Οι καύσωνες άφησαν πίσω τους δεκάδες χιλιάδες νεκρούς στις πρωτεύουσες της Ευρώπης μέσα στο φετινό καλοκαίρι, με τις πόλεις να καταγράφουν θερμοκρασίες-ρεκόρ.
Στο Λονδίνο, τα τμήματα επειγόντων περιστατικών γέμισαν με ηλικιωμένους ασθενείς που τραυματίστηκαν ύστερα από λιποθυμίες λόγω της ζέστης. Την ίδια ώρα, ο ξηρός καιρός προκάλεσε καθίζηση του εδάφους και άφησε σπίτια με ρωγμές.
Στο Παρίσι, οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 40°C στα τέλη Ιουνίου και οι κάτοικοι δυσκολεύονταν να συνεχίσουν την καθημερινότητά τους, ενώ στη Μαδρίτη οι καύσωνες κατέκαψαν χιλιάδες στρέμματα στα περίχωρα της πόλης.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν τα δέντρα;
Ο Thami Croeser, ερευνητής στο Κέντρο Αστικών Ερευνών του Πανεπιστημίου RMIT, πραγματοποίησε προκαταρκτική έρευνα για τις επιπτώσεις της ακραίας ζέστης στις ευρωπαϊκές πόλεις αυτό το καλοκαίρι. Η μελέτη εξέτασε πόσα κτίρια έχουν επαρκή σκιά από δέντρα και τα πρώτα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά.
Στο Λονδίνο, το Παρίσι και τη Μαδρίτη, πάνω από το 90% των κτιρίων δεν είχαν επαρκή σκιά γύρω τους για να περιοριστεί το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας.
Αυτές ήταν από τις χειρότερες επιδόσεις στις πόλεις που μελετήσαμε, ωστόσο ακόμη και οι πόλεις με τα καλύτερα αποτελέσματα είχαν πλειοψηφία κατοίκων χωρίς επαρκή προστασία από τη ζέστη, όπως το Αμβούργο, όπου το 56% δεν είχε προστασία, και η Βαρκελώνη, όπου το ποσοστό έφτανε το 70%.
Η ανάλυση βασίζεται σε προηγούμενη έρευνα που δείχνει πως οι μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους και ευρωπαϊκές, δυσκολεύονται να πετύχουν επαρκή δασική κάλυψη για να δημιουργηθεί σκιά κοντά στις κατοικίες και στους χώρους εργασίας. Προτείνει ότι οι κατοικίες πρέπει να έχουν θέα σε τρία δέντρα και να βρίσκονται σε απόσταση 300 m με τα πόδια από ένα πάρκο.
Τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας, όπως παρατίθενται σε άρθρο του The Conversation, δείχνουν ότι μεγάλα τμήματα των ευρωπαϊκών πόλεων εκτίθενται σε αστικές θερμικές νησίδες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.
Πώς λειτουργούν οι αστικές θερμικές νησίδες;
Πολλές ημέρες μέσα στο καλοκαίρι του 2026, η θερμοκρασία δεν έπεφτε πολύ τη νύχτα. Αυτό οφείλεται στο φαινόμενο που είναι γνωστό ως αστική θερμική νησίδα.
Οι πόλεις συνήθως δεν έχουν αρκετή σκιά, λόγω των υψηλών ρυθμών απομάκρυνσης δέντρων, της αραιής δενδροφύτευσης και της κακής υγείας των δέντρων, ενώ διαθέτουν τεράστιες εκτάσεις ασφάλτου, πηλού και σκυροδέματος.
Αυτά είναι σχεδόν τα ιδανικά υλικά για να απορροφούν και να συγκρατούν τη θερμότητα από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία. Η άσφαλτος χωρίς σκιά μπορεί να ξεπεράσει τους 70 °C τις ημέρες καύσωνα.
Ακόμη και μετά τη δύση του ηλίου, οι πόλεις παραμένουν ζεστές, επειδή οι δρόμοι, τα κτίρια και τα πεζοδρόμια αρχίζουν να επιστρέφουν τη θερμότητα που έχουν απορροφήσει καθώς κρυώνουν.
Το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας μπορεί να ανεβάσει αισθητά τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, μετατρέποντας μια ήδη πολύ ζεστή ημέρα, ίσως 35 °C, σε ακόμη πιο επικίνδυνη σε περιοχές με πολύ άσφαλτο και λίγη σκιά, όπου η θερμοκρασία ξεπερνά τους 40 °C.
Τι θα μπορούσε να βοηθήσει;
Η σκιά των δέντρων είναι μια αποτελεσματική στρατηγική για την αντιμετώπιση της αστικής ζέστης, με μια σειρά από πρόσθετα οφέλη για την ψυχική και σωματική υγεία των κατοίκων της περιοχής.
Τα δέντρα εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία να φτάσει σε υλικά που απορροφούν θερμότητα, όπως η άσφαλτος, και παράλληλα προστατεύουν τα σώματά μας από τον ήλιο. Έχει αποδειχθεί ότι η σκιά των δέντρων μειώνει τη θερμότητα που απορροφούν οι πεζοί έως και 18 °C.
Τα υγιή δέντρα απελευθερώνουν επίσης νερό από τα φύλλα τους κατά τη φωτοσύνθεση, το οποίο απορροφά θερμότητα καθώς εξατμίζεται. Αυτή η εξατμιστική ψύξη προσφέρει επιπλέον μερικούς βαθμούς δροσιάς, πέρα από τη σκίαση των ανθρώπων και την αποτροπή του φαινομένου της θερμικής νησίδας, ακόμη και στη διάρκεια καυσώνων, εφόσον τα δέντρα εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση σε νερό.
Πού χρειάζονται δέντρα;
Η φύτευση περισσότερων δέντρων στις πόλεις μετά τους καύσωνες αυτού του καλοκαιριού θα βοηθήσει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας στις αστικές περιοχές.
Ο οργανισμός Create Streets Foundation διαπίστωσε ότι η θερμοκρασία σε μια εκτεθειμένη πλακόστρωτη περιοχή του Λονδίνου κατά τη διάρκεια καύσωνα έφτασε τους 55°C, ενώ σε μια σκιασμένη περιοχή λίγα μέτρα πιο πέρα ήταν 25-30°C.
Αν εξετάσει κανείς μια πόλη όπως το Λονδίνο, θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι έχει ήδη πολλά δέντρα: περίπου 8 εκατομμύρια.
Ωστόσο, τα δέντρα λειτουργούν αποτελεσματικά απέναντι στην αστική ζέστη μόνο όταν βρίσκονται κοντά στις κατοικίες. Ένα καταπράσινο, σκιερό πάρκο σε απόσταση 800 μέτρων δεν θα αποτρέψει τα επικίνδυνα τοπικά φαινόμενα θερμικής νησίδας για εσάς και τους γείτονές σας.
Άλλος κρίσιμος παράγοντας είναι η επίτευξη συγκεκριμένων ορίων κάλυψης σκιάς, ώστε τα δέντρα να προσφέρουν ουσιαστική ψύξη. Μερικά μεμονωμένα δέντρα που δημιουργούν μικρά νησάκια σκιάς δεν αρκούν.
Η αύξηση της δασικής κάλυψης έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην πρόληψη των αστικών θερμικών νησίδων όταν φτάνει το 30-40% συνολικής κάλυψης σκιάς, σε απόσταση 60 μέτρων από κατοικίες και χώρους εργασίας.
Θα είναι επίσης σημαντικό να φυτευτούν δέντρα που μπορούν να αντέξουν στις ολοένα και υψηλότερες θερμοκρασίες στην Ευρώπη.
Η άνοδος της θερμοκρασίας κατά λίγους μόνο βαθμούς σε μια ήδη ζεστή μέρα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο που προκαλεί η ζέστη. Σε περιοχές όπου τα νησιά θερμότητας ανεβάζουν τη θερμοκρασία του αέρα από 33°C σε 37°C ή από 35°C σε 41°C, καταγράφεται αύξηση των ασθενών που προσέρχονται στα τμήματα εισαγωγής των νοσοκομείων λόγω παθήσεων που σχετίζονται με τη ζέστη.
Όταν η θερμοκρασία του αέρα ξεπερνά τους 35°C, η ικανότητα του ανθρώπινου σώματος να διαχειριστεί τη ζέστη μειώνεται σημαντικά. Αυτό οδηγεί σε καρδιαγγειακή καταπόνηση, αφυδάτωση, ενδεχομένως σε θερμοπληξία και στην ανάγκη για ιατρική παρέμβαση.
Όταν οι νύχτες γίνονται πιο ζεστές, υπάρχουν και άλλες επιπτώσεις. Κατά τις πιο δροσερές νυχτερινές ώρες το σώμα αποβάλλει θερμότητα για να ανακάμψει για την επόμενη μέρα. Εάν το σώμα εξακολουθεί να προσπαθεί να αντιμετωπίσει υψηλές θερμοκρασίες, 24 °C και άνω, αυτό επηρεάζει την ανάρρωση και την ποιότητα του ύπνου.
Αυτό σημαίνει ότι ξεκινάμε την επόμενη μέρα με έλλειμμα, τόσο σωματικό όσο και γνωστικό, για να αντιμετωπίσουμε άλλη μια ζεστή ημέρα. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε ημέρες υψηλής θερμοκρασίας σημαίνει ότι το έλλειμμα συσσωρεύεται με την πάροδο του χρόνου.
Η φύτευση περισσότερων δέντρων αποδίδει.
Το Μεντεγίν της Κολομβίας δείχνει τι συμβαίνει όταν προστίθενται περισσότερα φυτά στους αστικούς δρόμους.
Μέσα σε λίγα μόνο χρόνια, προστέθηκαν εκατομμύρια φυτά και πάνω από 12.500 δέντρα για να σχηματιστεί ένα δίκτυο πλούσιων πράσινων διαδρομών σε όλη τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Κολομβίας.
Το Παρίσι έχει ήδη αρχίσει να προσθέτει περισσότερους χώρους πρασίνου. Το πρόγραμμα school streets της πόλης όχι μόνο δημιουργεί ασφαλείς, χωρίς αυτοκίνητα περιοχές κοντά στα τοπικά σχολεία, αλλά έχει προσθέσει και περισσότερα δέντρα. Τα στοιχεία δείχνουν ήδη ότι οι επιφάνειες στους δρόμους κοντά στα σχολεία είναι 5 °C πιο δροσερές από τις αντίστοιχες με έντονη κυκλοφορία, όπου υπάρχουν λιγότερα δέντρα.
Καθώς η Ευρώπη προετοιμάζεται για πιο ζεστά καλοκαίρια, η φύτευση δέντρων κοντά στις κατοικίες πρέπει να είναι προτεραιότητα, ώστε να βοηθήσει τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν τις αφόρητες συνθήκες.
Πηγή περιεχομένου: in.gr
