Νέες πιέσεις προς τις χώρες που διατηρούν εμπορικούς και ενεργειακούς δεσμούς με το Ιράν ασκεί η Ουάσινγκτον, προειδοποιώντας ότι όσοι προσφέρουν οικονομική στήριξη στην Τεχεράνη ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με «τεράστιες οικονομικές συνέπειες».
Η προειδοποίηση της κυβέρνησης Τραμπ επηρεάζει μια σειρά από σημαντικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν, με την Κίνα, την Τουρκία και το Ιράκ να βρίσκονται μεταξύ των χωρών με τις στενότερες οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Κίνα: Ο βασικός αγοραστής ιρανικού πετρελαίου
Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο πελάτη του Ιράν στον ενεργειακό τομέα, καθώς πάνω από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου κατευθύνεται στην κινεζική αγορά.
Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, το 2025 η Κίνα εισήγαγε κατά μέσο όρο 1,38 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως. Οι συναλλαγές πραγματοποιούνται σε μεγάλο βαθμό μέσω ανεξάρτητων κινεζικών διυλιστηρίων και δικτύων ενδιάμεσων εταιρειών, περιορίζοντας την έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
ΗΑΕ: Σημαντικός οικονομικός κόμβος
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν διαχρονικά σημαντικό οικονομικό εταίρο του Ιράν. Το 2024 αντιστοιχούσαν στο 30% των ιρανικών εισαγωγών, αξίας περίπου 21 δισ. δολαρίων, ενώ απορροφούσαν το 13% των εξαγωγών της χώρας.
Ωστόσο, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα την αναστολή οικονομικών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών με το Ιράν, επικαλούμενα την κλιμάκωση της στρατιωτικής έντασης.
Τουρκία και Ιράκ
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι οικονομικές σχέσεις του Ιράν με την Τουρκία και το Ιράκ.
Ο ετήσιος εμπορικός τζίρος Τουρκίας-Ιράν υπολογίζεται σε 5 έως 6 δισ. δολάρια, ενώ η Άγκυρα εισάγει μεταξύ άλλων φυσικό αέριο από την Τεχεράνη.
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η ενεργειακή συνεργασία με το Ιράκ. Το διμερές εμπόριο ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025, ενώ η Βαγδάτη καταβάλλει περίπου 4-5 δισ. δολάρια ετησίως για ιρανικό φυσικό αέριο, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Ομάν και Πακιστάν
Το Ομάν διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη και έχει συχνά αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή. Το εμπόριο των δύο χωρών ανήλθε σε περίπου 1,5 δισ. δολάρια το 2025.
Το Πακιστάν, από την πλευρά του, επιδιώκει να αυξήσει το διμερές εμπόριο με το Ιράν στα 10 δισ. δολάρια. Παρά τους περιορισμούς στις επίσημες συναλλαγές, το ανεπίσημο εμπόριο εκτιμάται σε περίπου 4 δισ. δολάρια.
Ινδία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν
Οι οικονομικοί δεσμοί της Ινδίας με το Ιράν έχουν περιοριστεί τα τελευταία χρόνια, με το διμερές εμπόριο να διαμορφώνεται στα 1,63 δισ. δολάρια για το οικονομικό έτος 2025/26.
Η Αρμενία διατηρεί σημαντικές εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις με την Τεχεράνη, ενώ περίπου το ένα πέμπτο του εξωτερικού της εμπορίου διέρχεται μέσω ιρανικού εδάφους.
Στο Αζερμπαϊτζάν, το διμερές εμπόριο με το Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια.
Το ενδεχόμενο νέων κυρώσεων
Η νέα αμερικανική στρατηγική δημιουργεί πλέον σημαντικές πιέσεις στους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Ουάσινγκτον θα προχωρήσει στην επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε χώρες και επιχειρήσεις που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το Ιράν.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τις σχέσεις της Τεχεράνης με τους βασικούς εμπορικούς της εταίρους, αλλά και τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και τις τιμές του πετρελαίου.
