Η Via Carpatia θα διασχίζει επτά χώρες, ενώ ο σχεδιασμός της προβλέπει σύνδεση της Βαλτικής με τη Θεσσαλονίκη και νέα διακλάδωση προς την Τουρκία.
Ένας από τους μεγαλύτερους οδικούς άξονες της Ευρώπης βρίσκεται σταδιακά σε τροχιά υλοποίησης, με τη Θεσσαλονίκη να κατέχει κομβική θέση στον σχεδιασμό του.
Πρόκειται για τη Via Carpatia, έναν διεθνή οδικό διάδρομο μήκους περίπου 3.000 χιλιομέτρων, ο οποίος σχεδιάζεται να συνδέσει τη Βόρεια με τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, δημιουργώντας μια νέα «ραχοκοκαλιά» μεταφορών και εμπορίου.
Η διαδρομή ξεκινά από την Κλάιπεντα της Λιθουανίας και, σύμφωνα με τον βασικό σχεδιασμό, καταλήγει στη Θεσσαλονίκη, περνώντας συνολικά από επτά ευρωπαϊκές χώρες.
Το έργο αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές παρεμβάσεις στις υποδομές και τις μεταφορές της Βόρειας Ελλάδας.
Ένας ενιαίος διάδρομος από τη Βαλτική μέχρι τη Θεσσαλονίκη
Η Via Carpatia δεν πρόκειται να κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από την αρχή. Ο σχεδιασμός βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αναβάθμιση και τη σύνδεση υφιστάμενων αυτοκινητοδρόμων και εθνικών οδών, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο δίκτυο υψηλών προδιαγραφών.
Ανάλογα μεγάλα οδικά έργα αλλάζουν ήδη τον χάρτη των μετακινήσεων στην Ελλάδα, με τις νέες υποδομές να αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την περιφερειακή ανάπτυξη και την οικονομία.
Η Via Carpatia προβλέπεται να περνά από:
- Λιθουανία
- Πολωνία
- Σλοβακία
- Ουγγαρία
- Ρουμανία
- Βουλγαρία
- Ελλάδα
Κεντρικός στόχος είναι η ταχύτερη μετακίνηση ανθρώπων και εμπορευμάτων από τον Βορρά προς τον Νότο, καθώς και η καλύτερη σύνδεση περιοχών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που μέχρι σήμερα δεν διαθέτουν επαρκείς απευθείας οδικές συνδέσεις.
Πώς γεννήθηκε η Via Carpatia
Η ιδέα του φιλόδοξου έργου ξεκίνησε το 2006, όταν Λιθουανία, Πολωνία, Σλοβακία και Ουγγαρία υπέγραψαν κοινή διακήρυξη για τη δημιουργία ενός ενιαίου οδικού άξονα Βορρά–Νότου.
Το σχέδιο πήρε τη σημερινή του μορφή το 2010, όταν στο εγχείρημα προσχώρησαν η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα, με αποτέλεσμα ο διάδρομος να επεκταθεί μέχρι τη Θεσσαλονίκη.
Η πόλη βρίσκεται άλλωστε στο επίκεντρο σειράς μεγάλων έργων υποδομής, τα οποία φιλοδοξούν να ενισχύσουν τον ρόλο της ως μεταφορικού και εμπορικού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η διαδρομή επεκτείνεται και προς την Τουρκία
Ο σχεδιασμός της Via Carpatia δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη σύνδεση με την Ελλάδα.
Η Τουρκία έχει ενταχθεί ως εταίρος στο έργο, με σχετική διακήρυξη που προβλέπει τη σύνδεσή της με τον μεγάλο ευρωπαϊκό οδικό διάδρομο.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται νότια διακλάδωση μέσω Βουλγαρίας, η οποία θα φτάνει στα βουλγαροτουρκικά σύνορα, στην περιοχή Σβίλενγκραντ–Αδριανούπολης, και από εκεί θα συνεχίζει προς την Κωνσταντινούπολη.
Μια τέτοια εξέλιξη ενισχύει περαιτέρω τη γεωστρατηγική σημασία του άξονα, καθώς δημιουργεί έναν εκτεταμένο οδικό διάδρομο που θα συνδέει τη Βαλτική, την Κεντρική Ευρώπη, τα Βαλκάνια και την Τουρκία.
Οι εργασίες και ο στόχος του 2030
Οι πρώτες εργασίες που συνδέονται με την υλοποίηση της Via Carpatia ξεκίνησαν σταδιακά την περίοδο 2010-2015, κυρίως στην Πολωνία και την Ουγγαρία.
Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται για αναβάθμιση υφιστάμενων δρόμων σε σύγχρονους αυτοκινητοδρόμους ταχείας κυκλοφορίας και όχι για κατασκευή εντελώς νέων διαδρομών.
Αντίστοιχες παρεμβάσεις πραγματοποιούνται και στο ελληνικό οδικό δίκτυο, όπως οι εργασίες αναβάθμισης στον άξονα Χαλάστρας–Ευζώνων, ο οποίος αποτελεί σημαντική πύλη της Θεσσαλονίκης προς τα βόρεια σύνορα.
Το συνολικό μήκος του δικτύου της Via Carpatia υπολογίζεται σε περίπου 3.000 χιλιόμετρα, ενώ οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις τοποθετούν την ολοκλήρωση του συνολικού σχεδιασμού γύρω στο 2030.
Γιατί θεωρείται τόσο σημαντικό έργο
Η σημασία της Via Carpatia δεν περιορίζεται στις οδικές μετακινήσεις. Ο νέος διάδρομος αναμένεται να διευκολύνει σημαντικά τις εμπορευματικές μεταφορές, να μειώσει τους χρόνους μετακίνησης και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των χωρών από τις οποίες διέρχεται.
Οι επενδύσεις σε μεταφορές, logistics και εθνικές υποδομές αποτελούν άλλωστε κρίσιμο παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα μιας οικονομίας και τη σύνδεσή της με τις διεθνείς αγορές.
Η ονομασία «Via Carpatia» παραπέμπει στα Καρπάθια Όρη, τα οποία διατρέχουν μεγάλο μέρος της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ενώ η λατινική ονομασία παραπέμπει στους ιστορικούς οδικούς άξονες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Εφόσον ολοκληρωθεί στο σύνολό του, ο αυτοκινητόδρομος των περίπου 3.000 χιλιομέτρων μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους άξονες μεταφορών του ανατολικού τμήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη Θεσσαλονίκη να βρίσκεται σε κομβικό σημείο του νέου ευρωπαϊκού χάρτη μετακινήσεων και εμπορίου.
