Σημάδια αυξανόμενης ανησυχίας για την πορεία της αγορά κατοικίας αποτυπώνονται στις προσδοκίες των ελληνικών νοικοκυριών, παρότι τα προηγούμενα χρόνια επικρατούσε συγκρατημένα θετική εικόνα. Η πλειονότητα εκτιμά ότι οι τιμές των ακινήτων θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν, έστω με χαμηλότερο ρυθμό, ενώ θεωρεί ότι οι πωλητές διατηρούν το πλεονέκτημα έναντι των αγοραστών.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς, το τρίτο τρίμηνο του 2026 καταγράφεται αισθητή μεταστροφή των προσδοκιών από θετικές σε ήπια αρνητικές.
Η εξέλιξη αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί και στις επόμενες μετρήσεις, μπορεί να λειτουργήσει ως πρώτη προειδοποιητική ένδειξη για τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, των πληθωριστικών πιέσεων και του κόστους χρήματος στην αγορά ακινήτων και ευρύτερα στην οικονομία.
Τα ευρήματα περιλαμβάνονται στην ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς με τίτλο «Δείκτης Στεγαστικού Κλίματος – Προσδοκίες και Αντιλήψεις των Ελληνικών Νοικοκυριών για την Αγορά Ακινήτων», η οποία δημοσιεύεται τον Νοέμβριο του 2026. Η ανάλυση στηρίζεται σε τριμηνιαία έρευνα που πραγματοποιείται από το τέταρτο τρίμηνο του 2023 και αποτυπώνει τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών για τις τιμές κατοικιών, τα επιτόκια, την οικονομική τους κατάσταση και τις προοπτικές της αγοράς.
Ειδικότερα στην ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς αναφέρονται τα ακόλουθα:
Εισαγωγή
Η αγορά ακινήτων έχει καθοριστικό ρόλο τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινωνία. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να παρακολουθούνται οι εξελίξεις στον κλάδο με τη μέγιστη προσοχή. Από τις επίσημες στατιστικές μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες κυρίως για τις τιμές, τις νέες κατασκευές και το ύψος του οικιστικού αποθέματος. Το βασικό τους μειονέκτημα, όμως, είναι ότι δεν μπορούν να αποτυπώσουν σε πραγματικό χρόνο τις μεταβολές των υποκειμενικών -πολλές φορές – προσδοκιών, κοινωνικών τάσεων και αντιλήψεων των νοικοκυριών για τις βασικές παραμέτρους της αγοράς ακινήτων.
Οι προσδοκίες των νοικοκυριών για παράγοντες όπως η πορεία των τιμών ακινήτων, η εξέλιξη του κόστους στεγαστικών δανείων και η βελτίωση της οικονομίας και του διαθέσιμου εισοδήματός τους μπορούν να ενθαρρύνουν ή να αποθαρρύνουν την απόφαση για απόκτηση κατοικίας. Ακόμη και μη οικονομικοί παράγοντες, όπως οι αντίστοιχες αποφάσεις φίλων ή συγγενών, είναι δυνατό να επηρεάσουν σημαντικά την οπτική των νοικοκυριών για την πορεία της αγοράς κατοικιών.
Οι προσδοκίες αυτές, όπως και ο χρονισμός και η ένταση των μεταβολών τους, παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς σε μεγάλο βαθμό διαμορφώνουν τη ζήτηση των νοικοκυριών για στεγαστικά ακίνητα.
Η ζήτηση αυτή, σε αλληλεπίδραση με τη διαθέσιμη προσφορά ακινήτων, καθορίζει τελικά τον κύκλο της αγοράς ακινήτων και σε μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις σε ολόκληρη την οικονομία.
Για να καλυφθεί αυτό το κενό, η Τράπεζα Πειραιώς προχώρησε σε μια επαναλαμβανόμενη σφυγμομέτρηση των αντιλήψεων των ελληνικών νοικοκυριών γύρω από μια σειρά θεμάτων που αφορούν την πορεία της αγοράς ακινήτων. Στην έρευνα, που διεξάγεται κάθε τρίμηνο από το 4ο τρίμηνο του 2023, τα ελληνικά νοικοκυριά καλούνται, μεταξύ άλλων, να καταθέσουν τις απόψεις και τις προσδοκίες τους για την τρέχουσα συγκυρία στην αγορά ακινήτων, την εξέλιξη των τιμών κατοικιών, την πορεία των επιτοκίων και την τρέχουσα και μελλοντική εισοδηματική τους κατάσταση.
Με βάση αυτά τα ερωτήματα καταρτίζεται ένας συνολικός δείκτης, ο οποίος επιτρέπει να συντίθενται όλες οι διαφορετικές απόψεις των νοικοκυριών σε μία τελική μεταβλητή.
Συμπεράσματα
Η συνολική εικόνα που προκύπτει για τις αντιλήψεις των νοικοκυριών σχετικά με την πορεία της αγοράς ακινήτων είναι μια συγκρατημένα θετική πορεία σε όλη την περίοδο της έρευνας, με έντονη όμως ενίσχυση της ανησυχίας για το μέλλον.
Ξεκινώντας από τα γενικά ευρήματα, τα νοικοκυριά αναγνωρίζουν ότι σε όλη τη διάρκεια των τελευταίων ετών το συγκριτικό πλεονέκτημα στην αγορά ακινήτων βρίσκεται στην πλευρά των πωλητών, με τους αγοραστές να κινούνται σε αμυντική στάση. Η πλειονότητα των ερωτηθέντων πιστεύει ότι οι τιμές των κατοικιών θα συνεχίσουν να αυξάνονται, αλλά με φθίνουσα δυναμική. Επίσης, σε αντίθεση με την ευρύτερη αντίληψη περί κοινωνικής απαισιοδοξίας και αρνητικής στάσης απέναντι στην τρέχουσα συγκυρία, οι εκτιμήσεις και οι προσδοκίες των νοικοκυριών για την τρέχουσα και τη μελλοντική οικονομική τους κατάσταση είναι συγκρατημένα θετικές.
Τέλος, ειδική μνεία γίνεται στις απαντήσεις των ελληνικών νοικοκυριών για την πορεία των επιτοκίων. Η έρευνα καλύπτει και την περίοδο κατά την οποία η ΕΚΤ μείωσε τα παρεμβατικά επιτόκια από το 4% στο 2%. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτή η μείωση γίνεται έμμεσα και μόνο αντιληπτή από τους συμμετέχοντες στην έρευνα. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι τα νοικοκυριά αντιλαμβάνονται τις δόσεις εξυπηρέτησης των στεγαστικών δανείων ως de facto επιβαρυντικό παράγοντα της οικονομικής τους κατάστασης και, ως εκ τούτου, είναι καθολικά αρνητικά προδιατεθειμένα. Παράλληλα, όμως, αναδεικνύει και την ανάγκη μεγαλύτερης επιμόρφωσης της ελληνικής κοινωνίας σε θέματα νομισματικής πολιτικής και στον τρόπο με τον οποίο αυτή επιδρά στην καθημερινότητά μας.
Πέρα από τη γενικά θετική εικόνα της αγοράς ακινήτων, από τις απαντήσεις των νοικοκυριών προκύπτει και μήνυμα ανησυχίας για το μέλλον.
Η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών μετέβαλε τις προσδοκίες της – στο σύνολο των ερωτημάτων της έρευνας- από θετικές σε ήπια αρνητικές το 3ο τρίμηνο του 2026.
Όπως αναφέρεται στην ανάλυση, είναι επικίνδυνο να δομηθεί ένα ολόκληρο αφήγημα με βάση τα ερωτηματολόγια ενός μόνο τριμήνου. Ωστόσο, αν η αλλαγή αυτή στις προσδοκίες των νοικοκυριών επιβεβαιωθεί και στα επόμενα τρίμηνα, τότε είναι πιθανό τα σημερινά ευρήματα να αποτελούν μια πρώτη προειδοποιητική ένδειξη ότι ο συνδυασμός της παγκόσμιας γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ενεργειακής ανασφάλειας, της ανόδου του πληθωρισμού και της συνεπακόλουθης αύξησης – εκ νέου- του κόστους χρήματος από την ΕΚΤ, ενδέχεται να επηρεάσει τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών για τη δυναμική τόσο της αγοράς ακινήτων όσο και ολόκληρης της οικονομίας.
Πηγή φωτογραφίας: ΑΠΕ/ΜΠΕ
