύθηκε κατά 7% στις ίδιες πόλεις μεταξύ 2003 και 2023, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης.
Οι κλιματικές συνθήκες που ευνοούν τη μετάδοση του δάγκειου πυρετού αυξήθηκαν κατά 369% στις πόλεις της Ανατολικής Ευρώπης μεταξύ 1982-2010 και 2015-2024, ενώ οι συγκεντρώσεις γύρης υπερδιπλασιάστηκαν στις πόλεις της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης την ίδια περίοδο.
Παράλληλα, στις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης προχωρούν οι προσπάθειες προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η οποία προκαλείται κυρίως από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κάλυψη με φυτά, χώροι πρασίνου και προστασία από τις πλημμύρες περιλαμβάνονται στις περισσότερες από 1.500 δράσεις που έχουν καταγράψει οι επιστήμονες.
–«Πολλά απομένουν να γίνουν»–
Στο 88% των 533 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών πόλεων, δηλαδή σε εκείνες με περισσότερους από 100.000 κατοίκους, η αστική επιφανειακή θερμότητα μειώθηκε μεταξύ 2014 και 2019, με τις θερμοκρασίες να υποχωρούν κατά 0,7 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με τη μελέτη.
Οι πόλεις με τους περισσότερους χώρους πρασίνου κατέγραψαν και τις μεγαλύτερες μειώσεις στις τοπικές θερμοκρασίες.
Η μελέτη έχει πάντως και περιορισμούς. Επειδή τα δεδομένα είναι κυρίως σε δημοτικό επίπεδο, «καλύπτουν τις διαφορές εντός μιας πόλης», εξήγησε η Τον.
Επιπλέον, λόγω έλλειψης ορισμένων στοιχείων, δεν ήταν δυνατό να ληφθούν υπόψη ορισμένες πτυχές της αλληλεπίδρασης κλίματος και υγείας, όπως το κόστος της κλιματικής αλλαγής για τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
«Πολλά απομένουν να γίνουν», προειδοποιούν οι συγγραφείς, επισημαίνοντας «σημαντικά οικονομικά και τεχνικά εμπόδια» και ανεπαρκή πολιτική δέσμευση.
Η ίδια σημειώνει ότι οι περισσότερες από τις λύσεις είναι «γνωστές, αλλά σπάνια εφαρμόζονται».
Οι ερευνητές ζητούν συνδυασμό προσαρμογής στον καύσωνα, αστικού μετασχηματισμού και μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τα οποία ωφελούν επίσης την υγεία μειώνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Ανάμεσα στα επείγοντα μέτρα περιλαμβάνεται η ενίσχυση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και η ενσωμάτωσή τους στα σχέδια αστικής προσαρμογής.
Η προσαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού και των μεταφορών ξεχωρίζει ως ακόμη μία προτεραιότητα: περισσότερος χώρος πρασίνου, ειδικά με δενδροκάλυψη, χρήση δομικών υλικών που απορροφούν λιγότερη θερμότητα, μείωση των αδιαπέραστων επιφανειών και προώθηση του περπατήματος, της ποδηλασίας και των δημόσιων συγκοινωνιών.
Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα, με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
