Σοκ προκάλεσε στη Σιβηρία ο θάνατος εργαζόμενης σε εργαστήριο έρευνας για την πανώλη, με τις αρχές να θέτουν αρχικά σε καραντίνα περίπου 200 ανθρώπους. Η υπόθεση πυροδότησε φόβους για τη δημόσια υγεία μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ενώ οι αρχές δεν τη συνδέουν με το έργο της για την πανώλη.
Ακολουθούν όσα γνωρίζουμε για την υπόθεση και για την ασθένεια που ερευνούσε η γυναίκα:
Τι συνέβη;
Ο μέχρι σήμερα ανεξήγητος θάνατος της Ντάρια Σιπίλοβα, 28χρονης τεχνικού εργαστηρίου στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης Σιβηρίας και Άπω Ανατολής του Ιρκούτσκ, οδήγησε τις αρχές στη Ρωσία σε άμεσα προληπτικά αντιεπιδημικά μέτρα που προσέλκυσαν διεθνές ενδιαφέρον.
Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η γυναίκα πέθανε από «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας» και, για προληπτικούς λόγους, έθεσαν σε καραντίνα όλους όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Έκτοτε ανέφεραν ότι το 90% όσων τέθηκαν σε καραντίνα αφέθηκαν ελεύθεροι μετά από σχεδόν 5.000 εργαστηριακές εξετάσεις, ότι δεν εντοπίστηκε κρούσμα πανώλης σε κανέναν από όσους είχαν έρθει σε επαφή μαζί της και ότι η ίδια η Σιπίλοβα ήταν εμβολιασμένη και επομένως «είχε ανοσία απέναντι στις επικίνδυνες λοιμώξεις τις οποίες μελετούσε».
Η ρυθμιστική αρχή υγείας της Ρωσίας ανακοίνωσε χθες Τετάρτη ότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι να ξεσπάσει επιδημία και ότι χαλαρώνει τα προληπτικά μέτρα.
Παρά ταύτα, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για το πώς νόσησε η Σιπίλοβα κυκλοφόρησαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά τον θάνατό της.
Μία εκδοχή αναφέρει ότι η γυναίκα έσπασε έναν δοκιμαστικό σωλήνα που περιείχε ζωντανά βακτήρια πνευμονικής πανώλης. Τη θεωρία αυτή απορρίπτει η ρωσική ρυθμιστική αρχή υγείας. Μια άλλη λέει ότι αρρώστησε έπειτα από ταξίδι της στην Ταϊλάνδη ή στη Μολδαβία.
Σύμφωνα με μια τρίτη εκδοχή, η Σιπίλοβα νόσησε αφού επισκέφθηκε περιοχή κοντά στο σύνορο με τη Μογγολία.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για να στηρίξουν καμία από αυτές τις θεωρίες.
Πέθανε από πανώλη;
Δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι πέθανε από πανώλη, παρότι ένας περιφερειακός κυβερνήτης δήλωσε αρχικά ότι «πιθανόν» να συνέβη αυτό.
Η ρυθμιστική αρχή υγείας της Ρωσίας, η Rospotrebnadzor, ανακοίνωσε ότι η Σιπίλοβα πέθανε από μια άγνωστη μορφή πνευμονίας και ότι δεν βρέθηκαν σχετικά παθογόνα σε κανέναν από όσους ήρθαν σε επαφή μαζί της.
Έκτοτε δεν έχει ανακοινώσει τι προκάλεσε την πνευμονία από την οποία πέθανε ή πώς αρρώστησε. Η πνευμονία, λοίμωξη των πνευμόνων, μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικά αίτια, περιλαμβανομένης της πανώλης, καθώς και άλλων βακτηριακών λοιμώξεων ή άλλων ιογενών νόσων του αναπνευστικού, όπως η γρίπη ή η COVID-19.
Τι είναι η πανώλη; Θεραπεύεται;
Η πανώλη κυκλοφορεί κυρίως μεταξύ μικρών ζώων και ψύλλων.
Προκαλείται από το βακτήριο «Yersinia pestis» και μπορεί να προσβάλει και τον άνθρωπο. Στις εξάρσεις της νόσου περιλαμβάνεται ο «Μαύρος Θάνατος», ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερα από 50 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη κατά τον 14ο αιώνα.
Μεταδίδεται μεταξύ ζώων και ανθρώπων μέσω του δήγματος μολυσμένων ψύλλων, της εισπνοής μολυσμένων σταγονιδίων του αναπνευστικού και, σπανιότερα, της κατάποσης μολυσματικών υλικών.
Το ποσοστό θνητότητας της νόσου κυμαίνεται μεταξύ 30% και 100% εάν δεν αντιμετωπιστεί. Εάν διαγνωστεί έγκαιρα, η πανώλη μπορεί να θεραπευτεί με αντιβιοτικά.
Πόσο συχνή είναι η πανώλη;
Η πανώλη είναι ενδημική σε πολλές αφρικανικές χώρες, στην πρώην Σοβιετική Ένωση, στην Αμερική και στην Ασία, αλλά τα περισσότερα κρούσματα σε ανθρώπους τα τελευταία έξι χρόνια αναφέρθηκαν στη ΛΔ Κονγκό και στη Μαδαγασκάρη, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Η πανώλη είναι ενδημική στη Σιβηρία, την περιοχή όπου εκδηλώθηκε το πρώτο γνωστό προϊστορικό ξέσπασμα της νόσου στον άνθρωπο, καθώς το βακτήριο «Yersinia pestis» εντοπίζεται εκεί σε μικρά άγρια θηλαστικά και στους ψύλλους τους. Είναι σπάνιο να προσβληθούν Ρώσοι από πανώλη.
Διεθνείς αντιδράσεις
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) στη Γενεύη έχει ζητήσει από τη Ρωσία να δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την υπόθεση, ενώ το ίδιο έχουν κάνει και οι ΗΠΑ, παρότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες ότι εκτιμά πως η Μόσχα έχει υπό έλεγχο την κατάσταση και ότι οι ΗΠΑ δεν θεωρούν πως ο θάνατος της Σιπίλοβα προκλήθηκε από βιολογικό όπλο, μια θεωρία που κυκλοφορεί στα social media.
Το Καζακστάν, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν έχουν ανακοινώσει ότι θα αυξήσουν τα προληπτικά μέτρα στα σύνορά τους για επαγρύπνηση απέναντι στην πιθανή εξάπλωση μολυσματικών νόσων.
Η Ρωσία είναι πλήρες μέλος του ΠΟΥ, ο οποίος διαθέτει αντιπροσωπεία στη Μόσχα.
Τι είναι το Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης στη Σιβηρία;
Το Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης του Ιρκούτσκ, για τη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή, ιδρύθηκε το 1934 με σκοπό τον έλεγχο των επιδημιών πανώλης. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, ο επιστήμονας που το ίδρυσε συνέβαλε στην αντιμετώπιση επιδημιών στη Σιβηρία, τη Μογγολία και την Κίνα. Αργότερα, το ινστιτούτο ασχολήθηκε και με άλλες επικίνδυνες ασθένειες, όπως η χολέρα και η ασθένεια του άνθρακα.
Ποιες είναι οι μορφές της πανώλης;
Η πανώλη εμφανίζεται σε τρεις μορφές που προσβάλλουν διαφορετικά μέρη του σώματος. Η πνευμονική πανώλη, η πιο μολυσματική και λιγότερο συχνή μορφή, είναι λοίμωξη των πνευμόνων που προκαλεί στους ασθενείς βήχα, κατά τον οποίο αποβάλλονται μολυσματικά σταγονίδια μέσω του αέρα.
Η βουβωνική πανώλη είναι η πιο συχνή μορφή και εκδηλώνεται κυρίως όταν ένας μολυσμένος ψύλλος δαγκώσει έναν άνθρωπο, προκαλώντας διόγκωση των λεμφαδένων («βουνώνες»). Η σηψαιμική πανώλη, η οποία δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, εμφανίζεται όταν τα βακτήρια της πανώλης πολλαπλασιάζονται στο αίμα.
Μία μορφή πανώλης μπορεί να εξελιχθεί σε άλλη.
Τα μολυσμένα άτομα συνήθως εμφανίζουν αρχικά συμπτώματα που μοιάζουν με εκείνα της γρίπης, έπειτα από περίοδο επώασης μίας έως επτά ημερών. Εμφανίζουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, αδυναμία, εμετό και ναυτία.
Γιατί αυτός ο θάνατος είναι στο προσκήνιο;
Η πανδημία COVID-19 αύξησε τις ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο εμφάνισης νέων θανατηφόρων ασθενειών και οι αναφορές για συρροές κρουσμάτων άγνωστων ασθενειών ή εργαστηριακά ατυχήματα προκαλούν πλέον πανικό στο διαδίκτυο.
Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο κορωνοϊός που προκάλεσε την COVID-19 προήλθε από ζώα, αλλά ορισμένοι έχουν υπονοήσει ότι προκλήθηκε από διαρροή σε εργαστήριο.
Οι ειδικοί δημόσιας υγείας έχουν προτρέψει για προσοχή σχετικά με το περιστατικό στη Σιβηρία, λέγοντας ότι έχει αναφερθεί μόνο ένα κρούσμα και ότι οι ρωσικές αρχές λένε πως δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η εργαζόμενη στο εργαστήριο μολύνθηκε από πανώλη.
