Σοβαρή απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα παγκοσμίως ενδέχεται να δημιουργήσει ο πολύμηνος εγκλωβισμός εκατοντάδων πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, καθώς οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, όταν η ναυσιπλοΐα επανεκκινήσει, τα πλοία μπορεί να μεταφέρουν και να διασπείρουν ξένα θαλάσσια είδη σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη.
Περισσότερα από 1.500 εμπορικά πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα στον Κόλπο από τότε που η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος έκλεισε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν.
Σύμφωνα με διεθνή ομάδα θαλάσσιων βιολόγων, η παρατεταμένη ακινησία των πλοίων έχει επιτρέψει την ανάπτυξη οργανισμών πάνω στα κύτη τους, από μικρόβια και φύκια έως πεταλίδες, μύδια και άλλα ασπόνδυλα. Όταν τα πλοία ξεκινήσουν ξανά τα δρομολόγιά τους, οι οργανισμοί αυτοί θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε λιμάνια ανά τον κόσμο.
Ο καθηγητής Μάριο Ταμπούρι, από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ και επικεφαλής σχετικής μελέτης, χαρακτήρισε την κατάσταση ως μια «τέλεια καταιγίδα» για την εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών.
Κίνδυνος «υπερδιασποράς» βιολογικών εισβολών
Η έρευνα κάνει λόγο για ένα πιθανό παγκόσμιο «γεγονός υπερδιασποράς βιο-εισβολής», καθώς, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν έχει προηγηθεί αντίστοιχη περίπτωση όπου τόσο μεγάλος αριθμός πλοίων παρέμεινε ακινητοποιημένος για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Υπό κανονικές συνθήκες, τα πλοία παραμένουν στα λιμάνια για λίγες ημέρες, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξη θαλάσσιων οργανισμών στις βυθισμένες επιφάνειές τους. Ωστόσο, η πολύμηνη παραμονή τους στον Κόλπο δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες για την εγκατάσταση ολόκληρων θαλάσσιων κοινοτήτων.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μεταφορά αυτών των οργανισμών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις: από τον εκτοπισμό τοπικών ειδών και τη μείωση της βιοποικιλότητας έως την εξάπλωση ασθενειών και την πρόκληση οικονομικών ζημιών στην αλιεία και στις υποδομές.
Ποιες περιοχές θεωρούνται περισσότερο ευάλωτες
Ο Κόλπος αποτελεί ήδη περιοχή αυξημένου κινδύνου για θαλάσσιες εισβολές, καθώς προηγούμενες μελέτες έχουν καταγράψει δεκάδες μη αυτόχθονα είδη που εισήχθησαν κυρίως μέσω εμπορικών πλοίων.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ακραίες συνθήκες της περιοχής, όπως οι υψηλές θερμοκρασίες και η μεγάλη αλατότητα, έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη ιδιαίτερα ανθεκτικών οργανισμών, οι οποίοι μπορούν ευκολότερα να επιβιώσουν σε νέα περιβάλλοντα.
Μεταξύ των λιμανιών που θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένα σε πιθανές βιολογικές εισβολές περιλαμβάνονται η Τζέντα στη Σαουδική Αραβία, η Βομβάη στην Ινδία, η Σιγκαπούρη, η Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο, ο Πειραιάς, το Αλχεθίρας στην Ισπανία και το Ρότερνταμ στην Ολλανδία.
Έκκληση για ελέγχους στα πλοία
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένα πλοία μπορεί ήδη να έχουν απελευθερώσει εκατομμύρια προνύμφες στα νερά του Κόλπου, ενώ οργανισμοί που βρίσκονται στα συστήματα έρματος ή πάνω στα κύτη τους μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα μέσω του παγκόσμιου δικτύου θαλάσσιων μεταφορών.
Ο Ταμπούρι καλεί κυβερνήσεις και ναυτιλιακές εταιρείες να προχωρούν σε επιθεωρήσεις και καθαρισμούς των πλοίων πριν από την αναχώρησή τους, ενώ ζητά από τα λιμάνια που αναμένουν αφίξεις να ενισχύσουν την παρακολούθηση και τα σχέδια άμεσης αντιμετώπισης.
Όπως σημειώνει, η αντιμετώπιση του προβλήματος θα πρέπει να ακολουθεί τη λογική της πρόληψης στη δημόσια υγεία: έγκαιρη ανίχνευση, περιορισμός της εξάπλωσης και άμεση αντίδραση.
«Οι συγκρούσεις αυτού του τύπου προκαλούν τεράστιο ανθρώπινο πόνο, όμως δεν πρέπει να αγνοούμε και τις περιβαλλοντικές συνέπειες», υπογράμμισε ο ερευνητής.
